Unikatowa asyryjska stela z Niniwy. Pochodzi z czasów panowania króla Aszurbanipala
Podczas wykopalisk prowadzonych w pobliżu Bramy Słońca w starożytnej Niniwie w Iraku przez archeologów została odkryta unikatowa asyryjska stela sprzed ponad 2600 lat. Ujawniony zabytek pochodzi z czasów panowania króla Asyrii Aszurbanipala, czyli z VII wieku p.n.e.
Unikatowa asyryjska stela z Niniwy
Międzynarodowy zespół archeologów z Iraku i USA w trakcie prac badawczych w ruinach Niniwy, stolicy starożytnego imperium asyryjskiego, odkryli unikatową stelę. Późnoasyryjski zabytek zidentyfikowano niedaleko zabytku określanego jako Brama Słońca. Starożytna późnoasyryjska płyta powstała w VII wieku p.n.e. najpewniej na polecenie ówczesnego władcy imperium asyryjskiego Aszurbanipala, który władał tym państwem w okresie lat 668–627 p.n.e.
Zabytek ujawniono dokładnie w okolicach Bramy Słońca, która jest określana także jako Brama Shamash lub Bab Shamash. Konstrukcja ta była jedną z głównych bram prowadzących do stolicy imperium asyryjskiego, chronionego przez potężne mury obronne.
Zidentyfikowana asyryjska stela z Niniwy jest niezwykłym i rzadkim znaleziskiem z powodu zarazem jej pokaźnych rozmiarów, jak i znajdujących się na jej powierzchni cennych informacji historycznych – podkreślili iraccy i amerykańscy archeolodzy. Naukowcy stwierdzili nawet, że obiekt ten jest jednym z najważniejszych królewskich zabytków asyryjskich, jakie zostały zidentyfikowane w ostatnich kilkudziesięciu latach.
Co przedstawia stela z Niniwy?
Na przedniej stronie tej steli znajduje się duża płaskorzeźba przedstawiająca asyryjskiego króla Aszurbanipala, który ma na głowie charakterystyczny brązowy hełm. Z kolei na odwrocie tego zabytku znajdują się dwa mniejsze reliefy, które archeolodzy zinterpretowali jako podobizny wcześniejszych asyryjskich władców.
Zabytek ten został wyrzeźbiony z bloku marmuru, który pozyskano lokalnie, najpewniej na terenach samego dzisiejszego irackiego Mosulu, który znajduje się niedaleko ruin dawnej Niniwy. Unikatowa asyryjska stela mierzy około 2 metrów wysokości i ma 1,55 metra szerokości. Jej zwieńczenie ma półkolisty kształt, osadzony na prostokątnym korpusie.
Starożytna inskrypcja sławiąca projekty budowlane Aszurbanipala
Przy wyrzeźbionych postaciach znajdują się napisy zapisane pismem klinowym. Chociaż inskrypcja ta nie została jeszcze w pełni przetłumaczona, to wstępne dotychczasowe tłumaczenia wskazują, że jej treść opisuje to, jakie projekty budowlane zrealizowano w Niniwie i całym imperium asyryjskim za panowania Aszurbanipala.
Niniwa – stolica imperium asyryjskiego
Niniwa była jednym z największych i najważniejszych miast starożytnej Mezopotamii oraz stolicą imperium asyryjskiego. Leżała na wschodnim brzegu rzeki Tygrys, w pobliżu współczesnego Mosulu w północnym Iraku. W momencie swojego największego rozwoju, który miał miejsce w VII wieku p.n.e., należała ona do największych miast świata.
Największy rozkwit miasta przypadał na panowanie króla Sennacheryba (705–681 p.n.e.), który uczynił z Niniwy stolicę i rozbudował ją o monumentalne pałace, świątynie, mury obronne oraz zaawansowany system kanałów i akweduktów.
Jego następca, Aszurbanipal (ten sam, który odpowiadał za powstanie odkrytej niedawno w Niniwie steli), zgromadził tam słynną bibliotekę zawierającą dziesiątki tysięcy glinianych tabliczek zapisanych pismem klinowym. To dzięki niej zachowały się liczne teksty literackie i historyczne, w tym fragmenty Eposu o Gilgameszu, będącego najstarszym zachowanym do naszych czasów poematem epickim. Powstał on blisko 5 tys. lat temu, mniej więcej w drugiej połowie III tysiąclecia p.n.e. Jego tytułowy bohater jest utożsamiany z historycznym królem Uruk, piątym władcą z I dynastii z Uruk.
Pozostałości dawnej stolicy imperium nowoasyryjskiego (744-612 p.n.e.) Niniwy zostały w znaczącym stopniu zniszczone podczas okupacji Mosulu przez Państwo Islamskie (ISIS) w latach 2014–2017. Zniszczeniu lub uszkodzeniu uległy starożytne mury miasta, Muzeum w Mosulu oraz liczne stanowiska archeologiczne.
Po wyzwoleniu Mosulu spod terroru ISIS wznowiono prace konserwatorskie i restauracyjne na terenie starożytnego miasta. To właśnie podczas prac prowadzonych przy Bramie Słońca, we współpracy z Instytutem Badań nad Kulturami Starożytnymi Uniwersytetu Chicagowskiego, odkryto tę wyjątkową stelę. Władze nie podjęły jeszcze decyzji w jakim to miejscu dokładnie odkryty zabytek się znajdzie.
Marcin Jarzębski
