Kanada nie otrzyma statusu członka stowarzyszonego UE? Sprzeciw kilku państw
Państwa Unii Europejskiej zrezygnowały z pomysłu zaoferowania Kanadzie statusu „członka stowarzyszonego”, wybierając sformułowanie „coraz ściślejszego stowarzyszenia” przed szczytem UE–Kanada w Montrealu – podał portal Politico, powołując się na najnowszą wersję projektu wspólnego oświadczenia.
Dlaczego państwa UE sprzeciwiają się członkostwu stowarzyszonemu Kanady?
Grupa państw unijnych, w tym Niemcy, Włochy, Grecja i Francja, sprzeciwiła się umieszczeniu w deklaracji końcowej szczytu określenia „członek stowarzyszony”. Największe zastrzeżenia zgłaszał Berlin, który wskazywał na brak prawnej definicji takiego statusu w traktatach Unii Europejskiej.
Jak podał portal Euronews, niemieckie władze opowiadają się za określeniem konkretnych obszarów współpracy z Kanadą, zamiast wprowadzania nowej kategorii członkostwa, której skutki prawne pozostają niejasne. Dyplomaci zwracają także uwagę, że utworzenie takiego statusu mogłoby wywołać podobne oczekiwania ze strony innych państw spoza UE.
Nadanie Kanadzie statusu „członka stowarzyszonego” zaproponowała przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen podczas orędzia o stanie Unii 16 września. Propozycja zaskoczyła część państw członkowskich, które nie zostały wcześniej poinformowane o jej szczegółach.
W poprzedniej wersji oświadczenia przewidywano opracowanie do szczytu UE–Kanada w 2027 r. koncepcji członkostwa stowarzyszonego, obejmującej współpracę na rzecz dobrobytu, bezpieczeństwa gospodarczego i strategicznej autonomii.
Najnowszy projekt mówi natomiast o budowaniu coraz ściślejszego stowarzyszenia Kanady z Unią Europejską, bez pełnego członkostwa. Szczegółowy model takiej współpracy miałby zostać opracowany do przyszłorocznego szczytu.
Projekt oświadczenia nie został jeszcze ostatecznie zatwierdzony. Państwa członkowskie mają możliwość zgłaszania zastrzeżeń w ramach procedury milczącej zgody.
Kanada chce zacieśnić współpracę z Unią Europejską
Premier Kanady Mark Carney opowiada się za rozwojem stosunków z UE, określając proponowane partnerstwo jako „sojusz na rzecz przyszłości”. Według Euronews kanadyjski przywódca podkreślał, że najważniejsze są konkretne działania, natomiast wybór nazewnictwa pozostawia stronie europejskiej.
Zacieśnienie współpracy z Europą jest także elementem działań Ottawy na rzecz ograniczenia zależności gospodarczej i bezpieczeństwa od Stanów Zjednoczonych. Jak zauważa Reuters, znaczenie tego kierunku wzrosło po wprowadzeniu przez administrację Donalda Trumpa ceł na część kanadyjskich towarów.
Europejski kierunek Ottawy ma również znaczenie dla jej pozycji negocjacyjnej wobec Waszyngtonu. Nowe rynki i zamówienia mogą zwiększać swobodę kanadyjskiego rządu, choć skala powiązań z USA nadal ogranicza tę strategię. Rolę administracji amerykańskiej oraz gospodarcze warunki powodzenia tej polityki przedstawiamy w analizie Kanada w sporze z Trumpem szuka oparcia w Europie.
Unia Europejska i Kanada współpracują już na podstawie kompleksowej umowy gospodarczo-handlowej CETA, stosowanej tymczasowo od września 2017 r. Porozumienie ograniczyło bariery handlowe i zniosło cła na zdecydowaną większość produktów objętych wymianą handlową.
W czerwcu 2025 r. strony podpisały również partnerstwo w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony, obejmujące między innymi współpracę przemysłów zbrojeniowych, bezpieczeństwo morskie, mobilność wojskową oraz przeciwdziałanie zagrożeniom cybernetycznym i hybrydowym.
Szczyt UE–Kanada w Montrealu
Szczyt UE–Kanada odbędzie się 29–30 października w Montrealu. Unię Europejską reprezentować będą przewodniczący Rady Europejskiej António Costa i przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen.
Zgodnie z zapowiedziami Rady Europejskiej jednym z głównych celów spotkania będzie rozpoczęcie prac nad nowym partnerstwem obejmującym bezpieczeństwo gospodarcze, handel, technologie cyfrowe, surowce krytyczne, obronność oraz współpracę naukową i edukacyjną.
Przedstawiciele UE i Kanady zamierzają także omówić realizację porozumień zawartych podczas poprzedniego szczytu w czerwcu 2025 r. oraz dalsze możliwości zacieśniania współpracy strategicznej.
Pomimo sporu o określenie przyszłego statusu Kanady w relacjach z UE, państwa członkowskie nie kwestionują samego kierunku zacieśniania partnerstwa. Nierozstrzygnięta pozostaje przede wszystkim kwestia formalnej nazwy i zakresu przyszłych stosunków obu stron.
PAP/NZ
