Nowa generacji szczepionek przeciwnowotworowych

W USA i Wielkiej Brytanii w badaniach klinicznych testowane są nowej generacji szczepionki, które mają chronić przed zachorowaniem na raka osoby z tzw. zespołem Lyncha. Choroba ta zwiększa ryzyko różnego typu nowotworów w młodym wieku. Szczepionka jest nową odmianą immunoterapii.

Obecnie testowane szczepionki mają chronić osoby z zespołem Lyncha przed różnego typu nowotworami

.Przed zachorowaniem na raka chronią jedynie szczepionki pobudzające układ immunologiczny do zwalczania kancerogennych wirusów. Jedna z nich chroni przed ludzkim wirusem brodawczaka (HPV), który może doprowadzić do rozwoju raka szyjki macicy u kobiet. Druga szczepionka chroni przed wirusowym zapaleniem wątroby typu B, który z kolei może zapoczątkować powstanie raka wątroby.

Obecnie testowane szczepionki mają chronić osoby z zespołem Lyncha przed różnego typu nowotworami, które z powodu predyspozycji genetycznych mogą u nich wystąpić już w średnim wieku. Jest to dziedziczna choroba genetyczna, zwiększająca głównie zachorowanie na raka jelita grubego. Jednak u osób z tym schorzeniem mogą się rozwinąć także inne nowotwory, takie jak rak jajników, piersi i trzonu macicy u kobiet oraz rak żołądka, trzustki i dróg żółciowych, jak również nowotwory skóry i guzy mózgu.

W badaniach klinicznych pierwszej fazy, przeprowadzonych na razie na małej grupie pacjentów, testowane są trzy szczepionki przeznaczone dla osób z zespołem Lyncha.

Nowa szczepionka pobudza komórki odpornościowe typ T

.Każda z tych szczepionek w inny sposób pobudza komórki odpornościowe T do zwalczania komórek przednowotworowych. Dwie testowane są w USA, a jedna w Wielkiej Brytanii. Jeden z tych preparatów wytwarzany jest w technologii mRNA, którą po raz pierwszy wykorzystano w szczepionce przeciwko Covid-19. Jej producentem jest amerykańska firma Moderna.

Jak informuje „Nature Medicine” nowego typu szczepionka pobudza komórki odpornościowe typ T, by rozpoznawały zmutowane komórki, będące jeszcze w stanie przednowotworowym, które mogą zapoczątkować rozwój nowotworu. Po jej podaniu w MD Anderson Cancer Center w Houston (USA) u 45 pacjentów z zespołem Lyncha w jelicie grubym wykryto podczas kolonoskopii (czyli wziernikowania jelita grubego) mniej polipów, z których może się rozwinąć guz złośliwy. U jednej z pacjentek po raz pierwszy od dwóch lat nie stwierdzono ani jednego polipa, choć wcześniej co roku poddawała się ona kolonoskopii i zawsze wykrywano u niej tego rodzaju łagodne rozrosty w błonie śluzowej, które mogą się uzłośliwić. Zmiany te na ogół nie dają żadnych objawów, jednak można je usunąć podczas wziernikowania jelita grubego.

W onkologii od wielu lat wykorzystywana jest immunoterapia, polegająca na zastosowaniu tzw. leków immunokompetentnych. Ich działanie jest jednak odmienne od szczepionek. Polega głównie na odblokowaniu układu immunologicznego chorego, tak by lepiej potrafił on rozpoznawać i niszczyć już powstałe komórki nowotworowe. Terapia ta stosowana jest zatem wtedy, gdy choroba nowotworowa już się rozwinęła.

PAP/MB