Genetycy przygotowują nas na spotkanie z wojami spod Grunwaldu z 1410 roku

W Pomorskim Uniwersytecie Medycznym w Szczecinie trwają badania szczątków uczestników bitwy pod Grunwaldem. Kierujący pracami genetyk, prof. Andrzej Ossowski powiedział, że zrekonstruowanie twarzy uczestników bitwy z 1410 r. możliwe jest w ciągu 1-1,5 roku. Potrzebne jest jednak osobne finansowanie projektu.

Genetyczne spotkanie z wojami spod Grunwaldu

.W Zakładzie Genomiki i Genetyki Sądowej Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego trwają wyjątkowe badania szczątków uczestników jednej z największych bitew średniowiecznej Europy – bitwy pod Grunwaldem. Zespół naukowców pod kierunkiem prof. Andrzeja Ossowskiego analizuje fragmenty szkieletów około 200 osób, które mogły brać udział w tym historycznym starciu.

– To dla nas ekstremalnie interesujące. Mimo upływu ponad 600 lat i złego stanu szczątków, dzięki nowoczesnym technologiom możemy dowiedzieć się o uczestnikach bitwy naprawdę wiele, m.in. skąd pochodzili i jak wyglądali – podkreślił w rozmowie prof. Andrzej Ossowski.

Stomatologiczne spojrzenie na uczestników wielkiej bitwy z 1410 r.

.Jak dodał, z kilkudziesięciu tysięcy fragmentów kości wyselekcjonowano trzy czaszki, które – zdaniem badaczy – należały do rosłych mężczyzn mogących brać udział w bitwie 15 lipca 1410 roku. Świadczą o tym np. ślady obrażeń. Można także zauważyć inne zmiany.

O uzębieniu z tamtych czasów można powiedzieć, że widać moment, gdy ówczesna populacja zwiększyła spożycie cukru. Im starsza populacja, tym mniej zmian próchniczych. Ale też można zauważyć, że zęby są starte, bo wówczas do posiłków używano mąki zanieczyszczonej piaskiem. Ziarna zboża mielono w kamiennych żarnach, stąd obecność piasku – opisał. Histopatolodzy podczas badań mikrobiologicznych znajdują też zmiany w kościach wywołane gruźlicą.

Rekonstrukcja twarzy rycerzy spod Grunwaldu

..Ale głównym zadaniem naukowców ze Szczecina są rekonstrukcje twarzy rycerzy. – Nie będą to wizje artystyczne, lecz wierne, oparte na danych biologicznych, które posłużą do odwzorowania rzeczywistego wyglądu. Badania genetyczne mamy mocno zaawansowane. Nasze analizy prowadzone są w różnych kierunkach. Na przykład analiza fenotypowa wskaże, jaki kolor oczu i kolor włosów mieli uczestnicy bitwy. Nad tym pracuje zespół prof. Eweliny Pośpiech – podkreślił prof. Ossowski.

Jak dodał, badania mogą dać odpowiedź także na pytanie o pochodzenie biogeograficzne uczestników bitwy. – Pracujemy nad tym, by określić, z jakiego rodu rycerskiego dane szczątki pochodzą. Do tego służą badania DNA mitochondrialnego i chromosomu Y – podkreślił naukowiec.

Naukowa rekonstrukcja przy wykorzystaniu tomografii komputerowej

.Zwrócił uwagę, że badania są bardzo czasochłonne i kosztowne. – Nie mamy na razie osobnego finansowania na ten projekt. Wszystkie badania nad szczątkami spod Grunwaldu są realizowane pomiędzy innymi naszymi zadaniami. Wciąż próbujemy znaleźć pieniądze na grunwaldzkie badania. Gdyby się udało, to w ciągu od 1 roku do 1,5 roku będziemy mogli ujrzeć zrekonstruowane twarze uczestników bitwy z 1410 r. – powiedział prof. Ossowski.

Wyjaśnił, że rekonstrukcja naukowa wykonywana jest m.in. z użyciem tomografii komputerowej. – Czaszki skanujemy w 3D, tworząc model i nakładając kolejne warstwy „tkanek” na model komputerowy. Rekonstrukcje są bardzo zbliżone do wyglądu rzeczywistego, bo dodajemy komponent genetyczny. Takich badań nikt na świecie nie robi – zapewnił naukowiec.

Szczątki wydobyto w latach 60. i 80. XX wieku, kiedy archeolodzy prowadzili prace w kaplicy, gdzie pochowano poległych rycerzy. W 2021 roku materiał badawczy został przekazany zespołowi Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego przez Muzeum Warmii i Mazur oraz Muzeum Bitwy pod Grunwaldem. To kolejny projekt naukowy Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego, który łączy nowoczesną naukę z odkrywaniem kart historii Polski.

Etos rycerski w Polsce

.Na temat średniowiecznego polskiego etosu rycerskiego, który znacząco wpłynął na polską tradycję, kulturę i tożsamość, na łamach „Wszystko Co Najważniejsze” pisze Adam TALAROWSKI w tekście „Etos rycerski w Polsce„.

„Następujące po chrzcie Mieszka wieki wiązały się z powolną, acz skuteczną adaptacją na ziemiach polskich tego wzorca kulturowego. Podlegał on wciąż przemianom i reinterpretacji, ale na stałe wrósł w polską kulturę i odpowiadał za obecność w niej trwałych elementów etosu rycerskiego i żołnierskiego, zakładających zakorzenienie człowieka ryzykującego swe życie na wojnie w porządku aksjologicznym i przestrzeganie kanonu zasad o charakterze etycznym. Budowały one dumę i przekonanie o zaszczytnym charakterze służby „człowieka rycerskiego” czy „żołnierza chrześcijańskiego katolickiej wiary”. I choć nie zawsze praktyka i rzeczywistość konfliktu zbrojnego pokrywały się ze szczytnymi ideałami, to bez wątpienia składały się one na kształt polskiej tożsamości, a w tym charakterze rezonują do dziś”.

„Czym więc było rycerstwo? Jako realny społeczny byt warstwa rycerska jest wynikiem ewolucji starego typu wojowników, o barbarzyńskiej jeszcze proweniencji. Ten właśnie proces zmian, prowadzący od wyobrażeń – przykładowo – celtyckich o roli człowieka wojującego, do tych z pełnego średniowiecza, już po przeobrażeniach związanych m.in. z wpływem ideologii kościelnej, pozwala uchwycić istotę rycerstwa, pozwalającą widzieć nam dziś w niej szczytną ideę. Dla celtyckich wojowników chlubą była kradzież bydła, jak choćby w irlandzkim eposie „Uprowadzenie bydła z Cuailinge”, gdzie zdarzenie to prowadzi do krwawej wojny”.

.„Oczywiście, rzeczywista dola rycerska nawet w okresie największego rozkwitu i wysublimowania zachodniej kultury rycerskiej z pewnością daleka była od subtelności, a ryzykujące swe życie kawalerzyści w ciężkich zbrojach niekoniecznie cechowali się taką finezją, jak dowodziłyby tego arcydzieła literatury dworskiej. Jednak z perspektywy wpływu na wyobrażenia kolejnych pokoleń i epok, ta właśnie idealizacja, wykreowany przez literaturę piękną czy malarstwo miniaturowe szlachetny i pociągający obraz stanu rycerskiego ma większe znaczenie i tę perspektywę pozwalam sobie w tym miejscu dowartościować”.

LINK DO TEKSTU: https://wszystkoconajwazniejsze.pl/adam-talarowski-etos-rycerski-w-polsce/

PAP/Agnieszka Libudzka/MJ