Marine LE PEN znalazła 140 miliardów euro oszczędności
Plan oszczędności Marine Le Pen zakłada ponad 140 miliardów euro ograniczenia wydatków w perspektywie 2032 roku, niższe podatki i stopniowe zmniejszanie zadłużenia Francji. Zjednoczenie Narodowe przed wyborami prezydenckimi 2027 zapowiada reformę państwa, zmiany w systemie emerytalnym i tańszą energię dla firm. Przedstawiony 6 października rachunek pokazuje skalę ambicji RN, ale jego realizacja będzie zależała od szczegółów reform i tempa osiągania oszczędności.
.Wystąpienie można odczytać jako próbę przeniesienia sporu na teren gospodarczej wiarygodności, gdzie każda obietnica wymaga wskazania źródeł finansowania. Marine Le Pen chce jednocześnie przemawiać do osób oczekujących niższych rachunków i do przedsiębiorców, którzy potrzebują przewidywalnych podatków oraz stabilnego państwa. Ogólne założenia jej obozu przedstawialiśmy wcześniej w materiale „Program Marine Le Pen, Jordana Bardelli i Zjednoczenia Narodowego”. Październikowa prezentacja dodaje do tej oferty konkretne kwoty i terminy, pozwalając dokładniej przyjrzeć się relacji między oszczędnościami a kosztami zapowiadanych zmian.
Plan oszczędności Marine Le Pen i obietnica obniżenia długu
Centralnym elementem projektu ma być przyjęta w referendum budżetowa „złota reguła”, zobowiązująca państwo do corocznego zmniejszania zadłużenia. Długofalowym celem RN jest sprowadzenie długu publicznego do poziomu nieprzekraczającego 60 proc. produktu krajowego brutto, jednak zapowiedzi nie wskazują terminu osiągnięcia tego pułapu. Marine Le Pen zakłada, że trwałe ograniczenie wydatków stworzy przestrzeń zarówno do zmniejszania długu, jak i do obniżania obciążeń podatkowych.
Pierwszy etap ma być szczególnie intensywny, ponieważ już na 2027 rok RN przewiduje 85,5 miliarda euro ograniczenia wydatków, przy jednoczesnym spadku dochodów publicznych o 53,2 miliarda euro i uruchomieniu 16,1 miliarda euro nowych wydatków. Partia zakłada obniżenie deficytu z przyjmowanego w jej rachunku poziomu 5,4 proc. PKB w 2026 roku do 3,7 proc. w roku następnym. Zejście poniżej 3 proc. PKB ma nastąpić w 2030 roku. Skala zapowiedzi na pierwszy rok oznacza, że ocena całego planu będzie zależała również od tempa wprowadzania zmian i momentu, w którym przyniosą one rzeczywiste oszczędności.
Wcześniej, już w 2028 roku, RN chce osiągnąć równowagę pierwotną finansów publicznych, czyli równowagę dochodów i wydatków przed uwzględnieniem kosztów odsetek od długu. Państwo mogłoby więc nadal wykazywać deficyt po doliczeniu obsługi zadłużenia, mimo zrównoważenia tej części rachunku. Ta różnica jest istotna dla zrozumienia programu, ponieważ równowaga pierwotna i całkowite zbilansowanie finansów publicznych oznaczają dwa różne cele.
Największym pojedynczym źródłem oszczędności ma być reforma państwa, której efekty RN wycenia na 28,3 miliarda euro już w 2027 roku. Projekt obejmuje centralizację wpływów z VAT, zniesienie ponad 120 podatków uznawanych przez partię za zbędne oraz ponowną ocenę zasadności wydatków przenoszonych z jednego roku na kolejny. Zatrudnienie w sektorze publicznym miałoby stopniowo maleć przez nieobsadzanie części stanowisk zwalnianych przez osoby przechodzące na emeryturę. O organizacyjnym i eksperckim zapleczu przygotowującym projekty przyszłego rządzenia pisaliśmy w analizie sztabu Marine Le Pen: „Kto naprawdę stoi za Marine LE PEN w wyścigu o Pałac Elizejski?”.
Emerytury, świadczenia i imigracja w rachunku oszczędności
Kolejne 10,3 miliarda euro oszczędności w 2027 roku RN chce uzyskać w systemie zabezpieczenia społecznego, zapowiadając uproszczenie jego działania i skuteczniejszą walkę z nadużyciami. Wśród wymienionych narzędzi znalazło się wzmocnienie kontroli nad ordynowaniem świadczeń i leczenia przez lekarzy. Na razie przedstawiono jednak przede wszystkim docelową kwotę, dlatego szczegółowe rozwiązania będą rozstrzygały, jak oszczędności wpłyną na organizację usług i sytuację osób korzystających z systemu.
Osobnym obszarem pozostają emerytury, gdzie przegląd wydatków i korekty obecnych rozwiązań mają, według RN, przynieść od 15 do 20 miliardów euro oszczędności. Marine Le Pen zapowiada wykorzystanie tych środków do sfinansowania własnej reformy oraz zmniejszenia deficytu systemu. Szczegóły mają zostać przedstawione w kolejnych tygodniach, podobnie jak projekt rozwoju indywidualnego i zbiorowego oszczędzania kapitałowego na emeryturę. Z przytoczonej prezentacji nie wynika jednak pełny nowy model wieku emerytalnego ani katalog zmian w uprawnieniach, więc na tym etapie można oceniać kierunek zapowiedzi i jej rachunek, a nie gotową reformę.
Z polityką imigracyjną partia wiąże 12 miliardów euro oszczędności, wskazując między innymi wydatki na zakwaterowanie interwencyjne, państwową pomoc medyczną AME, zezwolenia na pobyt związane z leczeniem i część świadczeń socjalnych. Zapowiadana reforma ma obejmować zasadę pierwszeństwa obywateli Francji, którą Jordan Bardella przedstawił po wystąpieniu Marine Le Pen jako jeden z filarów programu RN. Kwota ta jest partyjnym szacunkiem skutków proponowanych zmian, a jej realizacja będzie zależała od ostatecznego zakresu reformy, sposobu jej wdrożenia oraz możliwości prawnych.
RN chce również zmienić sposób przeciwdziałania nadużyciom podatkowym i socjalnym, proponując jedno świadczenie socjalne oraz pobór VAT u źródła. W odniesieniu do międzynarodowych koncernów partia zapowiada rozwiązanie, w którym podstawę opodatkowania wyznaczałby obrót osiągany we Francji, po zastosowaniu średniej marży przedsiębiorstwa. Marine Le Pen przedstawia te działania jako sposób ograniczenia nadmiernej optymalizacji podatkowej i odzyskania części dochodów publicznych. Rzeczywistą skuteczność takich rozwiązań będzie można oceniać po poznaniu szczegółowych przepisów i zasad ich stosowania.
Tańsza energia i niższe podatki dla przedsiębiorstw
Dla francuskich firm jednym z najważniejszych punktów oferty jest obietnica obniżenia krajowej ceny energii elektrycznej o 30 proc. RN łączy ją z odzyskaniem większej kontroli nad produkcją prądu i zakończeniem dotowania źródeł wytwarzających energię w sposób zależny od warunków pogodowych, które partia uznaje za finansowo nieefektywne. Marine Le Pen przedstawia politykę energetyczną jako narzędzie poprawy konkurencyjności gospodarki. W przytoczonym materiale nie opisano jednak pełnego mechanizmu osiągnięcia trzydziestoprocentowej obniżki, dlatego jest to na razie deklarowany cel.
Szerszy program ekologiczny ma zostać przedstawiony w kolejnych tygodniach, ale Marine Le Pen już zapowiedziała plany 100% Rénov’ i 100% Clim’, dotyczące modernizacji budynków, komfortu użytkowania i oszczędności energii. Opłata związana z emisyjnością samochodów miałaby zostać zmieniona tak, aby mocniej obciążała najbardziej zanieczyszczające pojazdy, a jednocześnie sprzyjała samochodom produkowanym we Francji. Fundusz Zielony zostałby przekształcony w fundusz zapobiegania katastrofom naturalnym. Na straż pożarną i przeciwdziałanie pożarom RN zapowiada przeznaczenie 1,2 miliarda euro.
Równolegle partia proponuje obniżenie podatków od produkcji o 20 miliardów euro, likwidację obciążeń określanych skrótami CFE i C3S oraz zmniejszenie VAT na energię. Zapowiada też wzmocnienie mechanizmu Dutreil, ułatwiającego przekazywanie przedsiębiorstw, a w kolejnych miesiącach chce przedstawić reformę podatku dochodowego od firm korzystną dla mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich podmiotów. Obniżki mają wspierać inwestycje i siłę nabywczą, ale jednocześnie tłumaczą, dlaczego tak duża część deklarowanych oszczędności nie będzie przeznaczona na samo zmniejszanie deficytu. W rachunku RN ograniczenie dochodów publicznych w 2027 roku ma bowiem wynieść łącznie 53,2 miliarda euro.
Do tego dochodzą zapowiedzi programu robotyzacji i automatyzacji oraz zwiększenia publicznego wysiłku badawczego o 0,3 punktu procentowego PKB przed 2032 rokiem. Można odczytać je jako próbę połączenia oszczędności z inwestycjami w produktywność, która miałaby wzmacniać gospodarcze podstawy całego programu. Pytania przedsiębiorców o finansowanie obietnic, przewidywalność podatków i wykonalność reform przedstawialiśmy już w tekście „Francuski biznes wystawia kandydatom rachunek”.
W relacjach z Unią Europejską RN chce sprowadzić wkład netto Francji do unijnego budżetu do 5 miliardów euro. Projekt obejmuje także ujednolicenie opodatkowania papierosów i alkoholu w całej Unii. Są to propozycje dotyczące współpracy europejskiej, dlatego ich uwzględnienie w rachunku finansowym wymagałoby również porozumień z partnerami, a nie wyłącznie decyzji władz w Paryżu.
Październikowy plan stawia więc przed Marine Le Pen pytanie, czy zapowiadane oszczędności uda się osiągnąć wystarczająco szybko, aby jednocześnie obniżyć podatki, sfinansować nowe wydatki i zmniejszyć deficyt. W tym ujęciu przedstawione liczby są początkiem oceny wykonalności programu, której kolejne etapy będą zależały od szczegółów reform emerytalnych, ekologicznych i podatkowych. Szerszy profil Marine Le Pen, jej poglądy i drogę polityczną przedstawia kompendium poświęcone najważniejszym pytaniom o polityka: „Marine LE PEN. Kim jest? 25 najważniejszych pytań i odpowiedzi”. Miejsce tej oferty w całej rywalizacji o Pałac Elizejski można natomiast prześledzić w opracowaniu o wyborach prezydenckich we Francji w 2027 roku: „Wybory prezydenckie Francja 2027. Kto wygra, sondaże, kandydaci. Kompletny przewodnik”.
Arkadiusz Jordan
Paryż
