Najstarsze kwazary odkryte przez teleskop Euclid odsłaniają tajemnice wczesnego Wszechświata

Najstarsze kwazary odkryte przez teleskop kosmiczny Euclid pochodzą z czasu, gdy Wszechświat miał zaledwie około 670 milionów lat. Astronomowie zidentyfikowali 31 takich obiektów, w tym dwa najstarsze znane nauce, dostarczając nowych informacji o początkach kosmosu.

Czym są kwazary i dlaczego fascynują astronomów

W ramach nowego badania naukowcy pod kierownictwem Daminga Yanga z Leiden University, wykorzystując teleskop kosmiczny Euclid, odkryli najstarsze kwazary, jakie dotychczas udało się zaobserwować. Są to aktywne jądra galaktyk zasilane przez supermasywne czarne dziury i należą one do najjaśniejszych obiektów we Wszechświecie. Badanie zostało opublikowane w czasopiśmie „Astronomy & Astrophysics”.

Jak tłumaczą astronomowie, kwazary powstają, gdy supermasywne czarne dziury znajdujące się w centrach galaktyk pochłaniają ogromne ilości otaczającej materii. W trakcie tego procesu emitują promieniowanie, które może być nawet biliony razy jaśniejsze od światła Słońca.

Ich niezwykła jasność sprawia, że naukowcy mogą uchwycić je z bardzo dużych odległości. Ponieważ obserwowanie odległego Wszechświata oznacza jednocześnie spoglądanie w jego przeszłość, badania najstarszych kwazarów pozwalają lepiej poznać pierwsze etapy ewolucji kosmosu.

Najstarsze kwazary odkryte przez teleskop Euclid

W czasie nowego badania astronomowie odkryli 31 kwazarów, w tym dwa najstarsze zaobserwowane do tej pory. Do przeprowadzenia obserwacji naukowcy wykorzystali należący do ESA teleskop kosmiczny Euclid, znajdujący się około 1,5 mln kilometrów od Ziemi.

Światło z dwóch najstarszych kwazarów zostało wyemitowane, gdy Wszechświat miał zaledwie około 670 milionów lat, czyli około 5 proc. swojego obecnego wieku, wynoszącego 13,8 miliarda lat. Oznaczało to, że są one starsze od dotychczasowego rekordzisty, ogłoszonego w 2021 roku, o około 20 milionów lat.

Do tej pory poszukiwania kwazarów prowadzono głównie za pomocą teleskopów naziemnych. Jednak zdaniem astronomów wystrzelenie Euclida w 2023 roku odmieniło tę dziedzinę, ponieważ w ciągu zaledwie dwóch lat teleskop podwoił liczbę pradawnych obiektów tego typu znanych nauce.

Okno na pierwsze setki milionów lat historii Wszechświata

Nowo odkryte kwazary pochodzą z okresu zwanego erą rejonizacji. Zdaniem badaczy właśnie wtedy zaczęły powstawać pierwsze gwiazdy i galaktyki. Naukowcy mogą wykorzystać kwazary jako „kosmiczne latarnie” do badania gazu znajdującego się między nimi a Ziemią. Dzięki temu mogą lepiej zrozumieć, jak przebiegał proces rejonizacji Wszechświata.

Odkrycie pogłębia zagadkę wczesnego kosmosu

Jednak, jak wskazują naukowcy, nowe odkrycia wpisują się również w coraz większą zagadkę dotyczącą wczesnego kosmosu. Coraz potężniejsze teleskopy pozwalają zajrzeć głębiej w przeszłość, a kolejne obserwacje pokazują, że galaktyki i inne obiekty kosmiczne osiągały znacznie większe rozmiary, niż przewidywały dotychczasowe modele, mimo że istniały już na początkowym etapie ewolucji Wszechświata.

„Każdy kolejny krok w przeszłość sprawia, że ta zagadka staje się jeszcze bardziej intrygująca. Te ogromne obiekty, ważące miliardy razy więcej niż Słońce, istniały już wtedy, gdy Wszechświat był jeszcze w niemowlęcym stadium. Nadal nie rozumiemy, w jaki sposób zdołały osiągnąć tak ogromne masy w tak krótkim czasie” – podsumowuje Joseph Hennawi z University of California, Santa Barbara.

Emil Gołoś