Pterozaury. Wiemy o nich coraz więcej

Prehistoryczne gady pterozaury szybciej nauczyły się latać niż ptaki – piszą naukowcy na łamach „Current Biology”.

Pterozaury – badania nad prehistorycznymi gadami

.Pterozaury jako pierwsze kręgowce, przed ptakami i nietoperzami, wykształciły zdolność do samodzielnego lotu. Niektóre gatunki pterozaurów ważyły nawet ok. 250 kg, a rozpiętość skrzydeł u tych gadów dochodziła niekiedy do 10 m długości. Badania czaszek pterozaurów sugerują, że te prehistoryczne gady względnie szybko wykształciły zdolność do lotu. Takie wnioski płyną z zastosowania tomografii komputerowej do stworzenia cyfrowej rekonstrukcji czaszek wczesnych pterozaurów, żyjących 220 mln lat temu.

Zdaniem naukowców względnie szybkie wykształcenie się zdolności do latania u pterozaurów stanowi kontrast do stopniowej ewolucji lotu u ptaków.

Naukowcy oparli się na analizie zagłębień po wewnętrznej stronie puszki mózgowej pterozaurów. Zagłębienia wypełnione był przez mózg, można zatem wywnioskować, jakie struktury mózgu były dobrze rozwinięte.

„Nasze badania dowodzą, że u pterozaurów lot wyewoluował wcześnie w ich ewolucyjnej historii i że stało się to mimo mniejszego mózgu, podobnego jak u dinozaurów nielotów” – opisuje kierownik badań, Matteo Fabbri z Johns Hopkins University School of Medicine (USA).

W celu lepszego zrozumienia ewolucji pterozaurów naukowcy postanowili przyjrzeć się ich wczesnym krewniakom, czyli grupie lagerpetidae, obejmującej niewielkie drzewołazy, przypominające nieco z wyglądu jaszczurki. Grupa żyła w triasie między 242 a 212 mln lat temu.

Ich mózg wykazywał cechy budowy anatomicznej, które sugerowały, że ci krewniacy pterozaurów odznaczali się doskonałym wzrokiem. Być może była to jedna z kluczowych cech, która pozwoliła pterozaurom względnie szybko w skali ewolucyjnej wzbić się w przestworza.  Najnowsze badania potwierdzają bowiem, że u pterozaurów mózg był zbudowany w podobny sposób. Już u wczesnych pterozaurów rozwinięte były obszary mózgu odpowiedzialne za widzenie. Wydaje się zatem, że zanim pterozaury wzbiły się pod niebo, ich mózg był już dość dobrze przygotowany do latania.Zachowania ratownicze u zwierząt

Czego możemy nauczyć się od zwierząt?

.Na temat zachowań altruistycznych i ratowniczych u poszczególnych gatunków zwierząt na łamach “Wszystko Co Najważniejsze” pisze prof. Ewa J. GODZIŃSKA w tekście “Czego możemy nauczyć się od zwierząt?“.

“Ważną podkategorią ryzykownych zachowań altruistycznych są tak zwane zachowania ratunkowe, czyli przychodzenie z pomocą konkretnym osobnikom, które znalazły się w niebezpieczeństwie. W r. 2002 polscy badacze Wojciech Czechowski, Ewa J. Godzińska i Marek Kozłowski zainicjowali współczesne badania takich zachowań, opisując, jak robotnice trzech gatunków mrówek ratują towarzyszki atakowane przez drapieżne larwy mrówkolwa. Szerokie spektrum zachowań ratunkowych zostało też opisane u wielu innych gatunków mrówek i u licznych kręgowców, takich jak różne gryzonie i naczelne, słonie, mangusty, psy, dziki, walenie i niektóre ptaki. W badaniach tych obserwowano i analizowano nie tylko przychodzenie z pomocą osobnikom zaatakowanym przez drapieżnika, lecz również pomoc w uwalnianiu się z różnych naturalnych i sztucznych pułapek”.

“Ofiarność i gotowość do angażowania się w ryzykowne akcje na rzecz innych osobników nie jest naiwnością, lecz ważnym przystosowaniem. Jest tak dlatego, że dla każdego osobnika ważniejsze od indywidualnego przeżycia jest tzw. dostosowanie łączne, czyli łączna zdolność do przekazania swoich genów kolejnym pokoleniom, niezależnie od tego, czy są one ulokowane w jego własnym ciele, czy też w ciałach innych osobników. Jedną z najważniejszych form altruizmu jest więc nepotyzm, czyli działania przynoszące korzyść krewnym altruisty. Drugim ważnym czynnikiem decydującym o opłacalności zachowań altruistycznych jest gotowość ich beneficjentów do odwzajemniania uzyskanych przysług”.

”Ofiarność i rycerskość podobają się płci przeciwnej. Zwierzęta mogą jednak zachowywać się w sposób altruistyczny także z innych powodów. Ryzykowne zachowania altruistyczne stanowią bowiem sygnał wysokiej jakości osobnika i w związku z tym mogą przynosić mu korzyści poprzez podnoszenie jego atrakcyjności dla płci przeciwnej. Zjawisko to zostało dobrze udokumentowane między innymi przez długoletnie badania zachowań dżunglotymali arabskich. Ptaki te uprawiają lęgi zespołowe, w których osobniki podporządkowane nie mają bezpośredniego dostępu do rozrodu, lecz pełnią funkcję pomocników pomagających w wychowywaniu potomstwa osobników dominujących”.

”Dżunglotymale odstraszają wrogów naturalnych, w szczególności jadowite węże, stosując wobec nich tak zwane nękanie, czyli celowe przybliżanie się do intruza i konfrontację z nim. Nękanie węży to niesłychanie ryzykowne zadanie. Jednak tylko te ptaki, które nie stronią od udziału w takich odważnych akcjach, mogą zdobyć tak zwany prestiż społeczny, bez którego nie są w stanie uzyskać dostępu do rozrodu. W związku z tym nawet osobniki dominujące, które uzyskały już dostęp do rozrodu, konkurują aktywnie z osobnikami podporządkowanymi o możliwość pełnienia niebezpiecznej funkcji strażnika. Uwaga: różnica pomiędzy walką o dominację i poszukiwaniem prestiżu społecznego polega na tym, że w pierwszym przypadku osobnik rywalizuje z członkami tej samej grupy społecznej, a w drugim walczy z zewnętrznymi wrogami swojej grupy, by w ten sposób obwieścić swoją wysoką jakość i stać się atrakcyjnym kandydatem na partnera do rozrodu” – pisze prof. Ewa J. GODZIŃSKA.

LINK DO TEKSTU: https://wszystkoconajwazniejsze.pl/prof-ewa-j-godzinska-czego-mozemy-nauczyc-sie-od-zwierzat/

PAP/ LW