Jedna z najmłodszych znanych egzoplanet może pomóc wyjaśnić, jak powstają obce światy

IRAS 04125+2902 b to niezwykle młoda planeta tranzytująca odkryta wokół gwiazdy liczącej zaledwie około 3 miliony lat. Jej obserwacje mogą pomóc astronomom lepiej zrozumieć, jak rodzą się światy poza Układem Słonecznym.

Najmłodsze planety tranzytujące są niezwykle rzadkie

Naukowcy odkryli wcześniej ponad tuzin planet tranzytujących (planet, które przechodzą między gwiazdą a obserwatorem, takim jak astronomowie obserwujący odległe obiekty w kosmosie) wokół gwiazd, których wiek został szczegółowo oszacowany na około 10–40 milionów lat. Do tej pory jednak nie udawało się zaobserwować młodszych planet tranzytujących – być może dlatego, że, jak wskazują badacze, planety te nie uformowały się jeszcze w pełni lub dlatego, że widok z Układu Słonecznego na takie planety jest blokowany przez szczątkowy dysk protoplanetarny (pierścień gęstego gazu i pyłu otaczający nowo powstałą gwiazdę, z którego formują się planety), utrzymujący się w obcych układach.

IRAS 04125+2902 b odsłania wczesny etap narodzin planet

Astronomowie z University of North Carolina, pod kierownictwem Madyson Barber, przeanalizowali dane z satelity NASA Transiting Exoplanet Survey Satellite (TESS) i zaobserwowali młodą gwiazdę IRAS 04125+2902, której wiek został oszacowany przez badaczy na około 3 miliony lat. Gwiazda znajduje się stosunkowo blisko Ziemi (160 parseków). Zewnętrzny dysk protoplanetarny otaczający tę gwiazdę jest, zdaniem naukowców, ustawiony pod szczególnym kątem i znajduje się niemal „twarzą” do Ziemi, w przeciwieństwie do dysku ustawionego bokiem, a jednocześnie ma zubożony dysk wewnętrzny. Ta kombinacja cech umożliwiła astronomom obserwację tranzytującej protoplanety IRAS 04125+2902 b. Badanie zostało opisane w czasopiśmie „Nature”.

Jakie właściwości ma młoda egzoplaneta?

Badacze wykazali, że planeta IRAS 04125+2902 b ma okres orbitalny wynoszący 8,83 dnia, promień 10,7 razy większy od promienia Ziemi i masę wynoszącą około 30 proc. masy Jowisza. Astronomowie sugerują, że może to być glob zmierzający do stania się planetą typu super-Ziemia lub sub-Neptun, które często krążą wokół gwiazd ciągu głównego.

Wyjątkowy układ do badań ewolucji planet

Biorąc pod uwagę młody wiek tej gwiazdy i planety IRAS 04125+2902 b, rzadką niewspółosiowość dysku oraz stosunkowo niewielką odległość od Ziemi, naukowcy sugerują, że układ ten może być użytecznym obiektem do badania wczesnych etapów formowania się planet i ich ewolucji.

Emil Gołoś