Dofinansowanie podręczników w 2027 roku. Kto może otrzymać do 534 zł?

Podręczniki do nowej podstawy programowej od 2027 roku nie będą bezpłatne dla wszystkich licealistów i uczniów techników. Uprawnieni uczniowie z niepełnosprawnościami mogą jednak otrzymać zwrot kosztów do 534 zł, a w szkołach branżowych do 468 zł. Wyjaśniamy, komu przysługuje pomoc, jakie zakupy obejmuje i gdzie złożyć wniosek.

.Uczniowie rozpoczynający we wrześniu 2027 roku liceum, technikum lub branżową szkołę I stopnia mają być pierwszym rocznikiem szkół ponadpodstawowych objętym nową podstawą programową. Rodzice będą więc pytać nie tylko o to, które książki wybrała szkoła, lecz także o koszt nowego zestawu. Powszechny system bezpłatnych podręczników, znany ze szkoły podstawowej, nie zapewnia wszystkim uczniom szkół ponadpodstawowych darmowych książek. Istnieje jednak odrębny program dofinansowania dla uprawnionych uczniów z niepełnosprawnościami, który obejmuje również rok szkolny 2027/2028.

Program przewiduje zwrot kosztów zakupu podręczników i określonych materiałów do wysokości zależnej od rodzaju szkoły. Dla ucznia liceum lub technikum limit wynosi do 534 zł, a dla ucznia branżowej szkoły I lub II stopnia do 468 zł. Nie są to kwoty wypłacane każdemu uczniowi rozpoczynającemu naukę we wrześniu 2027 roku. O prawie do pomocy decydują warunki zapisane w rozporządzeniu, przede wszystkim rodzaj niepełnosprawności i posiadanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.

Dlaczego podręczniki do liceum i technikum nie będą bezpłatne dla wszystkich?

W publicznych szkołach podstawowych podręczniki do obowiązkowych zajęć z zakresu kształcenia ogólnego są zapewniane uczniom w ramach dotacji. W liceum, technikum i szkole branżowej nie działa analogiczny system obejmujący wszystkich uczniów. Koszt książek ponoszą więc najczęściej rodzice albo pełnoletni uczniowie, choć konkretna szkoła może udostępniać część materiałów w inny sposób. Zasady te wyjaśnia szerzej nasz poradnik o podręcznikach szkolnych: „Podręczniki szkolne. Najważniejsze informacje dla uczniów, rodziców i nauczycieli”.

W 2027 roku szczególne znaczenie będzie miał rocznik rozpoczynający pierwszą klasę według nowej podstawy. Nie wystarczy dla niego automatycznie kupić książek używanych obecnie przez starszych uczniów, ponieważ szkoła będzie musiała wskazać materiały właściwe dla nowego programu i wybranych przedmiotów. Nie oznacza to jednak, że każda rodzina powinna już teraz odkładać pieniądze na identyczny, z góry określony komplet. O tym, jakie podręczniki będą potrzebne, przesądzi wykaz przyjęty przez konkretną szkołę; stan przygotowań do zmiany przedstawiamy w materiale: „Podręczniki do nowej podstawy programowej 2027. Liceum, technikum i szkoła branżowa”.

Komu przysługuje dofinansowanie podręczników w 2027 roku?

Rządowy program pomocy na lata 2026–2028 został przewidziany dla uczniów z niepełnosprawnościami wymienionymi w rozporządzeniu. Obejmuje między innymi uczniów słabowidzących, niesłyszących, słabosłyszących, z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, oraz z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim. Przepisy uwzględniają również określone niepełnosprawności sprzężone. Warunkiem jest posiadanie wskazanego w rozporządzeniu orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego; sam fakt uczęszczania do szkoły ponadpodstawowej nie wystarcza do otrzymania tej pomocy.

W odniesieniu do wymienionych grup program obejmuje w roku szkolnym 2027/2028 uczniów liceów, techników i branżowych szkół I oraz II stopnia, a także wskazanych szkół artystycznych. Odrębne rozwiązanie przewidziano dla uprawnionych uczniów szkół specjalnych przysposabiających do pracy, dla których limit wynosi do 270 zł. Program nie jest przeznaczony wyłącznie dla pierwszych klas objętych reformą: mogą z niego korzystać również uprawnieni uczniowie starszych roczników. Informacja o reformie wyjaśnia zatem, dlaczego temat kosztów książek stanie się szczególnie ważny w 2027 roku, ale nie stanowi samodzielnego kryterium przyznania pomocy.

Ile wynosi pomoc i jakie materiały można z niej rozliczyć?

Kwoty 534 zł i 468 zł są górnymi granicami zwrotu, a nie jednakową wypłatą dla wszystkich uprawnionych. Jeżeli udokumentowany zakup objętych programem materiałów kosztował mniej, zwrot odpowiada poniesionemu wydatkowi. Jeżeli kosztował więcej, pomoc nie przekroczy limitu właściwego dla ucznia i rodzaju szkoły. Dlatego przed zakupami warto ustalić zarówno szkolny zestaw potrzebnych materiałów, jak i kategorię pomocy, która może dotyczyć ucznia.

Dofinansowanie obejmuje podręczniki do kształcenia ogólnego, materiały edukacyjne do kształcenia ogólnego oraz materiały ćwiczeniowe. W przypadku uprawnionych uczniów techników i szkół branżowych przepisy przewidują również materiały edukacyjne do kształcenia zawodowego. To ważne rozróżnienie, ponieważ uczeń technikum może korzystać równocześnie z książek do matematyki lub języka polskiego oraz z materiałów związanych z wybranym zawodem. Różnicę między tymi dwiema częściami nauki opisujemy dokładniej w tekście „Podręczniki do technikum od 2027 roku. Które książki obejmie nowa podstawa programowa?”.

Nie warto utożsamiać każdego wydatku z wyprawki szkolnej z zakupem objętym tym programem. Plecak, odzież czy dowolne przybory szkolne nie stają się materiałami edukacyjnymi tylko dlatego, że są potrzebne uczniowi. Rodzic powinien zachować dowód zakupu książek i materiałów, a w razie wątpliwości zapytać szkołę, czy dany wydatek mieści się w zakresie pomocy. Pozwoli to uniknąć sytuacji, w której oczekiwany zwrot zostanie oparty na niewłaściwie opisanym zakupie.

Jak złożyć wniosek o dofinansowanie?

Wniosek składa się do dyrektora szkoły, do której uczeń będzie uczęszczał w roku szkolnym 2027/2028. Może go złożyć opiekun ucznia albo pełnoletni uczeń; przepisy dopuszczają również złożenie wniosku przez nauczyciela, pracownika socjalnego lub inną osobę za wymaganą zgodą. Wniosek zawiera między innymi dane ucznia i szkoły oraz datę wydania i numer orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. To inna procedura niż składanie wniosku o świadczenie „Dobry Start” do ZUS.

Rozporządzenie nie wyznacza jednego ogólnopolskiego dnia, do którego wszystkie rodziny mają złożyć wnioski. Dla szkół prowadzonych przez samorządy, podmioty prywatne i inne wskazane w przepisach termin ustala właściwy ze względu na siedzibę szkoły wójt, burmistrz albo prezydent miasta; w przypadku określonych szkół prowadzonych przez ministrów termin ustala właściwy minister. Rodzic pierwszoklasisty powinien sprawdzić ją w szkole, do której dziecko zostanie przyjęte.

Pomoc ma postać zwrotu kosztów po przedstawieniu dowodu zakupu. Rozporządzenie dopuszcza między innymi imienną fakturę wystawioną na opiekuna lub pełnoletniego ucznia, rachunek, paragon albo oświadczenie o zakupie; przy tym ostatnim wymagane jest dodatkowe oświadczenie dotyczące rozliczenia wydatków. Najbezpieczniej zachować dokumenty otrzymane przy zakupie i przed złożeniem wniosku ustalić w szkole sposób ich przekazania.

Czym dofinansowanie różni się od świadczenia „Dobry Start”?

„Dobry Start” to odrębne świadczenie w wysokości 300 zł, związane z rozpoczęciem roku szkolnego. Według zasad obowiązujących w październiku 2026 roku przysługuje co do zasady na uczące się w szkole dziecko do ukończenia 20 lat, a w przypadku dziecka z niepełnosprawnością do ukończenia 24 lat, niezależnie od dochodu rodziny. Wniosek o to świadczenie rozpatruje ZUS. Nie jest ono refundacją konkretnej książki ani częścią limitu 534 zł lub 468 zł określonego w programie podręcznikowym.

Rodzina planująca wydatki na rok szkolny 2027/2028 powinna więc rozróżnić dwa pytania: czy będzie mogła wystąpić o ogólne świadczenie na rozpoczęcie nauki oraz czy uczeń spełnia szczególne warunki zwrotu kosztów podręczników. Zasady i terminy programu „Dobry Start” trzeba sprawdzić ponownie przed naborem dotyczącym 2027 roku. W przypadku dofinansowania książek punktem wyjścia pozostają orzeczenie, rodzaj szkoły, szkolny wykaz materiałów i termin przyjmowania wniosków ustalony dla danej placówki. Takie uporządkowanie chroni rodziców przed traktowaniem dwóch różnych form pomocy jako jednej „darmowej wyprawki”.

Co zrobić przed zakupem podręczników na rok 2027/2028?

Najpierw należy poczekać na wykaz książek przyjęty przez szkołę. Uczeń liceum powinien sprawdzić również profil klasy, przedmioty nauczane w zakresie rozszerzonym i wskazany język obcy; znaczenie tych wyborów opisujemy w poradniku „Podręczniki do liceum od 2027 roku. Co będzie potrzebne w pierwszej klasie?”. W technikum do tej listy dochodzą materiały potrzebne na zajęciach zawodowych, których zestaw zależy od kierunku kształcenia. Samo oznaczenie na okładce „nowa podstawa 2027” nie przesądza, że książka jest właściwa dla konkretnej klasy.

Jeżeli uczeń może być objęty programem dofinansowania, rodzic powinien równolegle zapytać szkołę o termin i sposób składania wniosku, a następnie zachować dowody zakupu. Nie trzeba kupować całego zestawu tylko po to, aby „zdążyć” przed niepotwierdzonym terminem. Odpowiedź na pytanie, które roczniki rzeczywiście będą potrzebowały nowych książek, znajduje się w materiale „Czy w 2027 roku trzeba będzie kupić nowe podręczniki?”. W ten sposób decyzja o wydatku będzie wynikała z potrzeb ucznia i wyboru szkoły, a nie z samej daty rozpoczęcia reformy.

Karolina Jaszowiecka