Christine LAGARDE odchodzi z Europejskiego Banku Centralnego. Jej rezygnacja otwiera drogę do wyboru następcy przed wyborami we Francji

Prezes Europejskiego Banku Centralnego (EBC) Christine Lagarde ustąpi ze stanowiska 7 lutego 2027 r. – poinformował przewodniczący Rady Europejskiej Antonio Costa. Jej odejście umożliwi wybór następcy jeszcze przed wyborami prezydenckimi we Francji, z udziałem urzędującego prezydenta Emmanuela Macrona. O takim scenariuszu dyskutowano od miesięcy.

.Antonio Costa zapowiedział, że procedura wyboru następcy Lagarde zostanie wszczęta jeszcze tego samego dnia i będzie przebiegała bez zbędnej zwłoki. Ma to pozwolić Radzie Europejskiej, obradującej w składzie przywódców państw strefy euro, na podjęcie decyzji w odpowiednim czasie i zapewnienie płynnej zmiany kierownictwa banku.

Wybór następcy Lagarde przed zmianą prezydenta Francji

Ośmioletnia kadencja Lagarde miała zakończyć się 31 października 2027 r., a więc już po francuskich wyborach prezydenckich. Pozostanie przez nią na stanowisku do tego terminu oznaczałoby, że końcowe negocjacje dotyczące obsady stanowiska mogłyby przypaść na okres urzędowania nowego prezydenta Francji. Wcześniejsze odejście pozwala przeprowadzić je jeszcze z udziałem Macrona.

We Francji i w europejskich kręgach politycznych od miesięcy rozważano taki scenariusz. Jak informował liberalno-lewicowy „Le Monde”, dyskusje wiązały się z perspektywą zwycięstwa kandydatki Zjednoczenia Narodowego Marine Le Pen w wyborach prezydenckich. Uzgodnienie nowego kierownictwa EBC przed zmianą w Pałacu Elizejskim pozwoliłoby obecnym przywódcom państw strefy euro zakończyć negocjacje personalne bez udziału ewentualnego następcy Macrona wywodzącego się z tego ugrupowania.

Kadencji prezesa EBC nie można jednak skrócić zwykłą decyzją polityczną. Członkowie zarządu są powoływani na osiem lat, bez możliwości ponownego mianowania. Przymusowe odwołanie wymaga orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości i jest dopuszczalne w określonych prawem okolicznościach, takich jak poważne uchybienie lub utrata warunków niezbędnych do wykonywania obowiązków. Dobrowolna rezygnacja Lagarde otwiera zatem drogę do wcześniejszego objęcia urzędu przez nową osobę.

Rozmowy obejmowały także możliwe kandydatury. We wrześniu Reuters informował, powołując się na osoby znające przebieg negocjacji, że Francja byłaby gotowa poprzeć byłego prezesa holenderskiego banku centralnego Klaasa Knota, gdyby stanowisko głównego ekonomisty EBC przypadło francuskiemu kandydatowi. Wśród potencjalnych następców Lagarde wymieniany jest również Pablo Hernández de Cos, były szef Banku Hiszpanii i dyrektor generalny Banku Rozrachunków Międzynarodowych. Doniesienia te dotyczą nieformalnych uzgodnień, a ostateczna decyzja pozostaje w rękach przywódców państw strefy euro.

Jak zostanie wybrany nowy prezes EBC?

Rada Europejska mianuje wszystkich sześciu członków zarządu EBC: prezesa, wiceprezesa oraz cztery pozostałe osoby. Decyzja zapada na podstawie rekomendacji Rady UE, po konsultacjach z Parlamentem Europejskim i Radą Prezesów EBC.

Obowiązuje przy tym wzmocniona większość kwalifikowana. Spośród 21 państw strefy euro nominację musi poprzeć co najmniej 16, reprezentujących łącznie przynajmniej 65 proc. ludności obszaru wspólnej waluty. Francja uczestniczy więc w uzgadnianiu kandydatury, ale jej poparcie wymaga zbudowania szerszego porozumienia.

Costa podziękował Lagarde za kierowanie bankiem od listopada 2019 r.

„Przez cały okres swojej kadencji kierowała Europejskim Bankiem Centralnym z silnym poczuciem obowiązku i odpowiedzialności. Jej przywództwo w niepewnych czasach oraz niezachwiane oddanie projektowi europejskiemu przyniosły Europie ogromne korzyści” – napisał w oświadczeniu.

Przewodniczący Rady Europejskiej podkreślił, że Lagarde sprawowała urząd w okresie pandemii COVID-19, wojny w Europie, kryzysów energetycznych i szoków inflacyjnych, przyczyniając się do utrzymania stabilności strefy euro.

Polityczna przyszłość Christine Lagarde

Odejście w lutym umożliwi Lagarde zaangażowanie się we francuską debatę przedwyborczą. Pierwsza tura wyborów prezydenckich odbędzie się 18 kwietnia 2027 r., a druga – 2 maja.

Lagarde była wymieniana jako potencjalna kandydatka na prezydenta, jednak we wrześniowym wywiadzie dla „La Croix” oceniła, że jej start nie byłby dobrym pomysłem. Wskazywała na swój wiek oraz wysiłek i poświęcenie związane z ubieganiem się o ten urząd. Wcześniej mówiła natomiast o potrzebie wyraźniejszej obecności głosu proeuropejskiego we francuskiej debacie politycznej.

Lagarde ma 70 lat i doświadczenie zarówno we francuskim rządzie, jak i w zarządzaniu instytucjami międzynarodowymi. W latach 2007–2011 była ministrą gospodarki i finansów za prezydentury Nicolasa Sarkozy’ego. Następnie kierowała Międzynarodowym Funduszem Walutowym, a w 2019 r. zastąpiła Mario Draghiego na stanowisku prezesa EBC.

PAP/MB