Jak misja SPHEREx pomoże w odkrywaniu tajemnic Wszechświata?
Należąca do NASA misja SPHEREx rozpoczęła skanowanie nieba, w celu stworzenia dokładnej mapy Wszechświata. Zebrane dane pomogą w odkrywaniu tajemnic kosmosu.
.Najnowszy teleskop kosmiczny NASA, którego głównym zadaniem jest stworzenie mapy Wszechświata został wystrzelony w marcu 2025 roku. Umieszczona na niskiej orbicie okołoziemskiej misja SPHEREx (Spectro-Photometer for the History of the Universe, Epoch of Reionisation, and Ices Explorer) rozpoczęła dostarczanie cotygodniowych danych z przeglądu nieba do publicznego archiwum, umożliwiając każdej osobie na Ziemi wykorzystanie uchwyconych obrazów do odkrywania tajemnic kosmosu.
.„Ponieważ misja SPHEREx uchwyci całe niebo, pozyskane dane będą mogły mieć zastosowanie w niemal każdej dziedzinie astronomii” – podkreśla Rachel Akeson z Infrared Processing and Analysis Center (IPAC).
Poprzednie misje, takie jak Wide-field Infrared Survey Explorer (WISE) NASA, również zmapowały całe niebo. SPHEREx opiera się na ich dziedzictwie, prowadząc obserwacje w 102 długościach fal podczerwonych, w porównaniu z czterema pasmami WISE.
Zbierane przez SPHEREx, dane w wielu długościach fal, pomogą naukowcom zidentyfikować sygnatury określonych cząsteczek za pomocą techniki znanej jako spektroskopia. Astronomowie wykorzystają tę metodę do zbadania miejsc w Drodze Mlecznej, gdzie znajduje się lód wody i cząsteczki organiczne.
.Naukowcy wykorzystają również dane z misji do zbadania fizyki, która napędzała ekspansję Wszechświata po Wielkim Wybuchu, a także do pomiaru ilości światła emitowanego przez wszystkie galaktyki we kosmosie w czasie jego ewolucji. Jednak udostępnienie danych z SPHEREx w publicznym archiwum pozwoli na przeprowadzenie znacznie większej liczby badań astronomicznych, które nie są jeszcze nawet planowane.
„Udostępniając publicznie dane, które pozyska misja SPHEREx, umożliwimy społeczności badawczej wykorzystanie tych informacji w różnych innych dziedzinach naukowych, nie tylko astronomii” – mówi Rachel Akeson.
NASA będzie dbała o przejrzystość i wydajności badań SPHEREx, przez co zebrane za pomocą teleskopu dane, będą pojawiać się w publicznym archiwum w ciągu 60 dni. Te opóźnienia dadzą czas astronomom na przetworzenie surowych danych w celu usunięcia lub oznaczenia błędów obserwacji i wyrównania obrazów do prawidłowych współrzędnych astronomicznych.
.Podczas dwuletniej misji SPHEREx będzie skanował całe niebo dwa razy do roku, tworząc cztery mapy całego Wszechświata. Pod koniec rocznej każdego z roku, badacze planują opublikować mapę całego nieba we wszystkich 102 długościach fal.
Poza obserwacjami, które prowadzi misja SPHEREx, teleskop umożliwi również szerszy zakres badań astronomicznych w połączeniu z innymi projektami. Zebrane dane będą mogły zostać wykorzystane do wskazania interesujących celów do dalszych analiz przez Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba, poznania właściwości odkrytych egzoplanet za pomocą TESS (Transiting Exoplanet Survey Satellite) oraz badania właściwości ciemnej materii i ciemnej energii wraz z misjami Euclid i nadchodzącego Kosmicznego Teleskopu Nancy Grace Roman.
Oprac. EG
