Innowacyjne technologie kluczowe dla poprawy zdrowia publicznego

Zdrowie publiczne

Eksperci Polskiej Akademii Nauk uważają, że szeroki i szybki dostęp do innowacyjnych technologii zdrowotnych lekowych i nielekowych jest jednym z istotnych elementów, które mogą odbudować zdrowie publiczne i jego system.

Zdrowie publiczne – innowacja w medycynie

.Specjaliści przekonują o tym w raporcie „Rekomendacje strategiczne na lata 2023-2027: WDRAŻANIE INNOWACJI W MEDYCYNIE – Polskie Zdrowie 2.0”. Zaznaczają, że ograniczenie dostępu do innowacyjnych terapii jest jedną z przyczyn gorszej kondycji zdrowotnej społeczeństwa Polski i innych krajów Europy Środkowo-Wschodniej. Długość życia mieszkańców tego regionu jest o cztery lata krótsza, a umieralność z przyczyn sercowo-naczyniowych trzykrotnie większa niż w krajach tzw. „starej” Unii (Francja, Hiszpania, Niemcy, Wielka Brytania, Włochy).

„Obecnie pacjenci z krajów Europy Środkowo-Wschodniej Unii Europejskiej mają dwukrotnie mniejsze szanse na otrzymanie innowacyjnej farmakoterapii. Tylko 34 proc. medykamentów autoryzowanych przez Europejską Agencję Leków jest dostępnych w tych krajach, a okres oczekiwania na innowacyjną terapię jest aż o 304 dni dłuższy niż w przypadku innych krajów Unii. Podobnie ograniczony jest dostęp do nowoczesnych terapii sprzętowych (technologii nielekowych)” – stwierdzają eksperci PAN z projektu Polskie Zdrowie 2.0, cytowani na stronie internetowej akademii.

Zdrowie publiczne – kryzys zdrowotny

.Zwracają uwagę, że w Polsce trwa kryzys zdrowotny. Nasz kraj należy do najszybciej starzejących się populacji Europy. Od roku 2015 r. notuje się skrócenie czasu życia kobiet i mężczyzn. W roku 2060 na 100 osób w wieku 20-64 lata będzie przypadać ponad 70 osób w wieku 65+. Na zredukowanie długości życia Polaków wpłynęła dodatkowo pandemia COVID-19.

Głównymi przyczynami zgonów w Polsce są choroby układu krążenia i choroby nowotworowe, które prowadzą do blisko 70 proc. wszystkich zgonów. „Ciągłe, pogłębiające się niezaspokajanie potrzeb zdrowotnych społeczeństwa w wyniku utrudnionego dostępu do skutecznej opieki zdrowotnej przyczynia się do niedrożności publicznego systemu zdrowia” – uważają autorzy raportu.

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) celem innowacji w zakresie zdrowia jest opracowanie i dostarczanie nowych lub ulepszonych polityk zdrowotnych, systemów, produktów, technologii oraz usług i metod ich świadczenia, które wpłyną na poprawę zdrowia ludzi. „Z uwagi na szybki rozwój medycyny, zwłaszcza onkologii i kardiologii, a tym samym pojawianie się w szybkim tempie nowych technologii, konieczne jest pilne opracowanie mechanizmów poprawiających ich dostępność dla pacjentów w Polsce” – twierdzą eksperci PAN.

Polskie Zdrowie 2.0

.W opinii autorów projektu Polskie Zdrowie 2.0 konieczne jest zatem zwiększenie wydatków publicznych na ochronę zdrowia z przeznaczeniem ich na leki, szczepionki i produkty medyczne terapii zaawansowanych. Niezbędne jest też stworzenie przejrzystych zasad eksperckiej, merytorycznej, klinicznej oraz ekonomicznej oceny nowych technologii medycznych przez wzmocnienie roli takich instytucji, jak np. Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji czy Agencja Badań Medycznych oraz przez zaangażowanie wiodących ośrodków medycznych w kraju.

Eksperci PAN przyznają, że tempo wdrażania nowych technologii medycznych warunkowane jest „racjonalnością ekonomiczną oraz pilnością potrzeb określoną przez ekspertów”. Analizy eksperckie – dodają – powinny być oparte na wynikach rzetelnych badań i opracowań naukowych, danych rejestrowych i opinii specjalistów. A ostateczny, również polityczny, proces podejmowania decyzji w oparciu o te analizy, powinien być przejrzysty publicznie i wyraźnie oddzielony od merytorycznej części eksperckiej.

Zaznaczają, że wprowadzanie innowacji powinno być zintegrowane ze stabilnie zarządzanym systemem zdrowia publicznego w Polsce. Ważne jest też stworzenie lub powołanie spośród instytucji już istniejących, jak Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji czy Ministerstwo Zdrowia, instytucjonalnego centrum koordynującego o dużym poziomie niezależności i stabilnym budżecie.

Według ekspertów projektu Polskie Zdrowie 2.0 zapewnienie społeczeństwu szybszej i łatwiejszej dostępności do innowacyjnych terapii lekowych i nielekowych umożliwi zmniejszenie śmiertelności, wydłużenie życia (w Europie żyje się nawet o 30 lat dłużej niż sto lat temu), kontrolę chorób przewlekłych, „przekształcenie” niektórych nieuleczalnych nowotworów w choroby przewlekłe oraz poprawę jakości życia i personalizację terapii, czyli dostosowania leczenia do potrzeb określonego chorego. Będzie możliwa także dokładniejsza i szybsza diagnostyka wielu chorób oraz kontrola tych, dla których dotychczas nie było skutecznego leczenia.

„Ograniczenie skutków chorób będzie też mieć pozytywny wpływ na gospodarkę. Analizy wskazują, że 1-proc. wzrost przewidywanej długości życia populacji może przekładać się na zwiększenie PKB nawet o 6 proc. i PKB per capita o 5 proc.” – twierdzą autorzy raportu.

Projekt pt. „Ocena wybranych elementów systemu zdrowia w Polsce w oparciu o dowody naukowe i dobre praktyki innych krajów – Polskie Zdrowie 2.0” powstał z inicjatywy Komitetu Zdrowia Publicznego PAN. Działa on w ramach Wydziału V Nauk Medycznych Akademii. Naukowcy z Komitetu zaproponowali i koordynują działania w projekcie, ale grupa autorów zaangażowanych w Polskie Zdrowie 2.0 jest dużo większa.

Celem projektu jest edukacja i upowszechnianie nauki. Główną grupę docelową stanowią polscy politycy i osoby zajmujące się zdrowiem. Inicjatywa realizowana jest w okresie przedwyborczego przygotowywania programów dotyczących systemu ochrony zdrowia w Polsce przez główne podmioty polityczne. Autorzy liczą na wykorzystanie ich wiedzy w programach dotyczących polityki zdrowotnej w kraju.

Do przygotowania opracowania zaproszono 64 polskich ekspertów – naukowców i doświadczonych praktyków, uczestników Systemu Opieki Zdrowia (SOZ) w Polsce. Kolejne analizy są publikowane na oficjalnej na stronie projektu Polskie Zdrowie.

Wyzwania w ochronie zdrowia

.Technologie na pewno nie zastąpią w przyszłości lekarzy, ale lekarze, którzy będą po nie rozsądnie sięgać, zastąpią tych, którzy nie będą tych technologii w ogóle używać – pisał na łamach „Wszystko co Najważniejsze” prof. Michał KLEIBER.

W tekście pod tytułem „Nowe technologie w ochronie zdrowia” autor podkreślał, że im zdrowsze jest bowiem społeczeństwo, tym efektywniejsza praca jego obywateli, niższa absencja chorobowa, mniejsze problemy z dbałością o wychowanie dzieci i większy optymizm przy podejmowaniu nowych wyzwań. Podwyższanie wydatków na ochronę zdrowia, obok oczywistej empatii dla cierpiących, służy nam wszystkim, także tym (jeszcze) zupełnie zdrowym. Musimy jednak pamiętać, że wzrostowi budżetu na ochronę zdrowia zawsze musi towarzyszyć umiejętne zarządzanie całym systemem, niełatwe ze względu na wiele aspektów jego bardzo złożonej struktury, w tym m.in. na brak precyzyjnych danych dotyczących kosztowej efektywności świadczonych usług”.

PAP/ Zbigniew Wojtasiński/ Wszystko co Najważniejsze/ LK

Materiał chroniony prawem autorskim. Dalsze rozpowszechnianie wyłącznie za zgodą wydawcy. 24 maja 2023