Jak zachowują się leki w kosmosie? Próbki z ISS wróciły na Ziemię

Czy leki w kosmosie pozostają skuteczne mimo promieniowania i długotrwałego pobytu na orbicie? Odpowiedzi ma dostarczyć polski eksperyment, którego próbki po 14 miesiącach na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej właśnie wróciły na Ziemię.

Jak leki w kosmosie zniosły 14 miesięcy na ISS?

.Głównym celem eksperymentu „Stability of Drugs” jest sprawdzenie, jak warunki panujące na orbicie – m.in. promieniowanie kosmiczne – wpłyną na czas przydatności polimerowych, biodegradowalnych systemów przechowywania i uwalniania leków. Jeśli te „osłony” wydłużą czas „przydatności” leków w kosmosie, otworzy się ścieżka do opracowywania nowych systemów uwalniania leków dla astronautów.

Pomysłodawca i kierownik tego eksperymentu dr inż. Jakub Włodarczyk przekazał, że próbki wróciły na Ziemię w kapsule Cargo Dragon, zostały przetransportowane do magazynu w USA i lada moment zostaną wysłane do Polski. Do naukowców z Centrum Materiałów Polimerowych i Węglowych PAN w Zabrzu materiały powinny dotrzeć w ciągu dziesięciu dni.

Ponad 2 tysiące analiz próbek

.Wtedy też badacze zaangażowani w eksperyment – „w końcu”, jak mówił Włodarczyk – zaczną pracę w laboratorium. Na tym etapie w planach mają wykonanie ponad 2 tys. analiz. – Przede wszystkim sprawdzimy, czy po tych 14 miesiącach na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej zaszły jakieś zmiany w naszych polimerowych nośnikach dostarczania leków i w samych lekach. Porównamy to z referencyjnym, analogicznym eksperymentem, czyli próbkami przechowywanymi u nas w laboratorium – mówił.

W jego ocenie trudno przewidzieć, czy będzie już widać jakieś zmiany. – Moim zdaniem lepiej, żeby tych różnic jeszcze nie było widać. To by pokazało, że polimery są na tyle stabilne, że można je długo przechowywać, a nośniki nie tracą na swojej jakości. Według mojej wiedzy robimy taki eksperyment na tego typu materiałach jako pierwsi na świecie, więc możemy się spodziewać wszystkiego – mówił Włodarczyk.

Jakie leki badano na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej?

.Chodzi o ewentualne zmiany w strukturze tych polimerowych, biodegradowalnych „osłon”, które mogą wpływać na działanie leków. Na potrzeby eksperymentu systemy przygotowano w postaci folii, w których są zanurzone (zawieszone) cząsteczki substancji czynnej. Do badań na ISS wytypowano sześć rodzajów leków o zróżnicowanej strukturze fizykochemicznej: antybiotyk, lek z grupy radioprotekcyjnych, steryd, niesteroidowy lek przeciwzapalny, lek przeciwdepresyjny oraz lek przeciwlękowy.

Paczki z materiałem badawczym, które w kwietniu ub.r. zostały wysłane na ISS, zawierają trzy typy próbek: czystych leków (w postaci sprasowanych pastylek), samych matryc polimerowych i matryc z wprowadzonymi do nich lekami.

Kiedy poznamy wyniki eksperymentu?

.Na ISS zostały jeszcze trzy zestawy próbek – dwa kolejne wrócą na Ziemię za rok i za dwa lata, a jeden zestaw jest zapasowy.

Wstępnych wyników analiz Włodarczyk spodziewa się we wrześniu, a końcowych danych – na przełomie 2028 i 2029 roku.

25 czerwca mija rok od wylotu Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego – pierwszego polskiego astronauty, a drugiego Polaka w kosmosie w ogóle – na Międzynarodową Stację Kosmiczną. Polska misja kosmiczna IGNIS była częścią komercyjnej załogowej wyprawy Ax-4, realizowanej przez firmę Axiom Space.

Podczas dwutygodniowego pobytu na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) astronauci prowadzili badania naukowe w warunkach mikrograwitacji oraz angażowali się w działania edukacyjne. W sumie na ISS Uznański-Wiśniewski przeprowadził 13 eksperymentów przygotowanych przez polskich naukowców.

Agnieszka Kliks-Pudlik/PAP/WcN