Jak oglądać zaćmienie Słońca?
Zjawisk astronomicznych z udziałem Słońca nie możemy oglądać gołym okiem, za wyjątkiem krótkiej fazy całkowitego zaćmienia – przestrzega dr inż. Paweł Janowski z AGH. Jak dodał, dobrze sprawdzą się okulary astronomiczne, ale też lornetki lub teleskopy wyposażone w odpowiednie filtry słoneczne.
Jak oglądać zaćmienie Słońca?
W dniu 12 sierpnia 2026 r. będziemy świadkami astronomicznego zjawiska roku – całkowitego zaćmienia Słońca. Będzie je można zobaczyć na Islandii i w Hiszpanii. W Polsce będzie widoczne jako częściowe. Dr inż. Paweł Janowski przypomniał, że zjawisk astronomicznych z udziałem Słońca nie można oglądać gołym okiem.
„Jeżeli choć niewielki fragment tarczy słonecznej pozostaje widoczny, musimy korzystać z odpowiednich filtrów. Patrzenie na Słońce bez zabezpieczenia może prowadzić do trwałego uszkodzenia siatkówki. To tak, jakbyśmy za pomocą lupy skupiali światło dokładnie na własnym oku. Skutki mogą być nieodwracalne” – podkreślił popularyzator nauki z Wydziału Fizyki i Informatyki Stosowanej Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, cytowany w informacji przesłanej przez uczelnię.
Naturalny projektor tworzą przerwy między liśćmi drzew
Jak dodał, bezpiecznym rozwiązaniem są certyfikowane okulary do obserwacji zaćmień, wyposażone w filtry spełniające normę ISO 12312-2, przepuszczające jedynie niewielki ułamek światła słonecznego. Do obserwacji zaćmienia nie potrzeba jednak drogiego sprzętu. W ocenie badacza najprostszym rozwiązaniem są specjalne okulary astronomiczne. Wystarczą również lornetki lub teleskopy wyposażone w odpowiednie filtry słoneczne.
Jest jeszcze jedna metoda – projekcyjna. „Nie musimy nawet patrzeć bezpośrednio na Słońce. Możemy rzutować obraz Słońca na kartkę papieru i obserwować zmieniający się kształt tarczy” – wyjaśnił Paweł Janowski. Naturalny projektor tworzą również przerwy między liśćmi drzew. Jak mówił ekspert, podczas częściowego zaćmienia na chodnikach czy ścianach pojawiają się setki małych sierpów, będących obrazami przysłoniętego Słońca.
„Należy natomiast unikać sposobów obserwacji, które przez lata obrosły mitami. Płyty CD, przydymione szkło, okulary przeciwsłoneczne czy klisze fotograficzne nie zapewniają wystarczającej ochrony. To metody, które mogą dawać złudne poczucie bezpieczeństwa. Oko nie odczuwa bólu podczas uszkadzania siatkówki, dlatego ryzyko jest szczególnie duże” – zaznaczył ekspert.
Pas zaćmienia całkowitego w 2026 r. przebiegnie względnie blisko Polski
Całkowite zaćmienia Słońca należą do najbardziej spektakularnych zjawisk astronomicznych. W 2026 roku w sierpniu pas zaćmienia całkowitego przebiegnie względnie blisko Polski. Będzie je można zobaczyć na Islandii i w Hiszpanii. Ostatnie całkowite zaćmienie słońca w Hiszpanii można było oglądać w 1912 roku. Według danych zgromadzonych przez portal RTVE we wspólnotach autonomicznych hiszpańskie władze regionalne i lokalne przygotowały ponad 400 oficjalnych lub rekomendowanych punktów obserwacyjnych zaćmienia Słońca. W tytule znajduje się liczebnik „trzy”, ponieważ w Hiszpanii kolejne zaćmienia Słońca będą mieć miejsce 2 sierpnia 2027 roku (także całkowite) i 26 stycznia 2028 roku (obrączkowe).
Najdłużej faza całkowita potrwa z miejsca położonego 45 kilometrów od zachodniego wybrzeża Islandii (2 minuty i 18 sekund), na lądzie z obszaru o nazwie Latrabjarg.
W Polsce będzie widoczne jako częściowe, na całym terenie kraju. Zaćmienie rozpocznie się przed zachodem Słońca, ale jego koniec nastąpi już po schowaniu się Słońca za horyzont. Ostatnie całkowite zaćmienie Słońca widoczne z kontynentalnej Europy miało miejsce w 1999 roku. Kolejne – jeszcze bardziej widowiskowe, już teraz nazywane zaćmieniem stulecia – będzie miało miejsce 2 sierpnia 2027 roku. Wtedy najdłuższa część potrwa aż 6 minut i 23 sekundy.
PAP/MJ
