Podręcznik do informatyki od 2027 roku. Czy trzeba kupić książkę i programy?

podręcznik do informatyki 2027

Podręcznik do informatyki dla pierwszej klasy od 2027 roku, program komputerowy i dostęp do platformy to trzy różne rzeczy. Projekt IBE przewiduje zapewnienie przez szkołę narzędzi potrzebnych na zajęciach, także dostępu do wykorzystywanej podczas lekcji sztucznej inteligencji. Nie oznacza to jeszcze gotowej listy książek ani ostatecznych zasad zakupów, dlatego przed zamówieniem podręcznika lub licencji trzeba poznać wymagania konkretnej klasy.

.Przy kompletowaniu materiałów do informatyki łatwo kupić więcej, niż uczeń rzeczywiście potrzebuje. Obok książki mogą pojawić się ćwiczenia, kod do serwisu wydawcy, pakiet biurowy i oferta narzędzia pomagającego w programowaniu. Każda pozycja wymaga jednak osobnego uzasadnienia: do jakich zadań będzie wykorzystywana, czy wskazał ją nauczyciel i w jaki sposób uczeń uzyska dostęp. Dopiero te informacje pozwalają ocenić sens zakupu całego pakietu.

W przypadku pierwszoklasistów rozpoczynających liceum lub technikum we wrześniu 2027 roku dochodzi pytanie o wymagania nowego rocznika. Harmonogram i stan przygotowań książek dla wszystkich przedmiotów przedstawiamy w kompendium „Podręczniki do nowej podstawy programowej 2027”. W informatyce szczególnie ważne będzie rozróżnienie między publikacją do nauki, środowiskiem wykonywania ćwiczeń i usługą wymagającą konta. Wspólna nazwa serii lub podobne opakowanie nie przesądzają, że trzeba kupić wszystkie te elementy.

Podręcznik do informatyki 2027 i proponowany rok bazowy

IBE udostępnił ekspercki projekt podstawy programowej informatyki dla liceum i technikum. W proponowanym roku bazowym znalazły się m.in. programowanie, praca z danymi i bezpieczeństwo cyfrowe. Dokument nie wskazuje tytułu, wydawcy ani ceny książki dla ucznia.

Według informacji IBE propozycje eksperckie przekazano Ministerstwu Edukacji Narodowej do dalszych prac nad przepisami i konsultacjami. Projektu nie należy utożsamiać z ostatecznie przyjętą podstawą programową. Osobną sprawą pozostaje przygotowanie podręcznika, jego dopuszczenie do użytku szkolnego oraz wybór dokonany w konkretnej placówce. Deklaracja na okładce nie zastępuje sprawdzenia tych informacji.

Znaczenie ma również sposób podziału serii na części. Określenie „rok bazowy” samo w sobie nie odpowiada na pytanie, czy wydawca przygotuje osobny tom, czy połączy materiał w inny sposób. Rodzina powinna zatem poczekać na wskazanie właściwej części i zakresu, zamiast dobierać książki wyłącznie do nazwy profilu klasy. Zakup tomu do rozszerzenia warto uzależnić od tego, kiedy i z jakich materiałów będzie korzystał dany oddział.

Nie każdy sposób prowadzenia informatyki wymaga wskazania tradycyjnej książki. Jak wyjaśnia MEN w informacji o podręcznikach, nauczyciel może korzystać z podręcznika, materiałów edukacyjnych lub ćwiczeniowych, może też zrezygnować z ich wskazywania. Minister edukacji dopuszcza podręczniki do użytku szkolnego po wymaganej procedurze, a ich dane trafiają do urzędowego wykazu. Wpis potwierdza status publikacji, ale nie stanowi listy zakupowej dla każdego ucznia.

Kto ma zapewnić komputer i programy na zajęciach?

Projekt przypisuje szkole zapewnienie dostępu do urządzeń, internetu i narzędzi do programowania, analizy danych oraz tworzenia treści cyfrowych. Narzędzia mają być dobierane według funkcji, bez wskazywania konkretnych aplikacji. To propozycja warunków zajęć, której nie należy traktować jako nakazu zakupu przez rodzica określonego komputera lub programu.

Przed zakupem licencji warto więc zapytać nauczyciela, gdzie uczeń będzie wykonywał zadania. Praca w szkolnej pracowni, ćwiczenie w przeglądarce i instalowanie programu na domowym komputerze stawiają przed rodziną inne wymagania. Jeżeli zadania mają być kontynuowane poza szkołą, potrzebna jest informacja, jak uczeń uzyska dostęp do materiałów oraz czy wystarczy narzędzie, którym już dysponuje. Bez tych ustaleń trudno ocenić, czy dodatkowy wydatek jest potrzebny.

Ważne jest także to, jaki rezultat trzeba oddać nauczycielowi. W ćwiczeniu z arkusza kalkulacyjnego znaczenie mogą mieć działające formuły i możliwość prześledzenia obliczeń, a nie jedynie obraz gotowej tabeli. Plik poprawnie wyglądający na ekranie autora może po otwarciu w innym środowisku wymagać sprawdzenia. Dlatego przed wyborem programu warto ustalić wymagany format pracy i dopuszczalne rozwiązania, zamiast kierować się samą popularnością aplikacji.

Licencję programu należy też oddzielić od kodu do materiałów towarzyszących książce. Pierwsza może pozwalać na wykonywanie zadań, drugi może jedynie udostępniać ćwiczenia lub objaśnienia konkretnego wydawcy. Ogólne różnice między książką elektroniczną, bezpłatnymi zasobami i płatnym dostępem omawiamy w poradniku o e-podręcznikach do nowej podstawy programowej w 2027 roku. Przy informatyce trzeba dodatkowo sprawdzić, czy wybrany zestaw pozwoli faktycznie wykonać zadania zaplanowane dla klasy.

Czy starszy podręcznik pomoże w nauce informatyki?

Starsza książka może nadal zawierać użyteczne objaśnienia algorytmów, warunków, powtórzeń lub porządkowania danych. Trzeba jednak osobno ocenić przedstawione w niej instrukcje obsługi programów. Nazwy poleceń, układ menu i sposób uzyskiwania dostępu mogą różnić się od środowiska używanego na lekcji. Wartość wyjaśnienia nie oznacza więc automatycznie, że każdą opisaną czynność da się powtórzyć bez zmian.

Przy odkupywaniu książki dobrze porównać konkretny przykład z narzędziem wskazanym przez nauczyciela. Jeżeli zadanie wymaga otwarcia pliku, trzeba ustalić, czy plik jest nadal dostępny i czy można go pobrać bez aktywnego konta poprzedniego właściciela. Jeżeli część objaśnień umieszczono w serwisie internetowym, sama kompletność papierowych stron nie wystarczy do oceny zestawu. Takie sprawdzenie pozwala odróżnić drobną zmianę interfejsu od braku materiału potrzebnego do wykonania ćwiczenia.

Dobry podręcznik powinien także pomagać zrozumieć, dlaczego program działa. W zadaniu polegającym na obliczeniu średniej warto sprawdzić, skąd biorą się dane, co dokładnie jest sumowane i przez jaką liczbę dzielony jest wynik. Następnym krokiem może być pytanie o zachowanie programu, gdy użytkownik nie poda żadnej wartości. Objaśnienie takiego przypadku uczy więcej niż samo pokazanie poprawnego rezultatu dla jednego zestawu liczb.

Podobnie można oceniać zadania z analizowania informacji. Książka powinna pomagać rozpoznać, czy dwa zestawienia dotyczą tego samego okresu i czy używają porównywalnych jednostek. Wykonanie efektownego wykresu nie wystarczy, jeśli uczeń nie potrafi wyjaśnić, co z niego wynika. Przy wyborze materiałów warto zatem zwrócić uwagę na pytania wymagające uzasadnienia odpowiedzi, sprawdzenia błędu lub opisania ograniczeń rozwiązania.

Czy uczeń będzie potrzebował własnego abonamentu na AI?

Projekt zakłada zapewnienie przez szkołę równego i zgodnego z prawem dostępu do AI wykorzystywanej na zajęciach. Nie ustanawia ogólnego obowiązku zakupu prywatnego abonamentu przez rodzinę. Przed poniesieniem kosztu trzeba poznać zasady dostępu w szkole i poza lekcjami.

Z określenia „korzystamy z AI” rodzic powinien móc przejść do konkretnej informacji. Potrzebuje nazwy usługi, sposobu dostępu oraz wyjaśnienia, czy konto organizuje szkoła i jak długo uczeń może z niego korzystać. Warto też ustalić, jakie warunki dotyczą wieku użytkownika i jakie dane są potrzebne do uruchomienia usługi. Takich szczegółów nie należy zastępować zakupem pierwszego płatnego pakietu reklamowanego jako pomoc w nauce.

Przydatność narzędzia trzeba oceniać także przez sposób pracy ucznia. Gdy aplikacja podaje gotowy kod, uczeń powinien potrafić wyjaśnić jego działanie, sprawdzić wynik i wskazać miejsce wymagające poprawy. Pomocne pytanie brzmi wtedy: co zmieni się po podaniu innych danych i jak można to sprawdzić? Dostęp do bardziej rozbudowanej usługi sam w sobie nie zastępuje takiej pracy.

Podobnie jest z wyjaśnieniem błędu. Odpowiedź wygenerowana przez narzędzie może brzmieć przekonująco, lecz jej przydatność trzeba ocenić przez odniesienie do rzeczywistego programu i wyniku testu. Uczeń potrzebuje więc materiałów, które pozwalają samodzielnie prześledzić rozumowanie oraz sprawdzić proponowaną zmianę. To ważne kryterium oceny podręcznika niezależnie od tego, czy nauczyciel będzie korzystał z AI na danej lekcji.

Jak skompletować materiały do pierwszej klasy?

Zakup podręcznika warto rozpocząć od porównania pełnych danych wydania ze szkolnym wykazem. Oprócz tytułu i autorów znaczenie mają część serii, zakres, ISBN oraz właściwy numer dopuszczenia. Sposób sprawdzania formalnego statusu książki opisujemy w poradniku o wykazie podręczników MEN do nowej podstawy programowej. Przy informatyce do tej kontroli dochodzi dostępność plików, ćwiczeń i środowiska potrzebnego do pracy.

Uczeń technikum powinien dodatkowo rozróżnić informatykę jako przedmiot ogólnokształcący od zajęć zawodowych. Książka dotycząca konkretnej kwalifikacji, obsługi urządzeń lub specjalistycznego programu może służyć innemu celowi niż podręcznik do informatyki ogólnej. Nazwa zawodu nie wystarcza więc do skompletowania obu zestawów. Każdą pozycję trzeba przyporządkować do przedmiotu i wymagań podanych przez szkołę.

Przy materiałach cyfrowych warto zapisać pełny koszt wymaganego dostępu. Cena książki nie odpowiada na pytanie, czy trzeba będzie osobno wykupić licencję, odnowić ją w kolejnym semestrze lub kupić dostęp do ćwiczeń. Jeżeli szkoła wymaga tylko części pakietu, porównanie powinno dotyczyć właśnie tej części. Rozróżnienie funkcji podręcznika i materiałów towarzyszących wyjaśnia nasz przewodnik po podręcznikach szkolnych.

Rodzina powinna ostatecznie otrzymać jasną odpowiedź, jaką książkę kupić i w jaki sposób uczeń uzyska dostęp do potrzebnych narzędzi. Do czasu takiego potwierdzenia rozsądniej wstrzymać zakup przypadkowej serii, abonamentu lub nowego urządzenia. Posiadane materiały warto zachować do oceny przez nauczyciela, a każdą nową pozycję powiązać z konkretną potrzebą na zajęciach. Wtedy kompletowanie zestawu do informatyki będzie wynikało z programu pracy klasy, zamiast z samej zapowiedzi reformy.

Karolina Jaszowiecka

Materiał chroniony prawem autorskim. Dalsze rozpowszechnianie wyłącznie za zgodą wydawcy. 21 listopada 2026