Festiwal Paderewskiego w Warszawie. Muzyka i pamięć o niepodległości
Od 4 do 10 listopada 2026 roku w Warszawie odbędzie się XIII Międzynarodowy Festiwal Ignacego Jana Paderewskiego. W programie znalazły się koncerty symfoniczne i kameralne, jazz, spotkanie dla rodzin oraz wieczór filmowy. Wystąpią m.in. Grażyna Auguścik, Bartłomiej Nizioł, Hyuk Lee, Yehuda Prokopowicz, Aleksandra Świgut i Julia Kociuban. Wstęp na koncerty jest bezpłatny po wcześniejszej rezerwacji.
Organizowany przez Fundację Ave Arte festiwal przypomina dorobek pianisty, kompozytora i polityka, którego międzynarodowa kariera artystyczna służyła również zabiegom o niepodległość Polski. Tegoroczna edycja pozwala przyjrzeć się przede wszystkim jego muzyce: utworom fortepianowym, kameralnym i orkiestrowym, ale także pieśniom odczytywanym przez wykonawców jazzowych. – Celem festiwalu jest nie tylko popularyzacja twórczości Paderewskiego, ale również pielęgnowanie pamięci o jego wielkich dokonaniach artystycznych i działalności na rzecz Polski – podkreślają organizatorzy.
Zestawienie różnych form wykonawczych ma znaczenie dla sposobu poznawania tego dorobku. Obok dzieł koncertowych pojawią się transkrypcje, interpretacje jazzowe oraz propozycje dla dzieci. Publiczność będzie mogła porównać, jak muzyka jednego kompozytora funkcjonuje w różnych składach instrumentalnych i w kontakcie z odbiorcami o odmiennym doświadczeniu koncertowym.
Od saksofonów w Wilanowie do orkiestry w radiowym studiu
.Festiwal rozpocznie się 4 listopada o godz. 19.00 w Sali Białej Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie. Zespół saksofonowy pod kierownictwem Pawła Gusnara wykona utwory Bacha, Mozarta, Paderewskiego i Griega. W programie znalazł się wybór z „Albumu tatrzańskiego” op. 12 patrona festiwalu. Inauguracja zapowiada jeden z kierunków tegorocznej edycji: przedstawienie znanych kompozycji w innym brzmieniu. Saksofony przejmą partie utworów kojarzonych z inną obsadą, pozwalając usłyszeć ich melodie, fakturę i wzajemne relacje głosów w zmienionej postaci.
Centralnym wydarzeniem będzie koncert symfoniczny 6 listopada o godz. 19.00 w Studiu Koncertowym Polskiego Radia im. Witolda Lutosławskiego. Polska Orkiestra Sinfonia Iuventus im. Jerzego Semkowa wystąpi pod batutą Michała Karola Szymanowskiego. Julia Kociuban wykona partię solową w „Fantazji polskiej” gis-moll op. 19, a Aleksandra Świgut w Koncercie fortepianowym a-moll op. 17.
Wieczór dopełni Uwertura Es-dur. Jak przypomina orkiestra, dzieło nie zostało wykonane za życia autora; prawykonanie odbyło się dopiero w 1991 roku. Monograficzny program pozwoli więc zestawić utwór przez dziesięciolecia pozostający poza praktyką koncertową z dwoma dziełami eksponującymi fortepian i jego relację z orkiestrą. Koncert przypadnie w 166. rocznicę urodzin kompozytora. Paderewski przyszedł na świat 6 listopada 1860 roku w Kuryłówce na Podolu. Listopadowy termin łączy zatem pamięć o jego biografii z przypadającymi kilka dni później obchodami odzyskania niepodległości.
Jazz, koncert rodzinny i obrazy inspirowane Paderewskim
.Program obejmuje również występ Grażyny Auguścik, która 8 listopada zaprezentuje w radiowym studiu projekt „Paderewski – Jazz – Inspiracje”. Muzyka patrona festiwalu znajdzie się w kontekście jazzu, polskiej tradycji i twórczości Chopina. To propozycja dla słuchaczy zainteresowanych sposobami interpretowania repertuaru poza jego pierwotną obsadą.
Dla najmłodszych przygotowano koncert „W dźwiękach mieszkają zwierzęta” w PROM-ie Kultury Saska Kępa. Muzycznym opowieściom będzie towarzyszyć narracja, a wykonawcy pokażą, jak za pomocą dźwięków można przedstawiać zwierzęce głosy, ruch i charakter. Wydarzenie adresowane jest do dzieci i ich rodziców. Osobne miejsce zajmie „Wieczór dokumentu i form wizualnych”. W Centralnym Domu Technologii zostanie pokazany film Wiesława Dąbrowskiego „Paderewski – człowiek czynu, sukcesu i sławy”. Zaplanowano również prezentację prac studentów warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych, przygotowanych w Pracowni Obrazowania dla Mediów pod kierunkiem Katarzyny Stanny.
Przeniesienie biografii muzyka na ekran i do prac wizualnych poszerza festiwal poza sam repertuar koncertowy. Pozwala także zestawić działalność artystyczną Paderewskiego z jego obecnością w życiu publicznym i późniejszymi sposobami upamiętniania tej postaci. Finałem będzie koncert laureatów III Międzynarodowego Konkursu dla Dzieci i Młodzieży „Fortepian Paderewskiego”, zaplanowany na 10 listopada w Sali Kameralnej Filharmonii Narodowej. Program obejmuje również wystawę plenerową „Paderewski wygrał Polskę na fortepianie”, prezentowaną na ogrodzeniu Parku Ujazdowskiego, w sąsiedztwie pomnika artysty autorstwa Michała Kamieńskiego.
Paderewski jako artysta i przedstawiciel sprawy polskiej
.Związek programu muzycznego z historią niepodległości wynika z samej biografii patrona. Paderewski wykorzystywał rozpoznawalność zdobytą na estradach do prowadzenia działalności publicznej i dyplomatycznej. W 1919 roku był premierem oraz ministrem spraw zagranicznych i reprezentował Polskę na konferencji pokojowej w Paryżu. Prof. Marek KORNAT pisał na łamach „Wszystko co Najważniejsze” o znaczeniu jego kontaktów w Stanach Zjednoczonych, w tym z otoczeniem prezydenta Woodrowa Wilsona. W tekście „Ignacy Jan Paderewski. Człowiek podwójnie zasłużony dla sprawy polskiej” wskazywał, jak międzynarodowy autorytet pianisty pomagał w przedstawianiu polskich dążeń politycznych. Do tego połączenia działalności artystycznej i obywatelskiej nawiązywał również Patryk PALKA w tekście „Ignacy Jan Paderewski. Symbol, który może nas zjednoczyć”. Przypominał, że koncerty i kontakty z zagranicznymi środowiskami Paderewski wykorzystywał do zabiegania o sprawę polską.
Warszawski festiwal daje możliwość powrotu do muzyki, z której wyrósł ten autorytet. Dzieła Paderewskiego zabrzmią obok utworów innych kompozytorów, w interpretacjach artystów różnych pokoleń. W takim zestawieniu pamięć historyczna łączy się z możliwością samodzielnego poznania jego kompozytorskiego dorobku.
Rezerwacje prowadzi Fundacja Ave Arte pod numerem 606 386 687 oraz adresem rsvp@avearte.pl. W zgłoszeniu należy podać datę koncertu, liczbę biletów i nazwisko osoby dokonującej rezerwacji. Liczba miejsc jest ograniczona; decyduje kolejność zgłoszeń.
PAP / Jarosław Kowalski
