Astronomowie zbadali planetoidę o niezwykłym kształcie w Układzie Słonecznym

Naukowcy przyjrzeli się bliżej planetoidzie znanej jako 44 Nysa, znajdującej się w pasie planetoid między Marsem a Jowiszem. Najdokładniejsze dotąd obserwacje ujawniły wyraźne struktury dzielące ją na trzy części oraz niewielki obiekt towarzyszący krążący wokół niej.

44 Nysa i jej niezwykła struktura

W ramach nowego badania naukowcy pod kierownictwem Kate Minker z Lowell Observatory przeprowadzili jedne z najdokładniejszych jak dotąd obserwacji planetoidy znanej jako 44 Nysa. Ujawniły one strukturę złożoną z trzech części, która była jeszcze bardziej niezwykła, niż przewidywali astronomowie. Badanie zostało opublikowane w serwisie arXiv.

Nazwana na cześć mitycznej doliny, w której bóg Dionizos był potajemnie wychowywany przez nimfy, planetoida 44 Nysa znajduje się w pasie planetoid położonym między Marsem a Jowiszem. Dzięki obserwacjom Kosmicznego Teleskopu Hubble’a naukowcy ustalili, że jest największym i najjaśniejszym znanym przedstawicielem rzadkiej kategorii planetoid klasy E. Są one zbudowane z niezwykle jasnego, bogatego w enstatyt (minerał z gromady krzemianów) materiału, podobnego do niektórych rzadkich meteorytów znajdowanych na Ziemi. Modele opracowane na podstawie zmian jasności obiektu podczas obrotu sugerowały, że może mieć on wydłużony, asymetryczny kształt, często spotykany w przypadku dużych par planetoid.

Najdokładniejsze obserwacje ujawniły trzy płaty

W czasie badania astronomowie przeprowadzili obserwacje za pomocą instrumentu SHARK-VIS na Large Binocular Telescope w Arizonie oraz SPHERE/ZIMPOL na Very Large Telescope w Chile. Oba instrumenty wykorzystują optykę adaptatywną, która eliminuje rozmycie powodowane przez atmosferę Ziemi. Dzięki temu naukowcy uzyskali najostrzejsze w historii obrazy Nysy w świetle widzialnym, na tyle wyraźne, że możliwe było dostrzeżenie poszczególnych cech jej powierzchni.

Podczas gdy wcześniejsze modele przewidywały, że 44 Nysa ma prosty, wydłużony kształt, nowe obserwacje, jak opisują astronomowie, ujawniły wyraźne doliny dzielące planetoidę na oddzielne części, a także inne niezwykłe struktury. W danych pozostałych po przetworzeniu obrazów badacze dostrzegli również słaby, niewielki obiekt towarzyszący, krążący wokół Nysy.

Na podstawie tych dowodów naukowcy stwierdzili, że 44 Nysa jest tak naprawdę układem podwójnym, w którym mały księżyc krąży wokół znacznie bardziej niezwykłego ciała centralnego. Zdaniem astronomów większa planetoida wydaje się mieć trzy płaty, co czyni ją pierwszym tego rodzaju obiektem kiedykolwiek zidentyfikowanym w pasie planetoid.

Możliwe wyjaśnienia powstania planetoidy

Zdaniem badaczy możliwe są dwa wyjaśnienia powstania obiektu centralnego. 44 Nysa może być „układem potrójnym kontaktowym”, w którym trzy oddzielne skały krążą tak blisko siebie, że się stykają, albo pojedynczą, zwartą strukturą o niezwykle nieregularnym kształcie, jaka nigdy wcześniej nie została udokumentowana przez astronomów.

Wyniki badania mogą pomóc lepiej zrozumieć, jak tworzą się planetoidy, które są elementami budulcowymi Układu Słonecznego. Jeśli Nysa rzeczywiście jest „układem potrójnym kontaktowym”, sugerowałoby to, że łączenie się wielu ciał może być częstsze i bardziej stabilne, niż naukowcy dotychczas zakładali. Jeśli natomiast jest pojedynczym obiektem, wskazywałoby to, że planetoidy mogą utrzymywać się w znacznie dziwniejszych konfiguracjach, niż zakładają obecne modele ich powstawania.

Emil Gołoś