Polska misja badawcza w Arktyce. Naukowcy zbadają skutki zmian klimatu

Polscy naukowcy badają skutki zmian klimatu w delcie rzeki Mackenzie w Kanadzie. Za pomocą obserwacji satelitarnych, badań terenowych i modelowania numerycznego analizują m.in., jak topnienie wiecznej zmarzliny w Arktyce wpływa na zmiany w wodach powierzchniowych. Polska misja badawcza w Arktyce jest realizowana od wiosny 2025 r.

Polska misja badawcza w Arktyce

.Polscy naukowcy sprawdzają u ujścia rzeki Mackenzie w Kanadzie, ponad 300 km za kołem podbiegunowym, jak ocieplenie wpływa na transport osadów, zmiany koryt rzek oraz linię brzegową i głębokość jezior – poinformowano w komunikacie nadesłanym 12 sierpnia z Politechniki Krakowskiej (PK).

Badania prowadzi interdyscyplinarny zespół ekspertów z PK, Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy (UKW) oraz Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania Polskiej Akademii Nauk (IGiPZ PAN). W pracach biorą udział m.in. fizycy, geografowie, klimatolodzy, kartografowie, specjaliści w dziedzinie inżynierii wodnej i modelowania numerycznego.

Wydział Inżynierii Środowiska i Energetyki PK

.Polska misja badawcza w Arktyce ma na celu określenie transportu osadów oraz ilości materiału zatrzymywanego przez jeziora w delcie rzeki Mackenzie. Poza tym zamierzają zbadać wpływ globalnego ocieplenia na procesy sedymentacyjne (czyli opadanie cząstek stałych zawieszonych w wodzie) i uwalnianie osadów do rzek i jezior. Na podstawie wyniku tych prac eksperci opracują scenariusze zmian w systemach wód powierzchniowych (np. zanik jezior albo zamulenie kanałów).

Dr inż. Monika Szlapa z Wydziału Inżynierii Środowiska i Energetyki PK, cytowana w komunikacie, tłumaczyła, że z powodu globalnego ocieplenia do oceanu dostaje się więcej osadu z rozmarzającej wiecznej zmarzliny arktycznej. „Osad spłyca odcinki rzek, woda szybciej się tu nagrzewa, przez co też rzeki dostarczają cieplejszą wodę do oceanu. W naszych badaniach sprawdzamy, czy arktyczne równiny deltowe zachowują się jak gąbki, czyli w jakim stopniu filtrują wodę z osadów mineralnych i z węgla” – wyjaśniła naukowczyni.

W ramach projektu polscy badacze odwiedzą Arktykę sześć razy do 2027 r. Pierwsza misja odbyła się tam w maju 2025 r., naukowcy zbierali próbki wody i osadów w rejonie miejscowości Inuvik, Tuktoyaktuk i Tsiigehtchic. Kolejne misje terenowe zaplanowano na jesień 2025 r. i wiosnę 2026 r. Polscy naukowcy stosują m.in. technologię Wetland InSAR (Satelitarna Interferometria Radarowa). Metoda ta polega na rejestrowaniu obrazów Ziemi, które po przetworzeniu pozwalają na przykład na analizę ruchów powierzchni terenu.

Arktyczne delty jak gąbki

.„Z kolei zastosowanie symulacji numerycznych transportu osadów w rzekach i jeziorach (…) pomoże nam zrozumieć rolę jezior deltowych w zatrzymywaniu osadów” – wyjaśniła cytowana w komunikacie mgr inż. Magdalena Tutro z PK. Jak poinformował także cytowany w informacji prasowej dr hab. Paweł Hachaj, prof. PK, badacze planują również przeprowadzenie fizycznych symulacji w laboratorium mechaniki płynów.

Delta Mackenzie, położona na Terytoriach Północno-Zachodnich Kanady, jest jednym z największych systemów deltowych na świecie. Przez siedem miesięcy w roku jest skuta lodem, którym prowadzą drogi łączące osady, latem można się tam dostać tylko drogą wodną lub powietrzną. „Zatrzymany w rzekach i jeziorach osad zagraża (…) możliwości transportu wodnego, a także utrudnia połów ryb” – stwierdziła dr Szlapa.

Misja odbywa się na podstawie licencji badawczej udzielonej polskim badaczom przez rząd Kanady, we współpracy z organizacją reprezentującą rdzenną społeczność Inuvialuit i ośrodkiem Aurora Research Institute w Inuvik. Projekt „Arktyczne delty jak gąbki: W jakim stopniu równiny deltowe filtrują wodę z osadów i węgla?” jest finansowany przez Narodowe Centrum Nauki w ramach grantu OPUS 27 na lata 2025–2028.

Polarny Jedwabny Szlak. Arktyczne ambicje Pekinu

.”Kraje graniczące z Arktyką nie wypracowały dotąd jednolitego stanowiska wobec strategicznej ekspansji Chin. Każdy z nich świadomy jest oczywiście rosnącego zaangażowania Państwa Środka w regionie, ale jest ono oceniane w różny sposób. Niektóre państwa gotowe są do współpracy, inne zaś pozostają ostrożne, dostrzegając zagrożenia dla bezpieczeństwa narodowego” – pisze Christina VENARD w opublikowanym na łamach „Wszystko co Najważniejsze” tekście „Polarny Jedwabny Szlak. Arktyczne ambicje Pekinu„.

„W dniu 26 stycznia 2018 roku, w trakcie konferencji prasowej, na której obecny był między innymi Kong Xuanyou, wiceminister spraw zagranicznych Chin, przedstawiono Białą Księgę, określająca główne kierunki chińskiej polityki w obszarze Arktyki. Dokument, w którym Chiny określają siebie jako państwo „quasi-arktyczne” (near Arctic state) pokazuje dobitnie ambicje chińskiego rządu odgrywania jeszcze większej roli w regionie. Zapowiedź wytyczenia „Polarnego Jedwabnego Szlaku” – trzeciej osi projektu nowego Jedwabnego Szlaku –, jako uzupełnienie dla korytarza euroazjatyckiego i drogi morskiej indyjsko-pacyficznej, potwierdza plany mocnej i trwałej obecności w Arktyce, wspartej większym zaangażowanie inwestycyjnym. Jeśli dodamy do tego działania o charakterze analitycznym i eksperckim, zawiązywanie porozumień z państwami regionu a także otwierające się możliwości na płaszczyźnie energetycznej, rozumiemy, że polityczne i strategiczne znaczenie Chin w Arktyce będzie rosło”.

.”Biała Księga ze stycznia 2018 roku była przejawem troski chińskich władz o większą transparentność kierunków działania w Arktyce. Należy jednak również zauważyć dążenia Chin do stworzenia mocnej sieci instytucjonalnej, której celem będzie wspieranie chińskich interesów w regionie. Świadczą o tym jednoznacznie takie działania, jak opublikowanie w 2017 roku dokumentu zatytułowanego Vision for Maritime Cooperation Under the Belt and Road Initiative, utworzenie Komitetu Nawigacyjnego Polarnego (Polar Navigation Committee), a także powołanie specjalnego przedstawiciela do spraw Arktyki. Strukturyzacja zaangażowania zarówno instytucji jak i przedsiębiorstw w arktyczną strategię Chin pozwoli na realizację interesów tego państwa w regionie. Tworzenie silnych współzależności między władzą centralną a sektorem prywatnym ułatwi wymianę informacji i analiz. Chińskie władze wyraziły ponadto wolę poszerzania wiedzy pracowników tych firm na temat Arktyki oraz działania w kierunku kształcenia specjalistów od spraw arktycznych wewnątrz administracji państwowej. Innym ważnym aspektem w oczach Pekinu jest informowanie na bieżąco opinii publicznej o strategicznych celach zaangażowania w regionie Arktyki”.

LINK DO TEKSTU: https://wszystkoconajwazniejsze.pl/christina-venard-polarny-jedwabny-szlak-arktyczne-ambicje-pekinu/

PAP/MJ