Demencja wykrywalna 25 lat wcześniej. Wystarczy test krwi

Naukowcy opisali substancję, która nawet 25 lat wcześniej może wskazać przyszłe ryzyko demencji u kobiet. Taka informacja może odmienić profilaktykę.

Przyszłe ryzyko demencji

.Zespół z University of California, San Diego (USA) odkrył, że stężenie we krwi, związanej z chorobą Alzheimera cząsteczki p-tau217 (ufosforylowane białko tau 217) ściśle wiąże się z przyszłym łagodnym upośledzeniem poznawczym oraz demencją u kobiet. Marker ten może wiele powiedzieć o przyszłym zagrożeniu, jeszcze zanim pojawią się jakiekolwiek ubytki poznawcze.

– Nasze badanie sugeruje, że możemy być w stanie zidentyfikować kobiety o podwyższonym ryzyku demencji nawet na dziesięciolecia przed pojawieniem się objawów – mówi Aladdin H. Shadyab, pierwszy autor badania opisanego na łamach magazynu „JAMA Network Open”.

– Tak długi czas wyprzedzenia otwiera możliwość wcześniejszego wdrażania strategii profilaktycznych oraz bardziej ukierunkowanego monitorowania, zamiast konieczności czekania, aż problemy z pamięcią zaczną już wpływać na codzienne życie – wyjaśnia.

Naukowcy przeanalizowali dane na temat ponad 2,7 tys. uczestniczek Women’s Health Initiative Memory Study – dużego, ogólnokrajowego badania, do którego w latach 90. zaproszono kobiety w wieku od 65 do 79 lat. Obserwowano je przez 25 lat.

Kobiety, u których na początku badania stwierdzono wyższy poziom p-tau217 we krwi, znacznie częściej rozwijały w późniejszym życiu demencję.

Jednak ryzyko zaburzeń poznawczych lub demencji związane z wyższym poziomem wspomnianej cząsteczki nie było takie samo u wszystkich kobiet .Na przykład wyższy poziom był silniej powiązany z gorszymi wynikami funkcji poznawczych u kobiet powyżej 70. roku życia, niż u młodszych na początku badania, a także u kobiet posiadających genetyczny czynnik ryzyka choroby Alzheimera – APOE ?4 .

Badanie wykazało również, że p-tau217 lepiej przewidywało rozwój demencji u kobiet, które w badaniu klinicznym otrzymywały terapię hormonalną estrogenem i progestyną, w porównaniu z kobietami otrzymującymi placebo. Siła zależności różniła się także między białymi i czarnymi kobietami, jednak połączenie informacji o poziomie p-tau217 z wiekiem pozwalało podobnie dobrze przewidywać ryzyko demencji w obu grupach.

– Biomarkery wykrywane we krwi, takie jak p-tau217, są szczególnie obiecujące, ponieważ ich badanie jest znacznie mniej inwazyjne i potencjalnie łatwiej dostępne niż badania obrazowe mózgu czy testy płynu mózgowo-rdzeniowego – podkreśla Linda K. McEvoy, współautorka publikacji.

– Ma to duże znaczenie dla przyspieszenia badań nad czynnikami wpływającymi na ryzyko demencji oraz dla oceny strategii, które mogą to ryzyko zmniejszać – dodaje.

Badacze zwracają uwagę, że dopiero dalsze badania pozwolą stwierdzić, w jaki sposób testy p-tau217 mogłyby być wykorzystywane w rutynowej opiece klinicznej oraz czy wczesna identyfikacja ryzyka może rzeczywiście poprawić rokowanie.

Ich zdaniem przyszłe badania powinny także analizować, w jaki sposób czynniki takie jak terapia hormonalna, uwarunkowania genetyczne czy choroby związane z wiekiem oddziałują z poziomem p-tau217 w osoczu w ciągu życia i jak wpływa to na ryzyko demencji.

– Ostatecznym celem nie jest jedynie przewidywanie, lecz wykorzystanie tej wiedzy, aby opóźnić rozwój demencji lub całkowicie jej zapobiec – mówi prof. Shadyab.

Jak lepiej dbać o umysł?

.„Konserwacja” naszego mózgu wydaje się odgrywać kluczową rolę w utrzymaniu jego plastyczności między 30 a 60 rokiem życia. To zjawisko słabnie jeśli tylko przestajemy się uczyć i podtrzymywać stan zaciekawienia umysłu nowymi rzeczami. Pierre Marie Lledo, neurobiolog z Instytutu Pasteura, podaje spis czynników, których kombinacja może mieć korzystny wpływ na utrzymanie plastyczności mózgu. Są to: aktywność fizyczna, mała ilość stresu, niezażywanie leków psychotropowych, posiadanie relacji społecznych, wszystko to oczywiście jako dodatek do regularnej aktywności poznawczej.

„W każdym wieku, jeśli okoliczności na to pozwalają, i jeśli nie mamy patologii neurologicznych, uczenie się poprzez doświadczenie jest podstawową aktywnością naszego mózgu na co dzień! Nawet jeśli mechanizmy uczenia się stają się mniej wydajne wraz z wiekiem, jeśli chodzi o szybkość pozyskiwania nowych umiejętności, neuroplastyczność to proces trwający przez całe życie. Należy tylko mieć aktywny i otwarty na nowe doświadczenia umysł. W przeciwieństwie do tego, co przez całe lata sądziła nauka, nie jesteśmy zamknięci w czymś na kształt determinizmu biologicznego, który pozwalałby nam uczyć się tylko do osiągnięcia przez nas jakiegoś konkretnego wieku” – zaznacza Alice LATIMIER, doktorantka w ENS specjalizująca się w nauce o mózgu, ze szczególnym uwzględnieniem psychologii poznawczej i nauki szkolnej z użyciem narzędzi świata cyfrowego. 

Zatem, z punktu widzenia mechanizmów zachodzących w mózgu, nic nie stoi na przeszkodzie, żeby Philippe uczył się grać na fortepianie w wieku 55 lat, a Nathalie zaczęła uczyć się hiszpańskiego w wieku 30 lat. Doświadczenie życiowe oraz pragnienie uczenia się okażą się bowiem kluczowe w tej nauce.

„Według państwowego instytutu INSEE (francuski odpowiednik GUS), do 2070 roku liczba osób starszych powyżej 75 roku życia ma się podwoić i osiągnąć we Francji 13 milionów. Jakie miejsce zarezerwujemy dla seniorów w tym starzejącym się społeczeństwie? Czy ograniczymy tę ważną część populacji do tego, żeby żyła jedynie przeszłością, wspomnieniami, czy raczej będziemy ją postrzegać jako zdolną do ewoluowania i uczenia się? Rezultaty badań w dziedzinie nauk kognitywnych mogą posłużyć za konkretne narzędzie, pomocne w tym, by dostęp do kształcenia się był możliwy przez całe życie” – zastanawia się autorka.

LINK DO TEKSTU: https://wszystkoconajwazniejsze.pl/alice-latimier-mozg-moze-sie-uczyc-w-kazdym-wieku-na-nauke-nigdy-nie-jest-za-pozno/

PAP/ Marek Matacz/ LW