Czy życie mogło powstać więcej niż raz?
Jeżeli życie powstało na Ziemi raz, mogło być wynikiem niezwykle rzadkiego splotu okoliczności. Jeżeli jednak powstawało wielokrotnie, oznaczałoby to, że narodziny życia są naturalną konsekwencją procesów zachodzących na odpowiednich planetach. Właśnie dlatego pytanie o to, czy życie mogło powstać więcej niż raz, należy dziś do najważniejszych pytań biologii, geologii i astrobiologii.
Wszystkie organizmy mają wspólnego przodka
Jednym z najbardziej niezwykłych odkryć współczesnej biologii jest fakt, że wszystkie znane organizmy żywe wykorzystują ten sam podstawowy kod życia.
Bakterie, rośliny, grzyby, zwierzęta i człowiek posługują się tym samym językiem genetycznym zapisanym w DNA. To właśnie dlatego naukowcy zakładają istnienie wspólnego przodka wszystkich współczesnych organizmów.
Jeżeli życie powstawało na Ziemi wielokrotnie, ślady innych początków zostały albo utracone, albo nigdy nie przetrwały do naszych czasów.
Pierwsza Ziemia była laboratorium
Młoda Ziemia nie była spokojnym miejscem. Aktywność wulkaniczna, uderzenia planetoid, intensywne promieniowanie oraz ogromne oceany tworzyły warunki sprzyjające niezliczonym reakcjom chemicznym.
Możliwe, że w różnych miejscach planety jednocześnie zachodziły procesy prowadzące do narodzin pierwszych struktur biologicznych.
Nie wiemy, czy zwyciężyła tylko jedna linia życia, czy też początkowo istniało ich więcej.
Życie mogło pojawiać się i znikać
Niektórzy badacze zakładają, że pierwsze organizmy mogły powstawać wielokrotnie, ale większość z nich nie była wystarczająco stabilna, aby przetrwać.
Katastrofy geologiczne, zmiany klimatu i konkurencja między najwcześniejszymi formami życia mogły sprawić, że tylko jedna linia ewolucyjna osiągnęła trwały sukces.
W takim scenariuszu historia życia przypominałaby bardziej serię prób niż pojedyncze wydarzenie.
Gdzie mogły powstawać pierwsze organizmy
Naukowcy wskazują dziś kilka środowisk, które mogły sprzyjać narodzinom życia.
Jedną z najważniejszych hipotez pozostają kominy hydrotermalne na dnie oceanów. Inne wskazują na płytkie zbiorniki wodne, wybrzeża młodych oceanów lub miejsca bogate w minerały.
Jeżeli różne środowiska sprzyjały podobnym reakcjom chemicznym, życie mogło pojawiać się wielokrotnie niezależnie od siebie.
Czy istnieje ukryte drugie życie
Jedna z najbardziej fascynujących hipotez zakłada możliwość istnienia form życia opartych na innej biochemii niż ta, którą znamy.
Gdyby takie organizmy istniały, mogłyby pozostać niezauważone przez większość współczesnych metod badawczych.
Poszukiwanie takiego „drugiego życia” jest dziś jednym z najbardziej intrygujących kierunków badań biologicznych.
Dlaczego nie znajdujemy śladów innych początków
Największym problemem pozostaje czas.
Od narodzin życia minęły miliardy lat. Skały z najwcześniejszych okresów historii Ziemi zostały w ogromnym stopniu zniszczone lub przekształcone przez procesy geologiczne.
Jeżeli istniały inne początki życia, ich ślady mogły po prostu nie przetrwać.
Znaczenie dla poszukiwań życia we Wszechświecie
To pytanie wykracza daleko poza historię naszej planety.
Jeżeli życie powstaje łatwo i wielokrotnie, Wszechświat może być pełen organizmów żywych. Jeżeli natomiast było skutkiem wyjątkowo rzadkiego zdarzenia, życie może należeć do największych wyjątków kosmosu.
Dlatego badania nad początkami życia na Ziemi są jednocześnie badaniami nad możliwością istnienia życia gdzie indziej.
Najważniejsza niewiadoma współczesnej nauki
Nie wiemy dziś, czy życie powstało raz, czy wiele razy. Wiemy jednak, że odpowiedź na to pytanie może całkowicie zmienić sposób postrzegania naszego miejsca we Wszechświecie.
Jeżeli życie rodzi się wszędzie tam, gdzie pozwalają na to warunki, Ziemia nie jest wyjątkiem. Jeżeli natomiast było jednorazowym wydarzeniem, możemy być znacznie bardziej wyjątkowi, niż przypuszczamy.
Grzegorz Kim
