Larry Sanger ostrzega. Kto kontroluje Wikipedię, ten będzie kontrolował sztuczną inteligencję

Jeszcze kilka lat temu spory toczone na stronach dyskusji Wikipedii interesowały głównie jej redaktorów. Dziś mają znacznie większe znaczenie. Modele sztucznej inteligencji korzystają bowiem z internetowej encyklopedii jako jednego z najważniejszych źródeł wiedzy. Dlatego konflikt pomiędzy współzałożycielem Wikipedii Larrym Sangerem a obecnymi władzami projektu przestaje być wewnętrznym sporem społeczności internetowej. Staje się pytaniem o to, kto będzie współdecydował o wiedzy, z której korzystać będą miliardy użytkowników systemów AI.

Czy Wikipedię przejęli anonimowi demagodzy?

Historia Wikipedii przez lata uchodziła za jeden z największych sukcesów internetowej współpracy. Encyklopedia tworzona przez tysiące ochotników miała pokazać, że wiedza może powstawać oddolnie, bez centralnej kontroli i bez politycznych strażników prawdy. Dwadzieścia pięć lat po jej powstaniu coraz częściej pojawia się jednak pytanie, czy ten model rzeczywiście nadal funkcjonuje.

Jednym z jego najostrzejszych krytyków stał się Larry Sanger, współzałożyciel Wikipedii, który od ponad dwóch dekad pozostaje poza projektem, a dziś został z niego całkowicie wykluczony. W wywiadach i artykułach publicystycznych przekonuje, że rzeczywista władza nad encyklopedią znajduje się w rękach niewielkiej grupy anonimowych administratorów i najbardziej aktywnych redaktorów. To oni – jego zdaniem – mają decydować nie tylko o treści poszczególnych haseł, ale również o tym, które interpretacje wydarzeń zostaną uznane za dopuszczalne.

Sanger twierdzi, że system opiera się na niejasnych zasadach, skomplikowanych procedurach oraz sieci nieformalnych zależności, dzięki którym doświadczeni redaktorzy zyskują przewagę nad nowymi uczestnikami projektu. Kierownictwo Wikipedii odrzuca jednak te zarzuty, wskazując, że były współzałożyciel naruszył obowiązujące reguły społeczności, a jego wykluczenie było efektem decyzji podjętej zgodnie z procedurami.

Spór nie dotyczy jednak wyłącznie personalnych oskarżeń. W praktyce sprowadza się do pytania, kto ma prawo decydować o języku używanym do opisywania rzeczywistości.

Dobrym przykładem stały się dyskusje wokół hasła poświęconego amerykańskiemu działaczowi Charliemu Kirkowi. We francuskiej wersji Wikipedii został on opisany jako przedstawiciel skrajnej prawicy, któremu przypisano szereg jednoznacznie wartościujących określeń. W anglojęzycznej wersji zastosowano znacznie bardziej opisowy język, wskazując jednocześnie, że jego poglądy bywają różnie oceniane przez media i środowiska akademickie. Różnice pomiędzy obiema wersjami pokazują, że nawet przy tych samych faktach wybór słów może prowadzić do odmiennych interpretacji.

Doświadczeni redaktorzy Wikipedii odpowiadają, że właśnie na tym polega siła projektu. Ich zdaniem konflikty są nieuniknione, lecz ostatecznie prowadzą do wypracowania najbardziej wiarygodnej wersji artykułu. Kluczowe znaczenie mają przy tym źródła, ponieważ to one – a nie indywidualne opinie autorów – mają rozstrzygać spory.

Nowe znaczenie Wikipedii w epoce AI

Jeszcze kilka lat temu podobne dyskusje miały znaczenie głównie dla samych użytkowników encyklopedii. Rozwój generatywnej sztucznej inteligencji całkowicie zmienił jednak skalę problemu.

Modele AI korzystają z Wikipedii jako jednego z ważnych publicznie dostępnych źródeł wiedzy podczas procesu budowania odpowiedzi. Oznacza to, że jakość, bezstronność i wiarygodność treści publikowanych w encyklopedii zaczynają wpływać nie tylko na samą Wikipedię, lecz także na sposób, w jaki sztuczna inteligencja opisuje świat.

Dlatego spór ujawniony przez Larry’ego Sangera staje się elementem znacznie szerszej debaty o przyszłości informacji. Stawką nie jest już wyłącznie internetowa encyklopedia. Chodzi o to, kto będzie współtworzył wiedzę wykorzystywaną przez systemy AI, z których każdego dnia korzystają setki milionów ludzi.

Być może właśnie dlatego dyskusje o regulaminie Wikipedii przestały być wewnętrzną sprawą internetowej społeczności. W epoce sztucznej inteligencji pytanie o to, kto redaguje największą encyklopedię świata, staje się jednocześnie pytaniem o to, kto współtworzy obraz rzeczywistości przekazywany kolejnym pokoleniom użytkowników technologii.

Sebastian Nizio