Duchowni z Polski, Francji, Włoch i Niemiec opublikowali apel "Chrześcijanie dla Europy"

Przewodniczący czterech Konferencji Episkopatów Europy – Francji, Włoch, Niemiec i Polski – opublikowali wspólny Apel pt. „Chrześcijanie dla Europy – Siła nadziei”.

CHRZEŚCIJANIE DLA EUROPY

Siła nadziei

„Pięknym jest stać się pielgrzymami nadziei. Pięknym jest też pozostać nimi razem!”. Takie zaproszenie papież Leon XIV skierował do wszystkich naszych Kościołów na zakończenie Jubileuszu Nadziei, aby „nadchodzący czas był świtem nadziei”.

Jako przewodniczący europejskich konferencji episkopatów czujemy się odpowiedzialni za przyjęcie zaproszenia Papieża i podzielenie się nim. Żyjemy w świecie rozdartym i spolaryzowanym przez wojny i przemoc. Wielu naszych współobywateli odczuwa niepokój i zagubienie. Porządek międzynarodowy ulega zachwianiu. W tej sytuacji Europa musi odnaleźć swoją duszę, aby móc zaoferować całemu światu swój nieodzowny wkład w „dobro wspólne”. Możemy to osiągnąć, zastanawiając się nad tym, co przyczyniło się do powstania Europy.

Historycznie rzecz biorąc, po cywilizacjach hellenistycznej i rzymskiej, chrześcijaństwo było jednym z podstawowych wzorców naszego kontynentu. W znacznym stopniu ukształtowało ono oblicze humanistycznej, solidarnej i otwartej na świat Europy.

Dzisiaj żyjemy w pluralistycznej Europie, charakteryzującej się różnorodnością językową, regionalnymi różnicami kulturowymi oraz wieloma nurtami religijnymi i duchowymi. Oczywiście chrześcijanie są mniej liczni, ale nie przeszkadza im to powracać z odwagą i wytrwałością do tego, co stanowi podstawę ich nadziei.

Po zakończeniu wyniszczającej wojny, w wyniku której zginęły miliony ludzi z powodu ich pochodzenia rasowego, wyznania i tożsamości, pilna potrzeba budowy nowego świata stała się oczywista. Wielu świeckich katolików z determinacją postrzegało Europę jako wspólny dom i zaangażowało się w tworzenie nowych ram międzynarodowych, w szczególności poprzez utworzenie ONZ. Celem było stworzenie społeczeństwa pojednanego, postrzeganego jako punkt zbieżności i gwarancja wzajemnego poszanowania różnic, bastion wolności, równości i pokoju.

W deklaracji, która doprowadziła do utworzenia Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (EWWiS) – pierwszego kroku w kierunku Unii Europejskiej – autorzy mądrze stwierdzili: „Zorganizowany i żywotny wkład Europy w cywilizację jest niezbędny dla utrzymania pokojowych stosunków. Europa nie będzie mogła powstać za jednym zamachem i nie zostanie zbudowana w całości; narodzi się z konkretnych osiągnięć, które najpierw stworzą faktyczną solidarność”. Ojcowie założyciele Europy, Robert Schuman, Konrad Adenauer i Alcide De Gasperi, zainspirowani swoją wiarą chrześcijańską, nie byli naiwnymi marzycielami, ale architektami wspaniałego, choć kruchego gmachu. „Ponieważ kochali Chrystusa, kochali również ludzi i starali się ich zjednoczyć”, jak wielokrotnie podkreślał św. Jan Paweł II, przypominając rolę chrześcijan w budowaniu Europy.

Konrad Adenauer, 25 marca 1957 r., w przemówieniu wygłoszonym z okazji podpisania traktatów ustanawiających EWG i EWEA, powiedział: „Jeszcze niedawno wielu uważało porozumienie, które dziś oficjalnie zatwierdzamy, za niemożliwe do zrealizowania (…). Wiemy, jak poważna jest nasza sytuacja, której remedium może być jedynie zjednoczenie Europy; wiemy również, że nasze plany nie są egoistyczne, ale mają na celu dobrobyt całego świata. Wspólnota Europejska dąży wyłącznie do celów pokojowych i nie jest skierowana przeciwko nikomu (…). Naszym celem jest współpraca ze wszystkimi w celu promowania postępu w pokoju”.

Śmiercionośna tragedia II wojny światowej ostrzegła pokolenie założycieli Europy przed pokusą totalitarnych reżimów, które czerpią siłę z nacjonalizmu, aby realizować cele hegemoniczne, a których skutkiem może być jedynie wojna. „Wzmożony nacjonalizm jest formą bałwochwalstwa: stawia naród na miejscu Boga i przeciwko człowiekowi” – powiedział Alcide De Gasperi, podkreślając, że „zjednoczona Europa nie powstała wbrew ojczyznom, ale wbrew nacjonalizmom, które je zniszczyły”.

Europa nie może ograniczać się do rynku gospodarczego i finansowego, ponieważ groziłoby to zaprzepaszczeniem pierwotnej intuicji ojców założycieli. Szanując praworządność i odrzucając wykluczającą logikę izolacji i przemocy, Europa opowie się za ponadnarodowym rozwiązywaniem konfliktów poprzez wybór odpowiednich mechanizmów i sojuszy. Zawsze musi być gotowa do wznowienia dialogu, nawet w przypadku konfliktu, i dążyć do pojednania i pokoju. Europa jest wezwana do poszukiwania sojuszy, które stworzą podstawy prawdziwej solidarności między narodami.

Pomimo licznych ruchów eurosceptycznych w różnych krajach kontynentu, Europejczycy zbliżyli się bardziej do siebie, zwłaszcza od początku wojny na Ukrainie. Umiera stary międzynarodowy porządek, a nowy jeszcze się nie narodził. Papież Franciszek, świadomy tego, że znajdujemy się w okresie przemian epoki, określił to w następujący sposób: „W ubiegłym wieku Europa zaświadczyła ludzkości, że możliwy był nowy początek: po latach tragicznych konfliktów, których kulminacją była najstraszliwsza wojna, jaką pamiętamy, dzięki Bożej łasce zrodziła się bezprecedensowa nowość w historii. Europa, po wielu podziałach, w końcu odnalazła samą siebie i zaczęła budować swój dom. (…) Do odrodzenia Europy zmęczonej, ale wciąż pełnej energii i potencjału, może i musi wnieść swój wkład Kościół. To jego zadanie zbiega się z jego misją: głoszenia Ewangelii, która dziś bardziej niż kiedykolwiek przekłada się przede wszystkim na wychodzenie na spotkanie ran człowieka, niosąc silną i prostą obecność Jezusa, Jego  pocieszającego i dodającego otuchy miłosierdzia” (Przemówienie z okazji wręczenia Nagrody Karola Wielkiego, 6 maja 2016 r.).

Świat potrzebuje Europy. Chrześcijanie muszą zrozumieć tę pilną potrzebę, aby następnie móc zdecydowanie zaangażować się w jej przyszłość tam, gdzie się znajdują, z taką samą świadomością, jak ojcowie założyciele. „Polityka, przeżywana jako bezinteresowne zaangażowanie na rzecz służby miastu, na rzecz służby człowiekowi, może stać się zaangażowaniem miłości wobec bliźniego” – wyjaśniał Robert Schuman. W imię swojej wiary chrześcijanie są zaproszeni do dzielenia się z wszystkimi mieszkańcami kontynentu europejskiego swoją nadzieją na powszechne braterstwo.

Abp Tadeusz Wojda SAC
Arcybiskup Metropolita Gdański
Przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski

Kard. Jean-Marc Aveline
Arcybiskup Metropolita Marsylii
Przewodniczący Konferencji Episkopatu Francji

Kard. Matteo Maria Zuppi
Arcybiskup Metropolita Bolonii
Przewodniczący Konferencji Episkopatu Włoch

Bp Georg Bätzing
Biskup Limburga
Przewodniczący Konferencji Episkopatu Niemiec

Warszawa, 13 lutego 2026 r.

Między tradycją a nową energią

.W ostatnich latach obserwujemy wyraźne ożywienie zaangażowania społecznego wśród młodych katolików. Pokolenie wychowane po transformacji ustrojowej, ale zanurzone w media cyfrowe, częściej podejmuje się próby łączenia wiary z konkretnymi i praktycznymi działaniami na rzecz innych.

Wbrew powszechnie panującej opinii osoby młode, które kształtowały swoją formację w Kościele, nie odchodzą od niego, lecz decydują się na długofalowe zaangażowanie w przedsięwzięcia społeczne. Bez wątpienia to zaangażowanie wymaga stałego docenienia i tworzenia warunków umożliwiających ciągły rozwój zasobów i narzędzi dopasowanych do zmieniającej się rzeczywistości.

W ostatnich latach obserwujemy wyraźne ożywienie zaangażowania społecznego wśród młodych katolików. Pokolenie wychowane po transformacji ustrojowej, ale zanurzone w media cyfrowe, częściej podejmuje się próby łączenia wiary z konkretnymi i praktycznymi działaniami na rzecz innych. Istotny w tym jest fakt, że zmianie ulega nie tylko skala, ale także i charakter ich zaangażowania, tzn. od biernej postawy do większej inicjatywy, kreatywności i odwagi w podejmowaniu trudnych tematów, zarezerwowanych dotychczas dla innych grup. Jan Paweł II w adhortacji Christifideles laici wskazuje, że podstawowym aspektem życia i misji świeckich jest „wezwanie do stałego wzrastania, dojrzewania i przynoszenia obfitszego owocu”. Kościół uczy zatem odkrywania własnego powołania z jednej strony tzw. życia duchowego, a z drugiej życia świeckiego, obejmującego rodzinę, pracę, relacje społeczne oraz zaangażowanie polityczne i kulturalne. Pomocna w tym jest także katolicka nauka społeczna, dzięki której możemy poszukiwać praktycznych rozwiązań zagadnień współżycia społecznego, działalności politycznej, gospodarczej i kulturalnej. Jest to nauczanie Kościoła dotyczące problemów społecznych, do których rozwiązania stosuje się metodę: widzieć, oceniać i działać. Dzięki niej odczytywanie znaków czasu prowadzi do realizacji konkretnych działań, które szczególnie teraz mają ogromne znaczenie dla osób młodych. Są autentyczne i wiarygodne, a młodzi potrzebują świadectwa.

Młodzi coraz częściej wychodzą poza stereotypowe role i angażują się w działania, które odpowiadają na konkretne potrzeby społeczne, m.in. pomoc najuboższym, starania o poszanowanie godności osób starszych i niepełnosprawnych czy troskę o ekologię integralną. Istotę ich zaangażowania nie stanowią już tylko działania inicjowane w grupach parafialnych, lecz również inicjatywy oddolne, które są tworzone przez młodych liderów, którzy korzystając z katolickiej nauki społecznej jako inspiracji, podejmują się działania na rzecz dobra wspólnego, pomocniczości i solidarności. Wśród największych organizacji kształtujących takie postawy możemy wymienić m.in. Związki Harcerskie, Skauting, Fundację Dzieło Nowego Tysiąclecia oraz Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży. Rozwój intelektualny młodzieży w zakresie nauczania społecznego podejmują także Klub Jagielloński czy Instytut Tertio Millennio.

Wśród innych ważnych obszarów aktywności osób młodych pojawia się troska o ekologię integralną, która została wzmocniona, gdy ukazała się encyklika papieża Franciszka Laudato si’. Jej wpływ spowodował powstanie akcji angażujących osoby młode m.in. w sprzątanie lasów, edukację, tworzenie miejsc wymiany rzeczy i sprzętu elektronicznego. Dobrym tego przykładem jest powołany przez Caritas Polska projekt Laudato Si, który angażuje młode osoby wokół aktywnej edukacji m.in. poprzez wydawanie ekobooków, tworzenie jadłodzielni oraz podzielników. Młodzież zaangażowana w działalność ekologiczną jest przekonana, że troska o środowisko nie jest wyłącznie trendem, lecz wynika z odpowiedzialności za stworzenie. Natomiast zaangażowanie w konkretne inicjatywy nie jest wyłącznie deklaracją, lecz praktycznym narzędziem budowania odpowiedzialności społecznej w tym zakresie.

Innym istotnym obszarem zaangażowania społecznego jest działalność wolontariacka. Młodzież angażuje się w projekty lokalne i ogólnopolskie m.in. inicjowane przez Szlachetną Paczkę, Krajowe Biuro Światowych Dni Młodzieży. Uczestniczy w zbiórkach żywności dla potrzebujących, hospicjach i pomocy bezdomnym. Zaangażowanie takie pomaga im w zrozumieniu złożoności problemów społecznych, które dotyczą nie tylko konkretnej osoby, ale także konkretnej grupy społecznej. Wolontariat uczy odpowiedzialności, umiejętności planowania i zarządzania, to także przestrzeń na naukę empatii, komunikacji i solidarności, czyli wartości promowanych przez KNS, które kształtują dojrzałość obywatelską.

Współczesne pokolenie osób młodych coraz częściej nie ma obaw w podejmowaniu rozmów na trudne i kontrowersyjne tematy. Młodzi katolicy odważniej angażują się w dyskusje eksperckie, zabierają głos w mediach, tworzą w mediach społecznościowych wartościowe treści. Ponadto angażują się w przestrzeń społeczno-polityczną, zabierając głos chociażby w kwestiach edukacji czy wolności słowa. Ich postawa dość często charakteryzuje się krytycznym spojrzeniem także na instytucje Kościoła, starając się poprzez dialog przyczynić do pozytywnej zmiany. Jest to oznaka dojrzałości i kształtowania postawy brania odpowiedzialności za wspólnotę i ojczyznę, w której żyją.

Potrzeba odczytywania znaków czasu sprawiła, że aktywność młodych katolików przejawia się także poprzez obecność w mediach społecznościowych, które stały się przestrzenią ewangelizacji, wymiany poglądów oraz edukacji. Dość często jest to przestrzeń spotkania i zbudowania relacji poprzez zainteresowanie rówieśników tematami moralnymi, społecznymi i duchowymi. Obecność w cyfrowym świecie sprawiła, że przesłanie o solidarności, pomocniczości i trosce o innych dociera do szerszych grup odbiorców. Ciekawym zjawiskiem w przestrzeni social mediów jest także sfera kultury i muzyki. Zaangażowanie popularnych muzyków i aktorów dodaje osobom młodym większej odwagi do podążania za liderami, którzy nie wstydzą się swoich wartości, a życie zgodnie z jej zasadami daje konkretne efekty.

Zauważmy, że pomimo rosnącego zaangażowania osób młodych w sprawy społeczne, poprzez które uczą się wrażliwości na innych, odpowiedzialności za dobro wspólne, pozostaje potrzeba promowania katolickiej nauki społecznej. Jest to wynik tego, że znajomość tej nauki w dalszym ciągu jest bardzo niska. Wielu zaangażowanych katolików nie czyta encyklik społecznych czy podręczników z zakresu KNS, co w konsekwencji prowadzi do nieświadomego podejmowania życiowych wyborów sprzecznych z ich wiarą. Innym dość częstym zjawiskiem jest praktyczne realizowanie zasad KNS bez takiej świadomości. To zadanie, które w dalszym ciągu wymaga dostosowywania narzędzi i języka do współczesnych oczekiwań.

Tekst dostępny na łamach Wszystko co Najważniejsze: https://wszystkoconajwazniejsze.pl/kamil-sulej-miedzy-tradycja-a-nowa-energia/

MB