Wydanie 649 Wszystko co Najważniejsze

Wydanie 649 Wszystko co Najważniejsze

Photo of Tygodnik

Tygodnik "Wszystko co Najważniejsze"

W każdą sobotę rano tylko to, co najważniejsze.

Szanowni Państwo,

Kryzys instytucji zaczyna się nie od ich upadku, lecz od utraty sensu. Wszystko jeszcze działa: są urzędy, procedury, redakcje, banki centralne, parlamenty, sądy, rządy. Światła w budynkach się palą, dokumenty krążą, konferencje prasowe odbywają się zgodnie z planem. Tylko po co? To pytanie powraca w wielu tekstach tego wydania „Wszystko co Najważniejsze”.

Prof. Michał KLEIBER pyta o przyszłość mediów publicznych w świecie, w którym stronniczość polityczna spotyka się z wielką technologiczną zmianą. Nie jest to jednak wyłącznie spór o telewizję czy radio. Jest to spór o to, czy istnieje jeszcze przestrzeń wspólna — miejsce, w którym społeczeństwo może spotkać się nie jako zbiór zamkniętych baniek informacyjnych, lecz jako wspólnota obywateli zdolnych rozmawiać o tej samej rzeczywistości. Podobne pytanie, choć postawione zupełnie inaczej, wraca w tekście Macieja ŚWIRSKIEGO o sytuacji, w której instytucja powołana do ochrony człowieka może, wskutek braku decyzji i błędów, stać się źródłem jego krzywdy. Państwo demokratyczne posiada przecież ogromną władzę. Cała sztuka polega jednak nie na tym, aby władzę tę nieustannie poszerzać, lecz aby pamiętać, w czyim imieniu i w jakim celu wolno jej używać. O państwie, jego granicach i odpowiedzialności pisze również Jan ROKITA, analizując logikę podatku od nadzwyczajnych zysków. David LISNARD zastanawia się z kolei nad kondycją instytucji V Republiki i nad tym, czy lekarstwem na ich słabość nie powinno być przywrócenie większej odpowiedzialności obywatelom i wspólnotom lokalnym. Marcin ZARZECKI pokazuje natomiast zupełnie inny wymiar instytucjonalnej sprawności: Bank Rosji, który potrafił ustabilizować gospodarkę państwa prowadzącego wojnę. Sprawność instytucji nie odpowiada jeszcze bowiem na pytanie o dobro, a maszyna państwowa może działać niezwykle skutecznie — pozostaje tylko pytanie, czemu służy?

Ten sam problem odnajdziemy także w Europie. Podczas swojej podróży do Francji papież LEON XIV mówił o kontynencie wolnym od nienawiści i lęku, o pamięci jego korzeni, o pokoju i odpowiedzialności. Emmanuel MACRON przywoływał odwagę europejskich założycieli. Obaj spotkali się w Metzu w cieniu Roberta Schumana — człowieka należącego do pokolenia, które wiedziało, że Europa nie może być wyłącznie konstrukcją administracyjną. Musi opierać się na czymś głębszym: pojednaniu, pamięci, kulturze, przekonaniu, że po katastrofie można raz jeszcze stworzyć wspólnotę. Być może właśnie tego dzisiaj najbardziej nam brakuje: nie nowych instytucji, lecz pamięci o sensie starych.

Francja jest pod tym względem miejscem szczególnie fascynującym. W tekstach publikowanych w tym numerze próbujemy spojrzeć na nią poza dobrze znanymi schematami. Na Francję laicką, która znów musi pytać, czym naprawdę jest laïcité. Na Francję zsekularyzowaną, w której tysiące młodych ludzi odnajdują jednak drogę do wiary. Na Republikę przeżywającą głęboki kryzys polityczny, a jednocześnie pozostającą jednym z laboratoriów europejskiej nowoczesności. Papieska podróż odsłoniła przy tym coś jeszcze: rzeczywistość jest niemal zawsze bogatsza od opowieści, które na jej temat tworzymy. Francja nie jest ani wyłącznie „postchrześcijańska”, ani po prostu krajem wielkiego religijnego odrodzenia. Tak samo Europa nie jest ani skończonym projektem, ani konstrukcją skazaną na sukces, a państwo nie jest ani wrogiem człowieka, ani automatycznym gwarantem jego bezpieczeństwa. Instytucje stają się dobre dopiero wtedy, kiedy pozostają wierne swojej misji. Może dlatego warto również zatrzymać się przy tekście Anny BIAŁOSZEWSKIEJ o patrzeniu na sztukę. Nie widzimy przecież świata takim, jaki jest w stanie czystym. Patrzymy poprzez pamięć, doświadczenie, wiedzę, emocje, nasze własne oko. Obraz powstaje nie tylko na płótnie, lecz także w umyśle patrzącego.

Z państwami, społeczeństwami i instytucjami jest podobnie. Każda epoka tworzy własny obraz Europy, demokracji, Kościoła, państwa, wolności. Niebezpieczeństwo zaczyna się wtedy, gdy mylimy ten obraz z rzeczywistością. Dlatego właśnie trzeba podróżować, patrzeć, czytać, porównywać i sprawdzać. Być obecnym. Trzeba czasami wyjść poza wygodny opis świata. Zajrzeć do Francji, której nie chcieliśmy zobaczyć, czy do Niemiec wschodnich, które okazują się inne, niż podpowiadają proste kategorie. I do galerii i muzeów, na ulice Paryża, gdzie obrazy sprzed stuleci nadal uczą nas patrzenia. Być może najważniejszą powinnością naszych czasów jest właśnie odzyskanie zdolności widzenia rzeczy takimi, jakie są jeszcze zanim zdecydujemy, jakie powinny być. I po co.

Michał KŁOSOWSKI
Zastępca redaktora naczelnego „Wszystko Co Najważniejsze”



Prof. Michał KLEIBER
Czy stronnicza polityka i internet całkowicie zniszczą państwowe media? 

Prof. Michał KLEIBER: Czy stronnicza polityka i internet całkowicie zniszczą państwowe media?

Kryzys mediów publicznych może zagrozić ich istnieniu, a stronniczość polityczna i rosnąca popularność internetu podważają ich dotychczasową pozycję. Tymczasem wielu ludzi uznaje osłabienie tych instytucji za korzystne dla demokracji albo za nieuchronny skutek rozwoju technologii komunikacyjnych.


Jan ROKITA
Polski „windfall tax” 

Jan ROKITA: Polski „windfall tax”

Powiedzmy to jasno i dobitnie: nie ma żadnego logicznego związku pomiędzy ewentualnymi rządowymi dopłatami do cen paliw a domiarem nałożonym na nafciarzy. To tylko upozorowane przez Tuska i jego propagandzistów całkowicie arbitralne powiązanie dochodów budżetowych z tego tytułu z wydatkami na dopłaty do paliw. 


Michał KŁOSOWSKI
Francja, której nie chcieliśmy zobaczyć 

Michał KŁOSOWSKI: Francja, której nie chcieliśmy zobaczyć

To jeszcze nie koniec. Papieska pielgrzymka odsłoniła Francję, która nie mieści się w wygodnych schematach, i Kościół, żywy w kraju głęboko zsekularyzowanym, młodych, odnajdujących w wierze nadzieję, a nawet społeczeństwo zdolne choć na chwilę odzyskać spokój mimo ciągłych konfliktów i polaryzacji. Leon XIV przypomniał przy tym, że publiczna obecność chrześcijaństwa zobowiązuje do czegoś więcej niż obrony własnej tożsamości.


Papież LEON XIV
Europa wolna od nienawiści i lęku 

Papież LEON XIV: Europa wolna od nienawiści i lęku

Europa potrzebuje pamięci o swoich korzeniach, dialogu i cierpliwej pracy na rzecz pokoju – mówił papież Leon XIV w Metzu, przywołując dziedzictwo Roberta Schumana. W przemówieniu wskazał na rolę chrześcijaństwa w kształtowaniu europejskiej cywilizacji, a zarazem podkreślił potrzebę otwartości na innych oraz poszanowania prawa międzynarodowego. Zwracając się do młodych, wezwał ich do budowania wspólnot i wzięcia odpowiedzialności za przyszłość kontynentu. 


Emmanuel MACRON
Europa musi odzyskać odwagę swoich założycieli 

Emmanuel MACRON: Europa musi odzyskać odwagę swoich założycieli

Europa wyrosła z wielu tradycji, lecz jej jedność została zbudowana dzięki pojednaniu narodów, które wcześniej prowadziły ze sobą wojny. Przemawiając w Metzu w obecności papieża Leona XIV, Emmanuel MACRON przywołał dziedzictwo Roberta Schumana i mówił o obowiązkach Europy wobec Ukrainy, o obronie demokracji oraz o technologii, która powinna służyć człowiekowi. 


Michał KŁOSOWSKI
Laïcité do negocjacji 

Michał KŁOSOWSKI: Laïcité do negocjacji

Możliwe, że niemal niezauważenie z powodu ogólnego zachwytu tłumami na ulicach francuskiej stolicy Leon XIV dotknął w Paryżu jednej z najczulszych zasad francuskiej republiki. Zrobił to spokojnie, z dyplomatycznym wyczuciem, przypominając, że laickość powinna chronić wolność również tych, którzy wierzą.


David LISNARD
Jak odnowić funkcjonowanie instytucji V Republiki? 

David LISNARD: Jak odnowić funkcjonowanie instytucji V Republiki?

Narastająca od czterech dekad degradacja władzy publicznej wymaga powrotu do systemu opartego na większej wolności i odpowiedzialności. Jednym ze sposobów na to mogłoby być przekazanie większych kompetencji we wdrażaniu prawa (prawo pozostawałoby z definicji ogólnokrajowe, Francja nie jest bowiem i nie powinna stać się państwem federalnym) jednostkom samorządu lokalnego.


Najnowszy, 77., numer „Wszystko co Najważniejsze” jest już dostępny w EMPIK-ach, Księgarni Polskiej w Paryżu oraz wysyłkowo i w prenumeracie – w Sklepie Idei

Najnowszy, 77., numer „Wszystko co Najważniejsze” jest już dostępny w EMPIK-ach, Księgarni Polskiej w Paryżu oraz wysyłkowo i w prenumeracie – w Sklepie Idei

Najnowsze wydanie „Wszystko co Najważniejsze” rozpoczynamy od pytania o sztuczną inteligencję, lecz w gruncie rzeczy niemal wszystkie publikowane teksty dotyczą jednego problemu: jak zachować ludzką sprawczość w świecie przyspieszających zmian? Redaktor naczelny prof. Michał KLEIBER w édito wskazuje kilka głównych osi wydania: rozwój AI i niedostateczne przygotowanie społeczeństw na jego konsekwencje, słabość europejskiej polityki, kryzys demokracji i praworządności, relacje polsko-ukraińskie, migrację, edukację, naukę i kulturę. Zwraca również uwagę na przemiany szkolnictwa wyższego oraz problem przekazywania dziedzictwa kulturowego w epoce mediów społecznościowych i sztucznej inteligencji.


Jan ŚLIWA
Czemu Niemcy wschodnie są inne? 

Jan ŚLIWA: Czemu Niemcy wschodnie są inne?

Wewnętrzny podział w Niemczech jest silny i narasta. O Saksonii pisze się tam jak – nie przymierzając – w Polsce o Podkarpaciu. Nawet gorzej, bo to nie tylko prowincjusze, ale i naziści. Do tego zupełnie nową sytuację tworzy marsz lewicy po władzę.


Marcin ZARZECKI
Bank centralny Rosji w gospodarce wojny 

Marcin ZARZECKI: Bank centralny Rosji w gospodarce wojny

Bank Rosji ustabilizował rubla po inwazji na Ukrainę i pomógł państwu utrzymać zdolność finansowania wojny, choć zachodnie sankcje zamroziły znaczną część jego rezerw. Elwira Nabiullina dowiodła sprawności w zarządzaniu kryzysem, lecz jej decyzje nie mogły przywrócić zaufania, od którego zależy przyszłość rosyjskiej gospodarki. Wysokie stopy procentowe, uprzywilejowanie przemysłu zbrojeniowego i rosnący deficyt pokazują, kto płaci za tę stabilizację. 


Maciej ŚWIRSKI
Gdy tarcza staje się mieczem 

Maciej ŚWIRSKI: Gdy tarcza staje się mieczem

Sprawa dwojga dzieci z warszawskiej Białołęki zaczęła się od sceny na ulicy, a zakończyła ich umieszczeniem w placówce i sądowym nakazem powrotu do rodziców. Maciej ŚWIRSKI pyta, jak działa państwo, gdy decyzja o użyciu przymusu wyprzedza ustalenie faktów, a urząd powołany do ochrony może stać się źródłem krzywdy. Zestawiając polski przypadek z doświadczeniami innych państw Europy, opisuje decyzjonizm i szuka reguł, które pozwoliłyby ochronie odzyskać jej pierwotny sens.


Julia DELANNE
Paryż w październiku 2026. Co zobaczyć? 10 najważniejszych wydarzeń i wystaw 

Julia DELANNE: Paryż w październiku 2026. Co zobaczyć? 10 najważniejszych wydarzeń i wystaw

Jakie wystawy zobaczyć w październiku w Paryżu? W Musée d’Orsay rozpocznie się wystawa twórczości Mary Cassatt, w Luwrze prezentowane będzie malarstwo Francisca de Zurbarána, a w Fondation Louis Vuitton po raz pierwszy od stu lat zgromadzone zostaną dzieła z dawnej kolekcji Gustave’a Fayeta.


Anna BIAŁOSZEWSKA
Obraz, którego nie malował autor 

Anna BIAŁOSZEWSKA: Obraz, którego nie malował autor

Psychologia sztuki od dawna podważa wyobrażenie oka jako niewinnego rejestratora rzeczywistości. Patrzenie jest pracą umysłu: uwaga wybiera, pamięć podpowiada, wiedza porządkuje, a emocje nie zawsze czekają, aż skończymy interpretować.



STRATEGIE


Prof. Kazimierz DADAK
Wojna z Iranem wciąga Amerykę w pułapkę 

Prof. Kazimierz DADAK: Wojna z Iranem wciąga Amerykę w pułapkę

Stawka w wojnie amerykańsko-izraelsko-irańskiej jest ogromna. Prezydent Trump – wbrew przedwyborczym obietnicom – wplątał USA w konflikt, który ma wszelkie cechy „wojny bez końca”. Co gorsza, stoi on wobec perspektywy poniesienia ciężkiej porażki. W podobnym położeniu znalazł się inny potentat z regionu Zatoki Perskiej – Arabia Saudyjska.


Marcin ZARZECKI: Państwo, które ukrywa rachunek. Anatomia polskiej iluzji fiskalnej

Marcin ZARZECKI
Państwo, które ukrywa rachunek. Anatomia polskiej iluzji fiskalnej 

Sebastian MEITZ: AfD coraz bliżej władzy. Czego powinna obawiać się Polska?

Sebastian MEITZ
AfD coraz bliżej władzy. Czego powinna obawiać się Polska? 

Maciej ŚWIRSKI: Program, projekt, ścieżka krytyczna. Gramatyka wykonalności

Maciej ŚWIRSKI
Program, projekt, ścieżka krytyczna. Gramatyka wykonalności



PIĘKNO NAUKI


Prof. Michał KLEIBER
Jakie szkolnictwo wyższe w Polsce 2035? 

Prof. Michał KLEIBER:  Jakie szkolnictwo wyższe w Polsce 2035?

Polskie uczelnie czeka dekada głębokich zmian. Szkolnictwo wyższe w Polsce do 2035 roku będzie musiało odpowiedzieć na rozwój sztucznej inteligencji, cyfryzację, nowe wymagania rynku pracy, problemy demograficzne oraz potrzebę ściślejszej współpracy nauki z biznesem.


Prof. Krzysztof CIEPLIŃSKI: Optymistyczniej o rankingu szanghajskim

Prof. Krzysztof CIEPLIŃSKI
Optymistyczniej o rankingu szanghajskim 

Prof. Michał KLEIBER: Cyfryzacja coraz szerzej wkracza w nasze życie

Prof. Michał KLEIBER
Cyfryzacja coraz szerzej wkracza w nasze życie 



POLSKA WŁAŚNIE


Paulina MATYSIAK
Butelkomat kontra godność człowieka 

Paulina MATYSIAK: Butelkomat kontra godność człowieka

Jeśli sklep ma obowiązek prowadzenia zbiórki, zepsuty albo przepełniony butelkomat nie powoduje nagle, że ten obowiązek znika. Sklep nadal powinien umożliwić zwrot opakowania i rozliczenie kaucji, w razie potrzeby również ręcznie.


Przystanek Historia
NORYMBERGA (1). Sąd nad Trzecią Rzeszą 

Przystanek Historia: NORYMBERGA (1). Sąd nad Trzecią Rzeszą

W najnowszym materiale historycznym Instytutu Pamięci Narodowej z cyklu „NORYMBERGA” przypominamy o sprawcach zbrodni popełnionych podczas II wojny światowej oraz pytamy, czy zostali należycie ukarani.


Patryk PALKA
O potrzebie pamięci, która nie odczuwa lęku przed historią 

Patryk PALKA: O potrzebie pamięci, która nie odczuwa lęku przed historią

W społeczeństwie pękającym w szwach każdy most rzucony nad przepaścią dzielącą jego członków jest bezcenny. Takim mostem może być odważna, szczera i oparta na wiarygodnych źródłach opowieść o wspólnej przeszłości, do której wszyscy mamy takie same prawa.


KSIĘGARNIA


Michael Casey OCSO
Łaska człowieczeństwa 

Michael Casey OCSO: Łaska człowieczeństwa

Religia czy duchowość nie są opcjonalnym dodatkiem do naszego człowieczeństwa, lecz jego integralną i istotną częścią – pisze Michael Casey OCSO. 


John ELDREDGE: Bitwa o serce mężczyzny

John ELDREDGE
Bitwa o serce mężczyzny 

Abp Fulton J. SHEEN: „Mistyczne ciało” Antychrysta

Abp Fulton J. SHEEN
„Mistyczne ciało” Antychrysta 

Frank J. SHEED: Rachunek rozumienia

Frank J. SHEED
Rachunek rozumienia 

Prof. Aleksander Wojciech MIKOŁAJCZAK, Rafał DYMCZYK: Z Pafnucym i Taidą przez Egipt

Prof. Aleksander Wojciech MIKOŁAJCZAK, Rafał DYMCZYK
Z Pafnucym i Taidą przez Egipt


MULTILANGUAGE


Andrzej JERIE: Dix ans à raconter Wrocław 


Prof. Andrzej NOWAK: Die Ukraine oder der Widerstand gegen die imperiale Versklavung 



PÉPITES


Nuklearny szantaż Putina i pokusa końca świata [Prof. Michaił EPSTEIN]

Nuklearny szantaż Putina i pokusa końca świata [Prof. Michaił EPSTEIN]

Nuklearny szantaż Putina może łączyć polityczną kalkulację z ideologią, która dopuszcza zagładę jako rozstrzygnięcie historii, ostrzega prof. Michaił Epstein w rozmowie z Laure Mandeville dla „Le Figaro”. Rosyjski filozof opisuje państwo zbudowane na resentymentach wobec Zachodu i marzeniu o imperialnym odwecie. W towarzyszącym wywiadowi komentarzu Mandeville pyta, jak niebezpieczne jest połączenie tych wyobrażeń z bronią jądrową.


Pięć problemów, które sztuczna inteligencja stawia przed systemem edukacji [Luc FERRY]

Pięć problemów, które sztuczna inteligencja stawia przed systemem edukacji [Luc FERRY]

Książka nawet częściowo napisana przez sztuczną inteligencję całkowicie podważa nasz stosunek do dzieła literackiego [Emmanuel GODO]

Książka nawet częściowo napisana przez sztuczną inteligencję całkowicie podważa nasz stosunek do dzieła literackiego [Emmanuel GODO]

Od czego zależy, czy gwiazda po śmierci stanie się czarną dziurą czy gwiazdą neutronową?

Od czego zależy, czy gwiazda po śmierci stanie się czarną dziurą czy gwiazdą neutronową?

Dinozaur o ogromnych szponach odkryty przez paleontologów

Dinozaur o ogromnych szponach odkryty przez paleontologów


Materiał chroniony prawem autorskim. Dalsze rozpowszechnianie wyłącznie za zgodą wydawcy. 3 października 2026