Zatopione skarby z Morza Czerwonego. Pośród nich wraki starożytnych statków
Ostatnie podwodne prace archeologiczne prowadzone w wodach Morza Czerwonego u wybrzeży Królestwa Arabii Saudyjskiej doprowadziły do ujawnienia starożytnych wraków statków oraz licznych artefaktów.
Zatopione skarby z Morza Czerwonego
Niedawne badania realizowane w Morzu Czerwonym odsłoniły liczne wiekowe pozostałości i zabytki, które stanowią świadectwo tego, iż już w starożytności morskie szlaki handlowe łączyły Półwysep Arabski z Azją, Afryką oraz regionem Morza Śródziemnego. Te korytarze morskie umożliwiały transport towarów i ludzi pomiędzy odległymi krainami. Najnowsze ślady tego aktywnego wykorzystywania Morza Czerwonego w międzyregionalnym handlu i transporcie archeolodzy odkryli niedawno u brzegów Arabii Saudyjskiej.
Badacze natrafili tam na wraki statków, pozostałości załadunku, fragmenty konstrukcji oraz liczne inne znaleziska archeologiczne. Odkrycia te są najnowszym znaczącym dowodem bogatego dziedzictwa kulturowego i historycznego regionu zachodniego wybrzeża Morza Czerwonego. Realizowane w ostatnich latach wzdłuż wybrzeża Morza Czerwonego Arabii Saudyjskiej badania archeologiczne doprowadziły do zidentyfikowanej bogatej liczby znalezisk pochodzących z rozmaitych okresów historycznych.
Wraki z czasów rzymskich i wczesnego islamu
W 2012 roku saudyjskie władze odpowiedzialne za zabytki oraz Uniwersytet Philipps w Marburgu w Niemczech przeprowadziły wspólne badania archeologiczne wzdłuż wybrzeża między Rabigh i Shoaibą. W ramach projektu, kontynuowanego w kolejnych kampaniach badawczych, odkryto pozostałości kilku wraków statków, w tym egzemplarze pochodzące z okresu rzymskiego i wczesnego islamu. Dalsze badania podwodne przeprowadzono w latach 2015–2016 we współpracy z naukowcami z Uniwersytetu Neapolitańskiego L’Orientale i objęły one wrak statku Umluj.
W 2022 roku przeprowadzono bardziej szczegółowe badania, kiedy Komisja Dziedzictwa Kulturowego Arabii Saudyjskiej rozpoczęła badanie obejmujące wody między Umluj i Ras Al-Sheikh Hameed. Współpracując z krajowymi i międzynarodowymi instytucjami naukowymi, archeolodzy przebadali około 400 kilometrów kwadratowych Morza Czerwonego. W ramach projektu zidentyfikowano i udokumentowano ponad 25 podwodnych stanowisk archeologicznych, co pokazuje znaczny potencjał archeologiczny zachodniego wybrzeża Arabii Saudyjskiej.
Nowoczesne technologie w archeologii podwodnej
Archeolodzy podwodni w swoich badaniach posługują się techniką badawczą charakteryzującą się połączeniem sonaru morskiego i mapowania batymetrycznego. Za sprawą tej metody badawczej jest możliwe dość precyzyjne identyfikowanie podwodnych struktur i identyfikowania anomalii na dnie morskim. Pozycjonowanie GPS pozwala na dokładne mapowanie stanowisk, natomiast fotografia podwodna, filmy w wysokiej rozdzielczości i fotogrametria służą do sporządzania szczegółowych zapisów pozostałości archeologicznych.
Techniki fotogrametryczne pozwalają również na tworzenie trójwymiarowych modeli wraków statków i innych zatopionych obiektów, umożliwiając archeologom zbadanie ich stanu i organizacji przestrzennej przy jednoczesnym ograniczeniu do minimum ingerencji fizycznej. Jeśli konieczne są dalsze badania, podwodni archeolodzy mogą przeprowadzić kontrolowane wykopaliska, zbadać odsłonięte szczątki i pobrać próbki do analizy naukowej.
Marcin Jarzębski
