Gigafabryka AI w Europie. Polacy wybudują ją z Czechami
Projekt budowy gigafabryki AI w Europie Środkowo-Wschodniej jest dla Polski niezmiernie ważny, musimy mieć w tym przedsięwzięciu zaufanego partnera i są nim Czesi – powiedział 9 września 2026 r. podczas Forum Ekonomicznego w Karpaczu wicepremier, minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski.
Gigafabryka AI w Europie
Wystąpienie wicepremiera otworzyło panel dyskusyjny „Gigafabryka AI w Europie – jak zbudować wspólny ekosystem inwestycji, technologii i kompetencji”. Gigafabryki AI to największy europejski program infrastrukturalny w zakresie rozwoju sztucznej inteligencji. Komisja Europejska planuje uruchomienie siedmiu obiektów na terenie Wspólnoty. Celem jest stworzenie zaawansowanej infrastruktury obliczeniowej umożliwiającej trenowanie i rozwój najbardziej wymagających modeli AI.
Jak podał resort cyfryzacji pod koniec lipca, konsorcja firm zainteresowane budową gigafabryki AI w Polsce mogą składać oferty w europejskim przetargu do 12 listopada 2026 r. Po zaakceptowaniu projektu przez KE konsorcjum musi zacząć dostarczać moce obliczeniowe najpóźniej 18 miesięcy po podpisaniu umowy.
Krzysztof Gawkowski podkreślił, że budowa gigafabryki jest dla Polski niezmiernie ważna. – Ale Polska w tym systemie musi mieć partnerów. I znaleźliśmy takiego zaufanego, dobrego partnera, jakim są Czesi – mówił wicepremier. Poinformował, że na początku września 2026 r. spotkał się z wicepremierem czeskiego rządu w tej sprawie.
Dodał, że starania Polski wspierają również „partnerzy z Bałkanów i państw bałtyckich”. – To partnerstwo, które może dać nam szansę, że tutaj w Europie, w Europie Środkowo-Wschodniej, ta fabryka zostanie wybudowana – mówił.
Projekt równie kluczowy jak polska elektrownia atomowa
Krzysztof Gawkowski porównał projekt budowy gigafabryki AI do budowy polskiej elektrowni atomowej czy Portu Polska. – Niezbędne są nam duże moce obliczeniowe (…) do wykorzystania w systemach obronnych, obszarze ochrony zdrowia, ale również po to, by firmy mogły się szybciej rozwijać – mówił wicepremier.
Podmiot unijny European High Performance Computing Joint Undertaking (EuroHPC JU) otworzył przetarg na gigafabryki AI w Unii Europejskiej pod koniec lipca. Planuje on wybór siedmiu gigafabryk AI – czterech projektów średniej skali oraz trzech projektów dużej skali. Polska zabiega o realizację projektu średniej skali, docelowo odpowiadającego za co najmniej 75 tys. akceleratorów AI.
Na początku lipca wiceminister cyfryzacji Dariusz Standerski poinformował, że podpisał Join Procurement Agreement, czyli porozumienie wspólnego postępowania przetargowego w sprawie budowy gigafabryki sztucznej inteligencji. Oznacza to formalne dołączenie Polski do inicjatywy. Następnie rząd przyjął uchwałę ws. zagwarantowania dostępu do gigafabryki AI, w której Polska zadeklarowała inwestycję w wysokości ponad 400 mln zł. Pieniądze te mają zostać przeznaczone na zakup mocy obliczeniowych z gotowej gigafabryki. Projekt ma być warty łącznie ponad 10 mld zł.
Litwa, Węgry, Chorwacja i Słowacja będą korzystały z przyszłej polskiej gigafabryki AI
Zlokalizowana w Polsce gigafabryka miałaby pełnić funkcję regionalnego centrum mocy obliczeniowej dla Europy Środkowo-Wschodniej. Gotowość do zakupu usług obliczeniowych z przyszłej infrastruktury zadeklarowały m.in. Litwa, Węgry, Chorwacja i Słowacja. Z infrastruktury mogłyby korzystać przedsiębiorstwa, startupy, instytucje naukowe i badawcze, administracja publiczna oraz inni użytkownicy rozwijający i wykorzystujący rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji.
Z informacji zawartych na stronie w EuroHPC JU wynika, że do składania wniosków uprawnione są konsorcja lub spółki celowe zrzeszające przedsiębiorstwa, podmioty publiczne, inwestorów i innych partnerów. EuroHPC JU będzie oceniać oferty konsorcjów pod kątem jakości technicznej, wpływu na europejski ekosystem AI (m.in. model wsparcia nauki i MŚP), modelu finansowego oraz opłacalności (ceny za godzinę usług). Dodatkowe punkty będzie można uzyskać za chęć wykorzystania europejskich rozwiązań hardware’owych i software’owych oraz promowanie suwerenności cyfrowej UE.
Kiedy powstanie Gigafabryka AI w Europie Środkowo-Wschodniej?
Zasady przetargu stanowią ponadto, że konsorcja mają w pełni finansować nakłady inwestycyjne (Capex), a wsparcie publiczne nie może zostać przeznaczone na budowę gigafabryki. Rolą państw członkowskich i Unii Europejskiej jest jedynie zagwarantowanie zakupu usług AI w początkowym okresie funkcjonowania gigafabryki AI – co ma zwiększać przewidywalność przedsięwzięcia i ułatwić jego komercyjną realizację. Jak podawał resort cyfryzacji, publiczne dofinansowanie gigafabryki AI w Polsce może wynieść do 1 mld euro.
W pierwszej fazie, czyli w latach 2029–2030 na zakup mocy obliczeniowych ma zostać przeznaczone 200 mln euro (po 100 mln od Polski i KE), a w fazie drugiej, czyli po 2030 r. – 800 mln euro (po 400 mln od Polski i KE). Podpisanie umów ze zwycięskimi konsorcjami planowane jest na początku 2027 r., a fabryki zgodnie z przewidywaniami mają zostać uruchomione w 2028 r.
PAP/MJ
