Rekordowe upały przyspieszyły znikanie lodowców

Rok 2025 zapisał się jako jeden z najbardziej ekstremalnych klimatycznie w historii Europy. Z raportu Światowej Organizacji Meteorologicznej wynika, że aż 95 proc. kontynentu doświadczyło temperatur powyżej średniej, a fale upałów objęły obszar od regionu śródziemnomorskiego po Arktykę. Skala zjawiska nie pozostawia wątpliwości: zmiany klimatu przyspieszają.

Kontynent powyżej normy

.Analiza przygotowana przez Światową Organizację Meteorologiczną, z wykorzystaniem danych europejskiego serwisu Copernicus Climate Change Service, pokazuje wyraźny trend. W 2025 r. niemal cała Europa znalazła się w strefie ponadprzeciętnych temperatur, a liczba dni chłodniejszych od normy wyraźnie spadła. Na prawie 90 proc. kontynentu odnotowano mniej dni z niskimi temperaturami, a wartości minimalne przez większość roku pozostawały powyżej średniej.

Konsekwencje były natychmiastowe. W maju ponad połowa Europy zmagała się z suszą, a wysokim temperaturom towarzyszyły rekordowe wartości temperatur oceanów.

Lodowce tracą, morza rosną

.Najbardziej spektakularne skutki ocieplenia widoczne są w najzimniejszych regionach. Arktyka i Alpy reagują na zmiany szybciej, co wynika z mechanizmu albedo. Jasne powierzchnie, takie jak śnieg i lód, odbijają do 90 proc. promieniowania słonecznego. Gdy ich ubywa, odsłonięte ciemniejsze obszary zaczynają pochłaniać ciepło, przyspieszając proces ocieplenia.

W 2025 r. pokrywa śnieżna w Europie była mniejsza od średniej o ponad 30 proc., a wszystkie europejskie lodowce odnotowały gwałtowny spadek masy. Największy ubytek dotyczył lodowca grenlandzkiego, który stracił 139 gigaton lodu, czyli około 1,5 razy więcej niż objętość wszystkich lodowców w Alpach. Skala ta przekłada się bezpośrednio na poziom mórz. Każdy centymetr ich wzrostu oznacza narażenie kolejnych 6 mln ludzi na powodzie w strefach przybrzeżnych.

Upały, pożary, straty

.Wzrost temperatur przełożył się na serię ekstremalnych zjawisk. Subarktyczne obszary Norwegii, Szwecji i Finlandii doświadczyły najdłuższej fali upałów w historii: przez 21 dni temperatury przekraczały 30 st. C w obrębie koła podbiegunowego.

Gorące i suche warunki sprzyjały pożarom. W całej Europie spłonął obszar o powierzchni ponad 1 mln hektarów, większy niż Cypr. Hiszpania, Cypr, Wielka Brytania, Holandia i Niemcy odnotowały najwyższe w historii emisje gazów cieplarnianych związane z pożarami lasów.

Zmiany te pociągnęły za sobą konsekwencje środowiskowe i gospodarcze. Utrata bioróżnorodności oraz spadki plonów stały się jednym z najbardziej wymiernych kosztów rosnących temperatur.

Paradoks czystego powietrza

.Na dynamikę ocieplenia wpływa również spadek zanieczyszczenia powietrza. Bardziej przejrzysta atmosfera pozwala większej ilości promieniowania słonecznego docierać do powierzchni Ziemi, co dodatkowo wzmacnia efekt ocieplenia. To zjawisko podkreśla złożoność procesów klimatycznych i ich wzajemnych zależności.

Między postępem a pilnością działań

.Raport wskazuje również na pozytywne tendencje. W 2025 r. ponad 46 proc. energii elektrycznej w Europie pochodziło ze źródeł odnawialnych, a niemal połowa działań przewidzianych w unijnej strategii na rzecz różnorodności biologicznej do 2030 r. została wdrożona.

Bilans pozostaje jednak jednoznaczny. Europa ociepla się najszybciej spośród wszystkich kontynentów, a skutki tego procesu są już widoczne w skali systemowej. Wzrost temperatur, nasilające się pożary i susze nie są scenariuszem przyszłości, lecz elementem obecnej rzeczywistości.

PAP/ LW