Czy czarna dziura może rozpaść się na dwie mniejsze?

Naukowcy zbadali, czy rozpad czarnej dziury na dwa mniejsze obiekty jest możliwy. Obliczenia wskazują, że taki proces mógłby zachodzić w przypadku obiektów obracających się z prędkością bliską maksymalnej.
Czy rozpad czarnej dziury jest możliwy?
.Astronomowie wskazują, że dwie czarne dziury mogą się zderzyć i połączyć w jedną. W ramach nowego badania naukowcy m.in. z University of Naples Federico II, University of Southern Denmark i Centre National de la Recherche Scientifique (CNRS) sprawdzili, czy możliwy jest również proces odwrotny, w którym pojedynczy obiekt rozpadłby się na dwie mniejsze czarne dziury. Badanie zostało opublikowane w czasopiśmie „Physical Review D”.
Astronomowie przeanalizowali, dlaczego czarna dziura zwykle nie może rozpaść się na dwa mniejsze obiekty. Zbadali również, czy w określonych warunkach taki proces mógłby jednak nastąpić.
Jak podkreślają badacze, czarne dziury zwykle się nie rozpadają, a jedną z istotnych przeszkód uniemożliwiających ten proces jest termodynamika. Fizycy przypisują tym obiektom entropię, która w uproszczeniu określa, na ile sposobów może być zorganizowana ich mikroskopowa struktura, mimo że z zewnątrz wygląda tak samo. Rozpad zwykłej, nierotującej czarnej dziury na dwie mniejsze zmniejszyłby ich łączną entropię, a termodynamika nie sprzyja takiemu procesowi. Sytuacja może jednak wyglądać inaczej w przypadku szybko obracających się obiektów.
Jaką rolę odgrywa szybki obrót?
.Obliczenia przeprowadzone przez astronomów wskazują, że szybki obrót czarnej dziury mógłby stwarzać warunki umożliwiające jej rozpad. Dwa powstałe w ten sposób obiekty musiałyby jednak oddalić się od siebie, zamiast niemal natychmiast ponownie się połączyć. Uwzględnienie tego wymogu znacznie ogranicza możliwość rozpadu. Nadal mógłby on jednak zachodzić w przypadku czarnych dziur obracających się z prędkością bliską maksymalnej.
Jak opisują naukowcy, gdyby do takiego rozpadu doszło, zewnętrzna granica czarnej dziury, nazywana horyzontem, przybrałaby w czasie kształt przypominający spodnie. Jedna część rozdzieliłaby się na dwie „nogawki”. Stąd nietypowe określenie użyte w badaniu, czyli „topologia przypominająca spodnie” („pair-of-pants topology”).
Astronomowie przeanalizowali również bardziej egzotyczne możliwości. W teoriach zakładających istnienie dodatkowych wymiarów przestrzeni fizycy znają już obiekty przypominające czarne dziury, które mogą stać się niestabilne i zacząć się rozpadać.
W pewnych warunkach rozpad mógłby być korzystny z punktu widzenia termodynamiki, szczególnie gdy jedna z powstałych czarnych dziur byłaby znacznie mniejsza od drugiej. Nie oznacza to jednak, że do takiego rozpadu rzeczywiście może dojść.
Jak można wykryć ślady tego procesu?
.Naukowcy nie potrafią jeszcze określić prawdopodobieństwa rozpadu czarnej dziury. Zależy ono od tego, jak grawitacja zachowuje się w teoriach wykraczających poza teorię Einsteina. Badacze pracują nad dokładniejszym oszacowaniem tego prawdopodobieństwa. Przypuszczają jednak, że małe pierwotne czarne dziury mogłyby być bardziej podatne na rozpad niż znacznie większe obiekty. Taki proces można byłoby wykryć pośrednio. Teleskopy rejestrujące promieniowanie gamma, takie jak Fermi-LAT, mogą poszukiwać sygnałów pochodzących od niewielkich fragmentów czarnych dziur, które mogłyby powstawać podczas ich łączenia.
Emil Gołoś



