Woda na Ziemi mogła powstać już podczas formowania się planety 

powstanie wody na Ziemi

Naukowcy sugerują, że powstanie wody na Ziemi mogło rozpocząć się już podczas formowania młodej planety. Eksperymenty wskazują, że woda mogła tworzyć się w wyniku reakcji skał z wodorem obecnym w jej pierwotnej, gorącej atmosferze. 

Skąd wzięła się woda na naszej planecie? 

.W ramach nowego badania naukowcy pod kierownictwem Susmity Garai z University of New Mexico odkryli, że znaczna część wody na Ziemi mogła powstać już podczas formowania się młodej planety, gdy skaliste okruchy reagowały z wodorem obecnym w jej atmosferze. Odkrycie może pomóc wyjaśnić, skąd na Ziemi wzięła się woda, jeden z podstawowych składników potrzebnych do powstania życia. Geolodzy wskazują również, że podobny proces mógłby zachodzić na innych skalistych planetach poza Układem Słonecznym. Badanie zostało opublikowane w czasopiśmie „Nature Geoscience”. 

Badacze przeprowadzili eksperymenty i sprawdzili, jak skały krzemianowe zawierające żelazo reagują z wodorem po podgrzaniu do temperatury zbliżonej do tej, jaka panowała w atmosferze młodej Ziemi. 

Dotychczas naukowcy zakładali, że woda dotarła na Ziemię głównie z kosmosu, między innymi wraz z kometami i meteorytami. Nowe badanie wskazuje jednak, że mogła powstawać również na miejscu, w wyniku reakcji chemicznych zachodzących w atmosferze młodej planety. Zdaniem geologów taki mechanizm może prowadzić do powstawania wody na praktycznie każdej planecie o rozmiarach zbliżonych do Ziemi. 

Eksperymenty wykazały, że reakcja prowadząca do powstawania wody może zachodzić w ciągu zaledwie kilku minut. Aby ustalić, jak przebiega ten proces i ile jej może powstać, naukowcy musieli odtworzyć w laboratorium warunki panujące na wczesnym etapie rozwoju naszej planety. 

Badacze od dawna próbują ustalić, skąd wzięła się woda na Ziemi. Jedna z hipotez zakłada, że została dostarczona z odległych rejonów Układu Słonecznego wraz z materiałem w nią bogatym, takim jak między innymi lodowe okruchy powstałe w chłodniejszych obszarach naszego kosmicznego sąsiedztwa. Nadal nie wiadomo jednak, w jaki sposób materiał ten docierał na Ziemię ani czy jego ilość wystarcza do wyjaśnienia składu chemicznego naszej planety. 

Powstanie wody na Ziemi mogło być związane z formowaniem planety 

.Naukowcy w nowym badaniu sprawdzili, czy woda mogła powstawać w inny sposób, bez konieczności dostarczania jej z kosmosu. Zgodnie z ich hipotezą tworzyła się w reakcjach między skalistą materią a wodorem obecnym w atmosferze młodej Ziemi. 

Podczas formowania się planety drobne okruchy skalne stopniowo gromadziły się i łączyły, tworząc coraz większe ciało niebieskie. Proces ten nazywany jest akrecją okruchów (pebble accretion). Gdy młoda planeta osiągnęła odpowiednio dużą masę, mogła otoczyć się gorącą atmosferą o wysokim ciśnieniu, bogatą w wodór. 

Okruchy skał krzemianowych opadające przez taką atmosferę zawierały tlenek żelaza, który mógł reagować z wodorem. W wyniku tej reakcji powstawały żelazo i para wodna. W ten sposób woda mogła tworzyć się już podczas wzrostu planety, zanim osiągnęła ona swoją obecną postać. 

Eksperyment wykazał, że skały mogą reagować z wodorem 

.Aby sprawdzić, czy taka reakcja rzeczywiście mogła zachodzić, badacze podgrzewali próbki skał krzemianowych do temperatury od 1200 do 1400°C. W części doświadczeń wykorzystywali wodór, a w pozostałych hel, który posłużył do porównania wyników. Eksperymenty trwały od 15 minut do trzech godzin. 

W próbkach podgrzewanych z wykorzystaniem wodoru niemal 80 proc. tlenku żelaza przekształciło się w żelazo. Jednocześnie powstawała para wodna. W doświadczeniach z helem podobna reakcja nie zachodziła, co, zdaniem naukowców, pokazało, że kluczową rolę w tym procesie odgrywa wodór. 

Naukowcy zakładali, że w wyniku przeprowadzonych eksperymentów powstaną żelazo i woda, nie wiedzieli jednak, jak szybko zajdzie reakcja ani ile tych substancji uda się uzyskać. Na podstawie wyników oszacowali, że podobne reakcje zachodzące na wczesnej Ziemi mogły doprowadzić do powstania wody w ilości odpowiadającej łącznej objętości setek ziemskich oceanów. Proces ten mógł zachodzić około 4,5 miliarda lat temu, gdy młoda planeta była otoczona niezwykle gorącą atmosferą. 

Podobny proces mógł zachodzić na innych planetach 

.Odkrycie sugeruje, że woda mogła powstawać w trakcie formowania się Ziemi, a nie tylko docierać na jej powierzchnię z kosmosu. Część jej zasobów mogła więc pojawić się w wyniku reakcji chemicznych między okruchami skalnymi, z których tworzyła się młoda planeta, a wodorem obecnym w jej atmosferze. 

Zdaniem badaczy wyniki mogą również pomóc wyjaśnić, w jaki sposób woda mogłaby pojawiać się na innych planetach. Jeśli podczas ich formowania się panowały podobne warunki, reakcje między skałami a wodorem mogły prowadzić do powstawania jej także na egzoplanetach o rozmiarach zbliżonych do Ziemi. 

Zdaniem ekspertów koncepcja akrecji okruchów, rozwijana od około dekady, może pomóc wyjaśnić wiele problemów związanych z powstawaniem planet. Może ona również tłumaczyć, dlaczego Ziemia nadaje się do zamieszkania. Podobne procesy mogły zachodzić na innych planetach o rozmiarach zbliżonych do Ziemi, krążących wokół innych gwiazd. Być może na niektórych z nich również występuje woda, a jeśli panują tam odpowiednie warunki, nie można wykluczyć także istnienia życia. 

Eksperymenty wykazały, że woda może powstawać w wyniku reakcji między skałami a wodorem w warunkach przypominających te z wczesnego okresu formowania się Ziemi. Ustalenie, jaka jej część rzeczywiście powstała w ten sposób, wymaga jednak dalszych badań. Jednak wyniki dostarczają nowych informacji o reakcjach chemicznych zachodzących podczas formowania się naszej planety. Pokazują również, że woda na planetach skalistych mogła powstawać nie tylko dzięki materiałowi dostarczanemu z przestrzeni kosmicznej, lecz także w wyniku procesów zachodzących na młodych światach. 

Emil Gołoś 

Materiał chroniony prawem autorskim. Dalsze rozpowszechnianie wyłącznie za zgodą wydawcy. 28 października 2026
Fot. Ilustracja wygenerowana przez AI.