Dlaczego przedterminowe wybory w Japonii? Decyzja Sanae Takaichi

Szefowa japońskiego rządu Sanae Takaichi rozwiązała w piątek niższą izbę parlamentu, otwierając drogę do przedterminowych wyborów wyznaczonych na 8 lutego. Premier dąży do wykorzystania wysokiego poparcia społecznego, by wzmocnić mandat koalicji i odzyskać stabilną większość w izbie.

Przedterminowe wybory w Japonii

.Sanae Takaichi sprawuje władzę zaledwie od trzech miesięcy, ale zdecydowała się na ten ruch polityczny w momencie szczytowej popularności. Według grudniowego badania dziennika „Nikkei” pierwsza w historii kobieta na tym stanowisku cieszy się 75-procentowym zaufaniem. Ten kapitał polityczny ma pomóc rządzącej Partii Liberalno-Demokratycznej (PLD) w odzyskaniu stabilnej, samodzielnej większości w 465-osobowej Izbie Reprezentantów, którą ugrupowanie utraciło w 2024 r.

– Chciałabym podjąć najbardziej odważne decyzje i reformy, które mogą podzielić opinię publiczną – argumentowała Takaichi, podkreślając konieczność uzyskania silnego mandatu społecznego dla planowanych zmian w polityce bezpieczeństwa i gospodarczej.

Decyzja o rozwiązaniu Izby zapadła podczas piątkowej sesji, którą posłowie zakończyli tradycyjnym, trzykrotnym okrzykiem „Banzai” (Niech żyje). Oficjalna, zaledwie 12-dniowa kampania wyborcza rozpocznie się we wtorek. PLD, tworząca obecnie koalicję z Japońską Partią Innowacji (JPI), musi zmierzyć się z nowym układem sił na scenie politycznej. Dotychczasowy wieloletni sojusznik liberałów, partia Komeito, przeszła do opozycji, formując z Konstytucyjną Partią Demokratyczną Japonii (KPDJ) nowe ugrupowanie – Sojusz Reform Centrowych.

Opozycja ostro krytykuje moment rozwiązania parlamentu, wskazując, że decyzja ta opóźni przyjęcie budżetu państwa, niezbędnego do walki z rosnącymi kosztami życia i inflacją. Takaichi, reprezentująca twarde skrzydło konserwatywne, zamierza jednak w kampanii akcentować nie tylko gospodarkę, w tym zawieszenie na dwa lata podatku konsumpcyjnego od żywności (podczas gdy opozycja chce jego całkowitego zniesienia), ale także kwestie bezpieczeństwa narodowego w obliczu narastających napięć z Chinami.

Agencja Kyodo zwróciła też uwagę, że decyzja o wyznaczeniu daty wyborów zaledwie 16 dni po rozwiązaniu izby niższej, co stanowi najkrótszy okres w okresie powojennym, spotkała się z krytyką, ponieważ pozostawia wyborcom zbyt mało czasu na ocenę konkurencyjnych propozycji programowych.

W 2025 roku Japonia po raz kolejny przywita zagranicznych gości w czasie Światowej Wystawy Expo

.Historia japońskiego uczestnictwa w Expo. Expo w Filadelfii, 1876 – „oświecone rządy i japońska kultura”. Chociaż bohaterem Expo 1876 roku były Stany Zjednoczone, które zaprezentowały wiele nowinek technologicznych, w tym telegraf Edisona oraz telefon Bella, to jednak japoński pawilon został uznany za jeden z najwspanialszych i najbardziej okazałych.

Japonia przygotowała tradycyjny bazar, dom oraz japoński ogród, pierwszy tego typu w Stanach Zjednoczonych. Wystawiono tam dziesiątki wyrobów z laki, brązu i ceramiki. Zrobiło to tak wielkie wrażenie, że od tamtej pory zapotrzebowanie na japońskie produkty na rynku amerykańskim wzrosło. Dzięki temu Japonia osiąga swoje dwa cele – nie tylko pokazuje się od jak najlepszej strony pod względem kultury, ale także jako dobry partner handlowy.

22 lata wcześniej, w 1854 roku, czarne statki amerykańskiego komodora Matthew Perry’ego wpłynęły do zatoki Nagasaki i zmusiły Japonię do zakończenia trwającego od ponad 250 lat okresu zamknięcia na świat zewnętrzny. W Filadelfii Japonię reprezentował nowy, zmodernizowany rząd epoki Meiji – „oświeconych rządów”. Walczył ze skutkami nierównomiernych traktatów narzuconych przez obcokrajowców i bał się podzielić los kolonizowanej wtedy Nowej Zelandii albo znajdujących się pod wpływem mocarstw Chin.

Tokijscy uczestnicy Expo w 1876 roku szybko wyciągnęli wnioski z wcześniejszych wydarzeń światowych, w których Japonia brała udział od momentu przymusowego otwarcia swoich granic. Już na Expo w Londynie w 1862 roku starali się podkreślać bogactwo swojej kultury. Pięć lat później, w Paryżu, w ostatnim roku rządów szogunatu, pokazywali już jednak inne artefakty – takie, które szczególnie odpowiadały wyobrażeniom świata zachodniego o Japonii. W specjalnej konstrukcji stylizowanej na japońską herbaciarnię można było spotkać się z gejszami i kupić od nich ceramikę wykonaną z wykorzystaniem nowych, zachodnich technik. Rząd Meiji zaczął wykorzystywać wystawy światowe do szerzenia japonizmu, fascynacji kulturą Japonii, często bardzo dostosowaną do zachodniego widza. Od tamtej pory Japonia systematycznie wykorzystuje elementy swojej kultury medialnej do promowania wizerunku na arenie międzynarodowej. Te trendy możemy obserwować także i teraz.

2005 roku w prefekturze Aichi w Japonii miała miejsce pierwsza Wystawa Światowa Expo w XXI wieku pod hasłem „Mądrość Natury”. Skupiała się na ekologii i nowych technologiach, w tym także na autonomicznych autobusach na paliwo wodorowe, które ułatwiały poruszanie się po 173 hektarach terenu ekspozycji. Gości witały leśne duchy i roboty, w tym robot Wakamaru produkcji Mitsubishi, który prowadził rozmowy na wiele różnych tematów, używając ponad 10 tys. słów. Jedną z najpopularniejszych atrakcji były zamrożone szczątki mamutów wydobyte w Jakucji. Polski pawilon skupiał się na rozpoznawanych w Japonii symbolicznych postaciach i miejscach, w tym na uwielbianym przez Japończyków Szopenie oraz Kopalni Soli w Wieliczce.

Na potrzeby wystawy Japonia odtworzyła wtedy dom głównych bohaterek animowanego filmu dla dzieci „Mój Sąsiad Totoro” z 1988 roku. Położono silny nacisk na sielankę zamieszkiwania na japońskiej wsi oraz harmonię życia obok natury. W rzeczywistości jednak już wtedy japońskie wskaźniki urbanizacji sięgały 86 proc. Od tego czasu wzrosły do 92 proc. Doświadczenie zamieszkiwania na wsi nie dotyczyło już większej części japońskiej populacji od wielu lat. Organizatorzy po raz kolejny wykorzystali narzędzia popkultury, żeby wpływać na swój wizerunek poza granicami.

Artykuł Agnieszki PAWNIK dostępny na łamach Wszystko co Najważniejsze: https://wszystkoconajwazniejsze.pl/agnieszka-pawnik-expo-2025-osaka-japon/

PAP/ Krzysztof Pawliszak/ LW