Nowy egzamin ósmoklasisty 2031. Kto go napisze i co już wiadomo

Uczniowie, którzy we wrześniu 2026 roku rozpoczęli klasę IV szkoły podstawowej, będą pierwszym rocznikiem nowego egzaminu ósmoklasisty w 2031 roku. Wyjaśniamy, co już wiadomo o nowej formule, kiedy zostaną opublikowane informatory i których zasad egzaminu nie należy jeszcze uznawać za przesądzone.

.Nie znamy jeszcze pełnej budowy egzaminu ósmoklasisty 2031. Nie zostały przesądzone typy zadań, czas pracy, liczba punktów ani szczegółowe zasady przeliczania wyników podczas rekrutacji do liceów, techników i szkół branżowych. Oficjalny harmonogram Reformy26 przewiduje jednak, że informatory dotyczące nowych egzaminów zostaną opublikowane we wrześniu 2029 roku.

Najważniejsza zmiana jest już znana. Egzamin w 2031 roku ma być przeprowadzany na podstawie oczekiwanych efektów uczenia się określonych w nowej podstawie programowej. Oznacza to, że powinien sprawdzać nie tylko opanowanie wiadomości, lecz także ich rozumienie, łączenie oraz wykorzystywanie podczas rozwiązywania problemów.

Kto napisze nowy egzamin ósmoklasisty w 2031 roku?

Pierwszym rocznikiem nowego egzaminu będą uczniowie, którzy rozpoczęli klasę IV szkoły podstawowej 1 września 2026 roku. W roku szkolnym 2026/2027 uczą się według nowej podstawy, następnie wraz z reformą przejdą do klasy V, VI, VII i VIII. Wiosną 2031 roku przystąpią do egzaminu kończącego szkołę podstawową.

Droga pierwszego rocznika wygląda następująco:

.Uczniowie, którzy we wrześniu 2026 roku rozpoczęli klasę V albo wyższą, będą kontynuowali naukę według dotychczasowej podstawy. Ostatni egzamin oparty na poprzednich wymaganiach dla uczniów szkół podstawowych ma zostać przeprowadzony w roku szkolnym 2029/2030. Od następnego roku szkolnego egzamin będzie oparty na oczekiwanych efektach uczenia się zapisanych w nowej podstawie.

Przez kilka lat w polskiej szkole będą więc funkcjonowały równolegle dwa porządki programowe i egzaminacyjne. O tym, według której formuły uczeń przystąpi do egzaminu, nie będzie decydował sam rok kalendarzowy, lecz podstawa programowa realizowana przez jego rocznik.

Czym nowy egzamin będzie różnił się od obecnego?

Obowiązujący obecnie egzamin ósmoklasisty jest pisemnym egzaminem z języka polskiego, matematyki i jednego języka obcego nowożytnego. Przystąpienie do niego stanowi warunek ukończenia szkoły podstawowej, ale nie określono minimalnego wyniku potrzebnego do zdania. Rezultat ma natomiast duże znaczenie podczas rekrutacji do szkół ponadpodstawowych.

Nie można jeszcze zakładać, że wszystkie te rozwiązania zostaną przeniesione do formuły obowiązującej od 2031 roku. MEN zapowiedziało zmiany egzaminu, ale jego założenia mają być przedmiotem konsultacji. Nie podano dotychczas oficjalnego katalogu przedmiotów, liczby arkuszy, czasu pracy ani sposobu punktowania.

Najbardziej prawdopodobna zmiana nie musi polegać na dodaniu kolejnego przedmiotu albo zwiększeniu liczby pytań. Może dotyczyć przede wszystkim konstrukcji zadań. Jeżeli nowa podstawa ma rozwijać rozumowanie, argumentowanie, analizowanie informacji i posługiwanie się wiedzą w praktyce, arkusz powinien zawierać zadania pozwalające rzeczywiście sprawdzić te umiejętności.

Nie oznacza to rezygnacji z wiedzy przedmiotowej. Uczeń nie rozwiąże zadania matematycznego bez znajomości działań, nie zinterpretuje tekstu bez odpowiedniego słownictwa i nie oceni źródła bez rozumienia przedstawionego problemu. Zmiana ma dotyczyć sposobu wykorzystywania wiadomości, a nie zastąpienia nauki samą aktywnością.

Założenia przejścia od odtwarzania informacji do ich rozumienia szerzej przedstawia materiał „Nowa podstawa programowa zmienia reguły nauki. Wiedza ma prowadzić do działania“.

Egzamin będzie oparty na efektach uczenia się

Dotychczasowe podstawy programowe opisują wymagania ogólne i szczegółowe, które uczeń powinien opanować. Nowa podstawa posługuje się pojęciem oczekiwanych efektów uczenia się, obejmujących wiedzę, umiejętności oraz kompetencje rozwijane na kolejnych etapach nauki.

To rozróżnienie nie jest wyłącznie zmianą terminologiczną. Egzamin ma sprawdzać, w jakim stopniu uczeń osiągnął efekty przewidziane dla końca szkoły podstawowej. Zadanie może więc wymagać połączenia wiadomości pochodzących z różnych działów, zinterpretowania materiału źródłowego, wyboru sposobu rozwiązania albo przedstawienia toku rozumowania.

W nowej podstawie znalazły się także doświadczenia edukacyjne oraz sześć modułów tematycznych dotyczących bezpieczeństwa i obrony, edukacji medialnej, filozofii, zagadnień ekonomiczno-finansowych, klimatu oraz kultury. Mają one ułatwiać łączenie treści pochodzących z różnych przedmiotów i pokazywać uczniom, że wiedza szkolna nie kończy się na granicy jednej lekcji.

Nie wszystkie aktywności podejmowane w szkole muszą jednak stać się przedmiotem egzaminu. Część efektów uczenia się ma charakter fakultatywny i jest wybierana przez nauczyciela. MEN wyraźnie wskazało, że wymagania do wyboru nie będą obowiązywały na egzaminie ósmoklasisty.

Czy na egzaminie pojawią się zadania praktyczne?

Sformułowanie „zadania praktyczne” nie musi oznaczać wykonywania doświadczenia, posługiwania się narzędziem albo realizowania projektu w sali egzaminacyjnej. Egzamin pozostaje standaryzowanym sposobem sprawdzania osiągnięć dużej grupy uczniów, dlatego jego zadania muszą być możliwe do przeprowadzenia i ocenienia według porównywalnych zasad.

Praktyczny charakter może polegać na wykorzystaniu wiedzy w sytuacji zbliżonej do codziennego problemu. Zadanie matematyczne może wymagać porównania kosztów, zaplanowania budżetu albo oceny danych przedstawionych na wykresie. Na języku polskim uczeń może zostać poproszony o porównanie kilku źródeł, sformułowanie argumentu lub rozpoznanie sposobu oddziaływania komunikatu.

Podczas egzaminu z języka obcego większe znaczenie może mieć umiejętność odpowiedniego reagowania w sytuacji komunikacyjnej, rozumienie celu wypowiedzi i samodzielne tworzenie krótkiego tekstu. Ostateczne typy zadań nie są jednak jeszcze znane i nie należy przedstawiać takich przykładów jako przesądzonej budowy arkusza.

Nowa formuła będzie wiarygodna tylko wtedy, gdy sposób egzaminowania zostanie powiązany z rzeczywistą pracą szkoły. Nie można oczekiwać od ucznia samodzielnego analizowania i argumentowania, jeżeli przez wcześniejsze lata ćwiczył głównie zapamiętywanie gotowych odpowiedzi.

Kiedy pojawi się informator CKE?

Oficjalny harmonogram Reformy26 przewiduje publikację informatorów dotyczących egzaminu ósmoklasisty i egzaminu maturalnego we wrześniu 2029 roku. Pierwszy rocznik nowego egzaminu będzie wtedy rozpoczynał klasę VII, a do egzaminu pozostanie około półtora roku.

Informator powinien opisać strukturę egzaminu, sprawdzane efekty uczenia się, typy zadań, zasady oceniania oraz przykładowe rozwiązania. Powinien również jednoznacznie wskazać, które elementy nowej podstawy mogą być sprawdzane i jak należy rozumieć wymagania dotyczące poszczególnych przedmiotów.

Sam informator nie będzie listą pytań, które pojawią się w arkuszu w 2031 roku. Przykładowe zadania mają pokazywać sposób sprawdzania wiadomości i umiejętności, a nie tworzyć zamknięty katalog odpowiedzi do zapamiętania. Znaczenie będą miały również arkusze pokazowe i materiały próbne, jeżeli CKE zdecyduje się je opublikować.

Funkcję informatora maturalnego i różnicę między dokumentem CKE, arkuszem pokazowym oraz próbnym egzaminem wyjaśnia materiał „Informator CKE do matury 2031. Kiedy zostanie opublikowany i co będzie zawierał”.

Czy zmieni się lista przedmiotów?

Według obecnych zasad egzamin obejmuje język polski, matematykę i język obcy nowożytny. Uczeń może przystąpić do egzaminu z języka, którego uczy się w szkole w ramach obowiązkowych zajęć. Formuła ta dotyczy jednak egzaminu przeprowadzanego według obecnych przepisów.

Nie opublikowano jeszcze ostatecznej decyzji dotyczącej zestawu przedmiotów w 2031 roku. Nie należy zatem przesądzać, że egzamin pozostanie trzyczęściowy, ale nie ma również podstaw do informowania, że na pewno zostanie dodany kolejny obowiązkowy arkusz.

Znaczenie będzie miała konstrukcja nowej podstawy i cel egzaminu. Jeżeli ma on nadal pełnić funkcję powszechnego sprawdzianu kończącego szkołę podstawową oraz dostarczać wyników wykorzystywanych w rekrutacji, liczba części musi pozwalać na przeprowadzenie egzaminu w sposób organizacyjnie wykonalny i porównywalny w całym kraju.

Każdą zmianę przedmiotów powinny poprzedzić konsultacje i odpowiednio wczesna informacja. Pierwszy rocznik nie może dowiedzieć się dopiero w klasie VIII, że będzie przygotowywany do dodatkowej części egzaminu, której wcześniej nie uwzględniały programy i podręczniki.

Co z lekturami na egzaminie w 2031 roku?

Zakres nauczania języka polskiego, w tym utwory omawiane przez uczniów, wynika z nowej podstawy programowej. Nie oznacza to jednak, że już dzisiaj można przewidzieć sposób sprawdzania znajomości poszczególnych lektur w arkuszu egzaminacyjnym.

Informator powinien wyjaśnić, jakiego rodzaju zadania będą odnosiły się do literatury, które umiejętności interpretacyjne będą oceniane i czy zostaną wskazane szczególne zasady dotyczące utworów obowiązkowych. Należy również odróżnić listę lektur realizowanych podczas kilku lat nauki od zakresu wiedzy sprawdzanej w jednym arkuszu.

Uczeń nie powinien przygotowywać się wyłącznie przez zapamiętywanie streszczeń, opisów bohaterów i gotowych charakterystyk. Jeżeli reforma ma zwiększyć znaczenie rozumienia tekstu i samodzielnego argumentowania, znajomość utworu powinna być wykorzystywana do interpretacji, porównania albo uzasadnienia własnego stanowiska.

Nie oznacza to, że szczegółowa wiedza o lekturach przestanie być potrzebna. Samodzielna interpretacja wymaga znajomości tekstu, jego kontekstu i najważniejszych problemów. Dopiero połączenie wiedzy z umiejętnością budowania wypowiedzi pozwala ocenić, czy uczeń rzeczywiście rozumie utwór.

Czy nowy egzamin będzie trudniejszy?

Na obecnym etapie nie można odpowiedzialnie stwierdzić, czy egzamin ósmoklasisty 2031 będzie łatwiejszy, czy trudniejszy od obecnego. O poziomie trudności decyduje nie tylko zakres materiału, lecz także konstrukcja poleceń, czas pracy, sposób punktowania i przygotowanie uczniów do określonego rodzaju zadań.

Zadania wymagające samodzielnego rozumowania mogą być trudniejsze dla ucznia przyzwyczajonego do odtwarzania jednego przećwiczonego schematu. Pierwszy rocznik ma jednak uczyć się według nowej podstawy przez pięć lat, dlatego nowy sposób pracy nie powinien pojawić się dopiero podczas przygotowań w klasie VIII.

Największe ryzyko powstałoby wtedy, gdyby codzienne lekcje i egzamin zmierzały w różnych kierunkach. Jeżeli szkoła będzie uczyła przede wszystkim przez wykonywanie zamkniętych ćwiczeń, a egzamin zażąda analizowania i argumentowania, uczniowie mogą zostać zaskoczeni. Jeżeli natomiast arkusz pozostanie oparty głównie na odtwarzaniu, nauczyciele otrzymają sygnał, że nowych kompetencji nie warto rozwijać kosztem przygotowania egzaminacyjnego.

Trudność należy więc oceniać przede wszystkim przez zgodność egzaminu z programem realizowanym przez pierwszy rocznik. Nowa formuła nie powinna sprawdzać umiejętności, których szkoła nie miała czasu i narzędzi systematycznie rozwijać.

Jakie znaczenie będą miały nowe podręczniki?

Uczniowie pierwszego rocznika egzaminu 2031 rozpoczęli klasę IV z podręcznikami przygotowanymi lub dostosowanymi do nowej podstawy. W kolejnych latach będą potrzebowali następnych części serii odpowiadających wymaganiom dla klas V–VIII.

Podręcznik nie powinien być wyłącznie zbiorem wiadomości do zapamiętania. Jeżeli egzamin będzie sprawdzał stosowanie wiedzy, książki muszą zawierać zadania otwarte, materiały źródłowe, problemy wymagające wyboru strategii oraz ćwiczenia łączące wiadomości pochodzące z różnych działów.

Nie każdy materiał wykorzystywany podczas lekcji musi być formalnie dopuszczonym podręcznikiem. Nauczyciel może korzystać również z ćwiczeń, zasobów cyfrowych, materiałów edukacyjnych i własnych zadań. Rodzice powinni jednak rozróżniać podręcznik wybrany przez szkołę od komercyjnego repetytorium reklamowanego jako przygotowanie do nowego egzaminu.

Zasady wyboru, dopuszczania i kupowania książek przedstawia materiał „Podręczniki szkolne. Najważniejsze informacje dla uczniów, rodziców i nauczycieli“. Informacje o podręcznikach przygotowywanych do kolejnego etapu reformy znajdują się natomiast w opracowaniu „Podręczniki do nowej podstawy programowej 2027. Liceum, technikum i szkoła branżowa”.

Czy warto już kupować repetytorium do egzaminu 2031?

We wrześniu 2026 roku nie istnieje jeszcze oficjalne repetytorium odpowiadające pełnej formule egzaminu ósmoklasisty 2031, ponieważ nie opublikowano informatorów ani przykładowych arkuszy. Publikacja może być zgodna z nową podstawą programową, ale nie może wiarygodnie odtwarzać szczegółowej konstrukcji egzaminu, która nie została jeszcze ogłoszona.

Uczeń klasy IV nie potrzebuje materiału zawierającego pełne arkusze egzaminacyjne. Najważniejsze jest systematyczne budowanie wiedzy, sprawności językowej, umiejętności matematycznych i samodzielności podczas rozwiązywania zadań. Przygotowanie do egzaminu nie powinno przez pięć lat polegać na wykonywaniu próbnych testów.

Materiały egzaminacyjne nabiorą większego znaczenia po opublikowaniu informatorów w 2029 roku. Wtedy wydawcy będą mogli przygotować zbiory zadań odwołujące się do oficjalnie przedstawionych typów poleceń, a nauczyciele ocenią, które publikacje odpowiadają potrzebom konkretnej klasy.

Starsze zbiory mogą być przydatne do ćwiczenia podstawowych umiejętności, ale nie powinny być przedstawiane jako przewodnik po egzaminie 2031. Mogą odnosić się do innej podstawy, innego zakresu lektur i wcześniejszego sposobu oceniania odpowiedzi.

Jak wynik wpłynie na rekrutację do liceum i technikum?

Obecnie wynik egzaminu ósmoklasisty jest jednym z dwóch głównych składników punktacji rekrutacyjnej. Kandydat może otrzymać do 100 punktów za egzamin oraz do 100 punktów za oceny, szczególne osiągnięcia i inne elementy świadectwa. W obowiązującym systemie wynik z języka polskiego i matematyki przeliczany jest z wagą 0,35, a z języka obcego z wagą 0,30.

Nie przesądzono jeszcze, że identyczne zasady będą obowiązywały kandydatów rozpoczynających szkołę ponadpodstawową we wrześniu 2031 roku. Zmiana liczby części egzaminu, sposobu raportowania wyników albo celów rekrutacji mogłaby wymagać nowych przeliczników.

Rodzice nie powinni jednak traktować egzaminu jako wydarzenia pozbawionego konsekwencji tylko dlatego, że obecnie nie ma na nim progu zdawalności. Wynik może zdecydować o przyjęciu do konkretnej szkoły i klasy, zwłaszcza przy dużej liczbie kandydatów osiągających podobne wyniki na świadectwie.

Pierwszy rocznik nowego egzaminu rozpocznie szkołę ponadpodstawową cztery lata po wejściu nowych podstaw do pierwszych klas liceów i techników. System nowych programów oraz podręczników powinien być już wtedy rozwinięty, ale uczniowie nadal będą musieli sprawdzić szkolne wykazy i wymagania właściwe dla swojego rocznika. Zasady reformy szkół ponadpodstawowych wyjaśnia materiał „Nowa podstawa programowa w liceum, technikum i szkole branżowej od 2027 roku”.

Najważniejsze pytania o egzamin ósmoklasisty 2031

Kto napisze nowy egzamin ósmoklasisty?

Uczniowie, którzy we wrześniu 2026 roku rozpoczęli klasę IV szkoły podstawowej. Do klasy VIII przejdą w roku szkolnym 2030/2031 i wtedy przystąpią do pierwszego egzaminu opartego na nowej podstawie.

Kiedy odbędzie się pierwszy egzamin w nowej formule?

W roku szkolnym 2030/2031, czyli w 2031 roku. Szczegółowy harmonogram poszczególnych części zostanie ogłoszony bliżej terminu egzaminu.

Kiedy zostanie opublikowany informator?

Oficjalny harmonogram Reformy26 przewiduje publikację informatorów do egzaminu ósmoklasisty i matury we wrześniu 2029 roku.

Z jakich przedmiotów będzie egzamin?

Nie ogłoszono jeszcze ostatecznego zestawu przedmiotów dla formuły 2031. Obecnie egzamin obejmuje język polski, matematykę i język obcy nowożytny, ale nie należy automatycznie uznawać tego układu za przesądzony.

Czy będzie można nie zdać egzaminu?

W obecnej formule nie ma minimalnego progu zdawalności, ale uczeń musi przystąpić do egzaminu, aby ukończyć szkołę. Ostateczne zasady formuły 2031 nie zostały jeszcze przedstawione.

Czy znana jest lista lektur?

Nowa podstawa określa treści realizowane na języku polskim. Szczegółowy sposób sprawdzania znajomości lektur podczas egzaminu powinien zostać wyjaśniony w informatorze CKE.

Czy warto już kupować repetytorium?

Nie warto kupować publikacji reklamowanej jako pełne przygotowanie do formuły 2031, zanim zostaną opublikowane oficjalne informatory i przykładowe zadania. Uczeń powinien obecnie pracować z materiałami wybranymi przez szkołę i zgodnymi z nową podstawą.

Czy egzamin 2031 będzie trudniejszy?

Nie można tego obecnie przesądzić. Trudność będzie zależała od rodzaju zadań, czasu pracy, zasad oceniania oraz zgodności egzaminu ze sposobem nauczania pierwszego rocznika reformy.

Pięć lat przygotowania do jednego egzaminu

Nowy egzamin ósmoklasisty 2031 nie rozpocznie się w chwili rozdania arkuszy. Przygotowanie pierwszego rocznika rozpoczęło się już we wrześniu 2026 roku, kiedy uczniowie klasy IV otrzymali nowe programy, podręczniki i wymagania.

Przez pięć lat szkoła powinna rozwijać umiejętności, które później zostaną ocenione. Nie może odkładać nauki argumentowania, analizowania źródeł i wykorzystywania wiedzy na ostatnie miesiące klasy VIII. CKE musi natomiast odpowiednio wcześnie pokazać nauczycielom, uczniom i rodzicom, jak te kompetencje zostaną przełożone na arkusz oraz zasady punktowania.

Najważniejszą datą po rozpoczęciu reformy będzie wrzesień 2029 roku. Wtedy zaplanowano publikację informatorów, które powinny pozwolić ocenić rzeczywistą skalę zmiany. Do tego czasu należy wyraźnie oddzielać informacje potwierdzone od przewidywań dotyczących liczby przedmiotów, budowy zadań i wpływu wyniku na rekrutację.

Karolina Jaszowiecka