Wydanie 619 Wszystko co Najważniejsze

Prof. Jerzy MIZIOŁEK
Geniusz i blask marmuru. Michał Anioł i jego wczesne arcydzieła 

W kolejną, 551 rocznicę urodzin Michała Anioła przywołujemy kilka jego młodzieńczych arcydzieł. Znakomitej analizy dwóch z nich – Bachusa i Dawida – dokonała Karolina Lanckorońska.

Prof. Kazimierz DADAK
Iran, amerykańska „Ukraina”? 

Koalicja USA-Izrael posiada miażdżącą przewagę wojskową nad Iranem. Siły powietrzne prawie tam nie istniały, obrona przeciwlotnicza była dziurawa i dziś można stwierdzić, że koalicja uzyskała całkowitą dominację w powietrzu. Tak samo wygląda sytuacja w przypadku marynarki wojennej. Szkopuł w tym, że dominacja w powietrzu i na morzu nie jest wystarczająca, by zmusić Iran do kapitulacji. Dowodzą tego doświadczenia wielu wojen.

Jan ROKITA
Odwrócenie ról 

To wyjątkowa ironia historii, że armia amerykańska, nie dość dobrze radząca sobie na razie z atakami perskich dronów, potrzebuje dziś szczególnie akurat tej technologii, którą dysponuje Ukraina. A dla Zełenskiego to polityczna okazja do wykazania się szczerze sojuszniczym stosunkiem do supermocarstwa, od którego i tak faktycznie jest zależny.

Edward LUCAS
Amerykańska beztroska zwiększyła ryzyko wojny na Ukrainie 

W 2008 roku podczas szczytu w Bukareszcie administracja Busha z beztroską lansowała członkostwo Ukrainy i Gruzji w NATO. Był to projekt z gatunku tych, które wymagają ciężkiej pracy i politycznej determinacji. Większość dużych, bogatych państw europejskich – przede wszystkim Francja i Niemcy – była tym planom przeciwna, ponieważ mogły one rozdrażnić Rosję. Lecz te obawy nie powinny były przeważyć szali. To od Ukrainy zależy, czy chce zostać członkiem sojuszu, a od NATO – czy chce mieć Ukrainę w swoich szeregach. Rosja nie powinna mieć w tej kwestii prawa weta, rzeczywistego czy dorozumianego.

Jan ŚLIWA
Problem z przewidywaniem przyszłości 

Problem z przewidywaniem przyszłości jest taki, że przyszłość widać tylko od strony przeszłości, do tego w wielu wzajemnie sprzecznych wersjach. Gdy przyszłość się wreszcie wydarzy i stanie się przeszłością, okaże się, kto miał rację. Tym niemniej również wtedy będzie przedmiotem dyskusji, co się właściwie wydarzyło, dlaczego i jakie będą tego konsekwencje.

Marcin ZARZECKI
Ogień nad Cieśniną Ormuz. Stres test dla polskiej gospodarki i polskich instytucji 

Polska gospodarka jest dziś bardziej odporna niż przed dekadą. Zdywersyfikowane dostawy energii, rezerwy strategiczne, stabilne finanse publiczne to są fundamenty bezpieczeństwa energetycznego. Pamiętajmy jedna, że każda odporność ma swoje granice. Obserwacja najbliższych tygodni będzie stres testem zarówno tych granic, jak i sprawności polskich instytucji odpowiedzialnych za zarządzanie ryzykami makrogospodarczymi.

Najnowszy, 74 numer „Wszystko co Najważniejsze” jest już dostępny w EMPIK-ach, Księgarni Polskiej w Paryżu oraz wysyłkowo i w prenumeracie – w Sklepie Idei

W 74. numerze miesięcznika Wszystko co Najważniejsze teksty m.in.: prof. Michała KLEIBERA, Jana ROKITY, Pawła SZEFERNAKERA, prof. Jacka HOŁÓWKI, Mateusza MORAWIECKIEGO, prof. Chantal DELSOL i Blaise METREWELI.

Margot ROUSSEAU
Cezary 2026. Sprawy ważniejsze od książek 

Wszyscy sądzili, że głównego Cezara w tym roku dostanie „Nouvelle Vague” Richarda Linklatera. Francuzi są przecież dumni z tego, że Amerykanie wciąż żyją legendą Godarda. Mimo rekordowej liczby nominacji „Nowa Fala” została potraktowana godnie — choćby Cezarem za reżyserię — ale główna nagroda trafiła do kogoś innego. Do filmu, który ani nie celebruje francuskiej wyjątkowości, ani nie zabiera głosu w głośnych kontrowersjach rozdzierających dziś Francję.

Margot ROUSSEAU
Kto zdobędzie Oscara 2026? Elegia czy bunt? 

W 2025 roku na ekrany trafiły dwa filmy, które na odmienne sposoby mierzą się z amerykańskim mitem tożsamościowym. Oba walczą w tym roku o Oscary. Jeden – cichy, medytacyjny, niemal biblijny w swojej powściągliwości. Drugi – głośny, chaotyczny, napędzany wściekłością. „Sny o pociągach” Clinta Bentleya i „One Battle After Another” Paula Thomasa Andersona, o którym już pisałam, stały się mimowolnymi zwierciadłami dwóch Ameryk: tej, która próbuje zrozumieć swoje korzenie, i tej, która chce je spalić.

Michel HOUELLEBECQ
Unia Europejska nie została wymyślona po to, żeby być demokracją 

Europa nie ma ani wspólnego języka, ani wspólnych wartości, ani wspólnych interesów; mówiąc w skrócie, Europa nie istnieje, nigdy nie będzie stanowić jednego narodu, a tym bardziej wsparcia dla ewentualnej demokracji.

STRATEGIE

Prof. Aleksander SURDEJ
Wzrost gospodarczy Polski i miejsce Polski w G20 

Trwający niemalże nieprzerwanie od ponad 30 lat wzrost gospodarczy Polski został zauważony. Odczuwają go obywatele zasobnością portfela w kraju i siłą nabywczą złotego za granicą, widać to w śmielszych próbach polskich przedsiębiorstw podejmowania inwestycji za granicą, przejmowania firm lub budowania nowych zakładów, dostrzegane jest to na scenie międzynarodowej, gdy kolejni rządzący zapraszani są do ważnych debat właśnie ze względu na rosnącą rangę kraju.

Marcin ZARZECKI Suwerenność płatnicza. Geopolityka alternatywnych systemów płatniczych

Edward LUCAS Bezpieczeństwo Europy wymaga zdolności do obrony przed Rosją

Michał KURTYKA POLA. Polska odpowiedź na energetyczną lukę

PIĘKNO NAUKI

Prof. Michał KLEIBER
Interdyscyplinarność niezbędna do skutecznego rozwiązywania współczesnych problemów  

Nastał czas interdyscyplinarnej integracji wielu ludzkich działań, a badań naukowych w szczególności. Łączenie różnych dziedzin nauki staje się niezwykle ważne, tworzy bowiem często zupełnie nowe, kompleksowe systemy wiedzy, wzbogacając nasze podejście do badań.

Prof. Jerzy MIZIOŁEK Kopernik i rewolucja świata. Włoskie wizerunki genialnego astronoma

Prof. Michał KLEIBER Żyjemy w czasie przełomowym, pełnym innowacji i zmian

POLSKA WŁAŚNIE

Paulina MATYSIAK
Wokół nowej umowy społecznej 

Na ostatnim posiedzeniu Rady Dialogu Społecznego znowu nie było ani jednego ministra konstytucyjnego, choć w skład Rady wchodzi ich trzynastu. Po raz kolejny debatowaliśmy o problemach branży hutniczej, która stoi na krawędzi. Było mi wstyd, że Rada Dialogu Społecznego po raz kolejny nie mogła się odbyć w pełnym składzie, z udziałem chociażby ministrów odpowiadających za polskie hutnictwo. Gdzie są ministrowie? Po to zostali powołani w skład RDS, żeby uczestniczyć w jej pracach. Tak dziś wygląda dialog społeczny.

Przystanek Historia
Ucieczki Polaków z „komunistycznego raju” 

W najnowszym podcaście historycznym Przystanku Historia na „Wszystko co Najważniejsze” Bogusław Czerwiński – prokurator Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu – mówi o zbrodniach komunistycznych na granicach wyznaczonych „żelazną kurtyną”.

Maciej ŚWIRSKI
Dwaj strażnicy końca wojny 

Wspólnota, która uznaje, że wojnę kończy wyłącznie decyzja silniejszych, żyje w innym świecie niż ta, która uważa, że koniec następuje dopiero wtedy, gdy spełnione zostają warunki wolności.

KSIĘGARNIA

Agata PUŚCIKOWSKA
Lotniczka 

Henryk Troszczyński to, czego doświadczył w Lesie Katyńskim, zabrał w pamięci i sercu do Polski. Wrócił do Warszawy jako jedyny z polskich robotników i jako jedyny z nich przeżył wojnę. Jeszcze w czasie okupacji wstąpił do AK i swoim dowódcom, w tajemnicy, opowiedział o Katyniu. Dopiero po kilkudziesięciu latach mógł mówić głośno o tym, co widział w Katyniu wiosną 1943 roku – pisze Agata PUŚCIKOWSKA w książce „Lotniczka. Opowieść o Janinie Lewandowskiej, jedynej kobiecie zamordowanej w Katyniu”.

Nicole M. CARUSO Pielęgnujcie swoje poczucie własnej wartości	Kevin VOST Miłość zwycięża wszystko – także skrupulanctwo
Bp Erik VARDEN OCSO Uzdrawiające rany	Andrzej NOWAK Od Sasa do Lasa i z powrotem (1733-1745)

MULTILANGUAGE

Michał PIEKARSKI: Lwow. Centro de la cultura musical polaca de la larga década de 1800 

Artur SZKLENER: The Polish Dimension and Universality 

PÉPITES

Kurdowie znów pionkiem w grze mocarstw? Historia ostrzega, Iran to nie Irak [Michał KŁOSOWSKI]

Kwestia kurdyjska ponownie staje się elementem wielkiej gry mocarstw. Tym razem w centrum znajduje się relacja Kurdowie a Iran. 

Wątpliwości dotyczące programu SAFE wciąż pozostają [Nathaniel GARSTECKA]	Zanik motywacji i poczucia odpowiedzialności w pracy łączy się z brakiem odpowiedzialności w społeczeństwie [Jean-Louis BOURLANGES i Jean-Dominique SENARD]
Czy Ziemia nadawałby się do zamieszkania, gdyby nie pojawiło się na niej życie?	Jak poruszał się tyranozaur?