Przeziębienie w ciąży. Co można stosować, a czego unikać?

Przeziębienie w ciąży może budzić niepokój, zwłaszcza gdy pojawiają się gorączka, uporczywy kaszel czy silny ból gardła. Choć zwykła infekcja wirusowa zazwyczaj nie stanowi bezpośredniego zagrożenia dla rozwoju płodu, nie oznacza to, że można ją lekceważyć. Szczególnej uwagi wymagają wysoka temperatura ciała, nasilające się dolegliwości oraz stosowane leki. Nie wszystkie preparaty dostępne bez recepty są bowiem bezpieczne dla kobiet ciężarnych. Warto wiedzieć, które sposoby łagodzenia objawów można rozważyć, jakich substancji należy unikać i kiedy konieczna jest konsultacja z lekarzem. Odpowiednie postępowanie pozwala zadbać zarówno o zdrowie przyszłej mamy, jak i dziecka.

Jakie są objawy przeziębienia w ciąży?

Objawy przeziębienia w ciąży zazwyczaj nie różnią się od tych występujących u innych dorosłych. Infekcja rozwija się stopniowo i najczęściej obejmuje górne drogi oddechowe. Do typowych dolegliwości należą:

katar, zatkany nos i kichanie;

ból gardła, drapanie i trudności podczas przełykania;

kaszel, początkowo często suchy;

ból głowy, zmęczenie i ogólne osłabienie;

niekiedy stan podgorączkowy.

Ważne jest odróżnienie przeziębienia od grypy. Ta druga choroba często rozpoczyna się gwałtownie, powodując wysoką gorączkę, dreszcze, silne bóle mięśniowe i znaczne pogorszenie samopoczucia. Nie zawsze jednak objawy są charakterystyczne. Rozpoznanie rodzaju infekcji ma szczególne znaczenie w ciąży, ponieważ grypa wiąże się z większym ryzykiem powikłań i może wymagać szybkiego wdrożenia leczenia przeciwwirusowego.

Jak leczyć przeziębienie w ciąży?

Leczenie przeziębienia w ciąży polega przede wszystkim na łagodzeniu objawów i zapewnieniu organizmowi odpowiednich warunków do regeneracji. Większość takich infekcji jest wywoływana przez wirusy, dlatego nie wymaga stosowania antybiotyków. W przypadku bólu głowy, bólu gardła lub gorączki lekarz może zalecić paracetamol. Jest on uznawany za lek pierwszego wyboru w leczeniu bólu i gorączki podczas ciąży, jeśli jego zastosowanie jest konieczne. Należy jednak przyjmować go w najmniejszej skutecznej dawce, przez możliwie najkrótszy czas.

Przy katarze pomocne mogą być preparaty na bazie soli fizjologicznej, które nawilżają błonę śluzową nosa i ułatwiają usuwanie wydzieliny. Dobór środków na kaszel czy ból gardła wymaga większej ostrożności, ponieważ nie wszystkie substancje zawarte w tabletkach do ssania i syropach są odpowiednie dla kobiet ciężarnych. Przed zastosowaniem jakiegokolwiek leku warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Informacje o składzie i przeznaczeniu produktów można znaleźć również w serwisie Medme, który umożliwia wyszukiwanie i rezerwowanie produktów farmaceutycznych z odbiorem w wybranej aptece. Informacje te nie zastępują jednak indywidualnej oceny bezpieczeństwa stosowania leku w ciąży.

Jakich leków na przeziębienie nie stosować podczas ciąży?

Niektóre substancje stosowane powszechnie w leczeniu przeziębienia mogą być niebezpieczne dla rozwijającego się dziecka. Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ).Do tej grupy należą między innymi ibuprofen i kwas acetylosalicylowy. Stosowanie NLPZ od 20. tygodnia ciąży może prowadzić do zaburzeń czynności nerek płodu i zmniejszenia ilości płynu owodniowego. W trzecim trymestrze leki te mogą dodatkowo powodować przedwczesne zamknięcie przewodu tętniczego płodu, dlatego nie należy przyjmować ich na własną rękę na żadnym etapie ciąży.

Wyjątkiem jest kwas acetylosalicylowy w małych dawkach, przepisywany niekiedy przez lekarza, np. w profilaktyce stanu przedrzucawkowego. Takiego leczenia nie wolno samodzielnie przerywać.

Ostrożność jest wskazana również w przypadku:

wieloskładnikowych preparatów na przeziębienie i grypę, które mogą zawierać kilka substancji o różnym profilu bezpieczeństwa;

doustnych leków zmniejszających obrzęk błony śluzowej nosa, np. z pseudoefedryną;

preparatów ziołowych, których bezpieczeństwo stosowania podczas ciąży nie zostało wystarczająco zbadane.

Naturalne pochodzenie produktu nie oznacza automatycznie, że nie może on zaszkodzić dziecku.

Domowe i naturalne sposoby na przeziębienie w ciąży

Domowe sposoby na przeziębienie mogą przynieść ulgę bez konieczności stosowania wielu leków. Podstawą jest odpoczynek, odpowiednie nawodnienie oraz regularne wietrzenie pomieszczeń. W łagodzeniu dolegliwości pomocne bywają ciepłe napoje z miodem, cytryną lub sokiem malinowym. Mogą nawilżać gardło i poprawiać samopoczucie, jednak nie eliminują wirusów odpowiedzialnych za zakażenie. Podobnie domowy syrop z cebuli nie ma potwierdzonego działania leczniczego przeciwko przeziębieniu.

Warto również zadbać o odpowiednią wilgotność powietrza i regularne oczyszczanie nosa roztworem soli fizjologicznej. Nie wszystkie naturalne sposoby są jednak pozbawione ryzyka. W ciąży lepiej unikać samodzielnego stosowania skoncentrowanych olejków i mieszanek ziołowych bez konsultacji ze specjalistą.

Jak łagodzić ból gardła, katar i kaszel w ciąży?

Sposób postępowania powinien zależeć od dominujących objawów infekcji.

Przy bólu gardła ulgę mogą przynieść ciepłe lub chłodne napoje, miód oraz delikatne płukanie gardła wodą z solą. Ważne jest również unikanie dymu tytoniowego i innych czynników drażniących.

Przy katarze warto stosować roztwory soli fizjologicznej lub odpowiednie preparaty wody morskiej. Pomagają one rozrzedzić wydzielinę i oczyścić nos, co ułatwia oddychanie. Przy płukaniu nosa należy używać wyłącznie wody sterylnej, destylowanej albo wcześniej przegotowanej i ostudzonej.

Przy kaszlu znaczenie ma przede wszystkim odpowiednie nawodnienie i ograniczenie kontaktu z substancjami drażniącymi, przy czym kaszel suchy i mokry mogą wymagać odmiennego postępowania. Przed zastosowaniem syropu lub tabletek należy sprawdzić, czy dany preparat może być stosowany podczas ciąży.

Warto pamiętać, że antybiotyk nie działa na wirusy wywołujące przeziębienie. Jego zastosowanie jest uzasadnione dopiero wtedy, gdy lekarz rozpozna lub podejrzewa zakażenie bakteryjne wymagające takiego leczenia.

Kiedy objawy wymagają kontaktu z lekarzem?

Choć przeziębienie zwykle ustępuje samoistnie, niektóre objawy wymagają oceny medycznej. Kobieta ciężarna powinna skontaktować się z lekarzem szczególnie wtedy, gdy pojawiają się:

gorączka wynosząca 38°C lub więcej, zwłaszcza utrzymująca się albo trudna do obniżenia;

duszność, trudności z oddychaniem lub ból w klatce piersiowej;

uporczywe wymioty i objawy odwodnienia;

znaczne osłabienie lub gwałtowne pogorszenie stanu zdrowia;

objawy infekcji, które nie ustępują lub nasilają się po początkowej poprawie.

Gorączka wymaga szczególnej uwagi w pierwszym trymestrze, kiedy zachodzą podstawowe procesy rozwoju płodu.

W przypadku podejrzenia grypy należy skontaktować się z lekarzem możliwie szybko, nawet jeśli objawy początkowo wydają się umiarkowane. Kobiety ciężarne są bardziej narażone na ciężki przebieg tej choroby. Lekarz może zalecić leczenie przeciwwirusowe, które przynosi największe korzyści, gdy zostanie rozpoczęte wcześnie.

Jak zapobiegać przeziębieniu i grypie w ciąży?

Ryzyka zakażenia nie da się całkowicie wyeliminować, ale można je ograniczyć poprzez codzienne działania profilaktyczne. Znaczenie mają częste mycie rąk, unikanie bliskiego kontaktu z osobami chorymi oraz ograniczanie przebywania w dużych skupiskach ludzi w okresach wzmożonej liczby infekcji. Warto również zadbać o odpowiednią ilość snu, zbilansowaną dietę i aktywność fizyczną dostosowaną do przebiegu ciąży. Takie działania wspierają prawidłowe funkcjonowanie organizmu, choć nie zapewniają całkowitej ochrony przed zakażeniami.

W profilaktyce grypy szczególnie ważne jest szczepienie, zalecane kobietom ciężarnym. Inaktywowana szczepionka przeciw grypie może być podawana w każdym trymestrze ciąży i pomaga zmniejszyć ryzyko zachorowania oraz ciężkiego przebiegu choroby. Wspieranie odporności nie wymaga przyjmowania dużych ilości suplementów diety. Ich stosowanie powinno wynikać z rzeczywistych potrzeb organizmu i zaleceń lekarza prowadzącego ciążę.

Anna M. Kater