Jak słodziki osłabiają pamięć? [Neurology]

Zakrojone na szeroką skalę badanie powiązało większe spożycie kilku rodzajów sztucznych słodzików z szybszym pogorszeniem zdolności poznawczych, w tym pamięci. Wyniki publikuje „Neurology”, czasopismo medyczne Amerykańskiej Akademii Neurologii.

Siedem popularnych słodzików

Naukowcy z Uniwersytetu w Sao Paulo w Brazylii doszli do takich wniosków po przebadaniu blisko 12 800 dorosłych osób, o średniej wieku 52 lata. 

Na początku badania uczestnicy wypełnili szczegółowe ankiety dotyczące tego, co jedli i pili w ciągu poprzedniego roku. Następnie naukowcy podzielili ich na trzy grupy w zależności od całkowitego spożycia substancji słodzących. Pod uwagę wzięto niskokalorycznych alternatyw dla cukru stołowego: aspartam, sacharynę, acesulfam K, erytrytol, ksylitol, sorbitol oraz tagatozę. 

Składniki te są często dodawane do produktów wysokoprzetworzonych, w tym napojów gazowanych, wód smakowych, napojów energetycznych, jogurtów oraz deserów reklamowanych jako niskokaloryczne. Niektóre z nich sprzedawane są również oddzielnie – do słodzenia kawy lub herbaty, a także jako dodatki do potraw gotowanych czy pieczonych. 

Uczestnicy przeszli testy mierzące zdolności poznawcze na początku, w połowie oraz na koniec badania. Testy te mierzyły między innymi: płynność wypowiedzi, pamięć operacyjną (inaczej roboczą – system krótkotrwałego przechowywania i wykorzystywania informacji), przypominanie słów oraz szybkość przetwarzania informacji. Stan zdrowia i zdolności poznawcze uczestników badania monitorowano przez około osiem lat. 

Szybszy spadek zdolności poznawczych

Po uwzględnieniu wieku, płci, wysokiego ciśnienia krwi, chorób układu krążenia oraz innych istotnych czynników naukowcy odnotowali szybszy spadek zdolności poznawczych w zakresie pamięci i myślenia u osób spożywających największe ilości słodzików (średnio 191 mg dziennie) niż u osób spożywających ilości najmniejsze (średnio 20 mg dziennie). Na przykład w przypadku aspartamu ilość spożywana przez grupę o najwyższym poziomie konsumpcji była zbliżona do zawartości tego związku w jednej puszce napoju typu „light”.

Jak wyliczono, u osób spożywających największe ilości słodzików ogólna sprawność procesów myślowych i pamięci pogarszała się o 62 proc. (tj. o 1,6 roku) szybciej niż u osób spożywających ich najmniej.

U osób o średnim spożyciu słodzików odnotowano o 35 proc. szybszy spadek zdolności poznawczych niż u osób o najniższym spożycia. Różnica ta odpowiadała około 1,3 roku.

Zależność między spożywaniem zamienników cukru a pogorszeniem zdolności poznawczych była widoczna zwłaszcza w grupie osób przed 60. rokiem życia i chorych na cukrzycę. Nie stwierdzono jej w grupie uczestników, którzy ukończyli 60 lat. Co istotne, osoby z cukrzycą mogą częściej sięgać po zamienniki cukru, ponieważ zaleca się im ograniczenie spożycia produktów powodujących gwałtowny wzrost poziomu glukozy we krwi, podkreślili autorzy pracy.

Negatywny wpływ na zdrowie mózgu

Gdy naukowcy oceniali każdą z substancji słodzących oddzielnie, okazało się, że sześć z nich jest powiązanych z szybszym spadkiem ogólnej sprawności poznawczej, zwłaszcza pamięci. Tagatoza była jedyną substancją słodzącą, której nie powiązano z pogorszeniem funkcji poznawczych.

„Słodziki niskokaloryczne i bezkaloryczne są często postrzegane jako zdrowa alternatywa dla cukru, negatywnie wpływać na zdrowie mózgu” – skomentowała współautorka badania, dr Claudia Kimie Suemoto.

Podkreśliła zarazem, że miało ono charakter wyłącznie obserwacyjny i przez to nie dowiodło, iż substancje słodzące bezpośrednio powodują pogorszenie funkcji poznawczych. Pozwoliło natomiast zaobserwować istnienie zależności, ale nie wiadomo, czy nie można jej tłumaczyć również innymi czynnikami. 

Autorzy pracy zwrócili też uwagę na to, że zbierane w badaniu informacje dotyczące diety były przekazywane przez samych uczestników. A ponieważ ludzie mogą zapominać o spożytych produktach lub błędnie oceniać ich ilość, dane oparte na własnych deklaracjach mogą być niedoskonałe. Ponadto, badanie nie objęło wszystkich sztucznych słodzików obecnie stosowanych w żywności i napojach, dlatego jego wyników nie można odnosić do wszystkich zamienników cukru. 

W ocenie dr Suemoto potrzebne są dalsze badania, aby zweryfikować ustalenia jej zespołu i sprawdzić, czy inne zamienniki cukru rafinowanego – takie jak mus jabłkowy, miód, syrop klonowy czy cukier kokosowy – mogą stanowić skuteczną alternatywę. 

PAP/NZ