160 lat Przeglądu Technicznego w służbie polskiej myśli technicznej

„Przegląd Techniczny” od 160 lat upowszechnia wiedzę techniczną i wspiera rozwój Polski. Jego historia pokazuje znaczenie postępu technicznego dla społeczeństwa oraz zaangażowanie kolejnych zespołów redakcyjnych – pisze prof. Michał KLEIBER

.Stusześciedziesięciolecie istnienia „Przeglądu Technicznego” to wyjątkowa rocznica. W kraju, którego historia wypełniona była tak licznymi tragicznymi wydarzeniami skrajnie utrudniającymi propolską działalność publiczną, ponad półtorawiecznego istnienia takiego pisma nie można określić inaczej niż jako zjawisko niezwykłe.

Ukazujący się od 1866 r. „Przegląd Techniczny” to jedno z najstarszych w Europie pism poświęconych tematyce ogólnotechnicznej. Pismo było zawsze skierowane do inżynierów, techników, studentów politechnik i ludzi innych zawodów zainteresowanych przemianami gospodarczymi i społecznymi wywoływanymi przez szeroko rozumianą technikę. Stanowiło w szczególności forum przemyślanej wymiany wiedzy i doświadczeń dotyczących najnowszych kierunków i rozwiązań technicznych, często wyprzedzających aktualne osiągnięcia, oraz ich zastosowań w przemyśle i gospodarce. Pismo opisywało także prowadzone badania i ich przewidywane konsekwencje.

Nieprzerwane istnienie takiego pisma i jego konsekwentne wspieranie przez czytelników w tak długim okresie to czytelny dowód głębokiego zainteresowania Polaków polskojęzycznym piśmiennictwem i nowościami w technice, a także wyraz uznania dla bezprzykładnego zaangażowania kolejnych zespołów redakcyjnych.

Od wielkich inwestycji do nowych technologii

W swej 160-letniej historii „Przegląd Techniczny” był silnie związany z wydarzeniami w naszym kraju. Przed II wojną światową pismo aktywnie popierało wielkie inwestycje, takie jak budowa portu morskiego w Gdyni czy Centralnego Okręgu Przemysłowego.

Jako przykład zaangażowania i społecznego znaczenia pisma przytoczyć można także jego działalność w powojennym okresie, kiedy to „Przegląd Techniczny” wziął aktywny udział w procesie odbudowy kraju, upowszechniając wiedzę o technicznych aspektach odbudowy, a także prowadząc szeroką działalność edukacyjną. Pod koniec lat siedemdziesiątych, w okresie poprzedzającym transformację ustrojową, pismo prowadziło aktywną działalność, publikując m.in. raporty krytykujące politykę przemysłową ówczesnych władz.

Po przemianach ustrojowych „Przegląd Techniczny” mocno zaangażował się w proces transformacji, podkreślając m.in. znaczenie innowacyjności i studiów technicznych oraz wzmacniając prestiż zawodu inżyniera. Przed naszą akcesją do Unii Europejskiej w piśmie opublikowano wiele artykułów akcentujących korzystną dla nas europejską współpracę, w ostatnich latach duży nacisk położony jest natomiast na problemy związane z wdrażaniem nowych technologii.

Pismo zawsze akcentowało problematykę rozwoju cywilizacyjnego, dokumentując znaczenie postępu technicznego dla dobrostanu społeczeństwa, nie stroniąc przy tym od wskazywania zagrożeń z tym związanych. Poważne braki informacyjne w polskiej edukacji i mediach dotyczą twórców naszej cywilizacji przemysłowej i ich znaczenia dla istnienia Polski przed odzyskaniem niepodległości, a później dla jej rozwoju. Dlatego zawsze wielkie znaczenie miały także publikacje o wielu takich wybitnych osobach i ich osiągnięciach.

Patriotyczny charakter pisma

Wszystkim powyższym osiągnięciom towarzyszyły niestety poważne problemy wywoływane licznymi skomplikowanymi sytuacjami politycznymi w kraju. „Przegląd Techniczny” miał zawsze silnie patriotyczny charakter, a to, jak wiemy z historii, często nie sprzyjało w naszym kraju pozytywnej ocenie pisma przez polityków. Jako przykład ze współczesnej historii podać można stanowisko I sekretarza Warszawskiego Komitetu PZPR, który w roku 1981 uznał tygodnik za czołowe pismo antykomunistyczne, a ważny przedstawiciel MON zarzucił redakcji działalność na rzecz Komitetu Obrony Robotników.

Konkursy i znaczenie pisma

Ważną rolę w promocji nowoczesnej techniki odgrywają dziś popularne konkursy organizowane przez „Przegląd Techniczny”, a wśród nich plebiscyt o prestiżowy tytuł „Złotego Inżyniera Przeglądu Technicznego”. Różnorodne w formie działania o wysokim poziomie merytorycznym oraz szeroki zasięg pisma zapewniły mu dzisiaj znaczącą pozycję w polskim społeczeństwie. Liczni przedstawiciele głównie, choć bynajmniej nie tylko, środowiska technicznego jednoznacznie potwierdzają znajomość publikowanych w piśmie artykułów i swoje zainteresowanie nimi.

Osobom obecnie odpowiedzialnym za „Przegląd Techniczny” należy złożyć podziękowanie za konsekwentne i skuteczne wspieranie rozwoju kraju i życzyć kolejnych udanych dekad działalności.

Michał Kleiber
Skrócona wersja tekstu została opublikowana w „Przeglądzie Technicznym” (nr 10/2026).