Podrzymska willa sprzed 2 tys. lat. Znajdowała się w ulubionej miejscowości dwóch rzymskich cesarzy
Ostrzeżenie o nielegalnych wykopaliskach prowadzonych na terenie jednej z wiejskich stref Rzymu, Castel di Guido, doprowadziło do odkrycia niezwykłego zabytku sprzed około 2 tys. lat, którym okazała się podrzymska willa pochodząca z czasów Cesarstwa Rzymskiego. Budowla znajdowała się na terenie starożytnej miejscowości Lorium, którą szczególnie upodobali sobie dwaj rzymscy cesarze: Antoninus Pius i Marek Aureliusz.
Podrzymska willa z czasów Cesarstwa Rzymskiego
Na terenie jednego z wiejskich obszarów Rzymu, znanego jako Castel di Guido (zamek Guido), została odkryta nieznana wcześniej okazała rzymska willa. Zaginiona rezydencja należąca niegdyś do zamożnych Rzymian została odsłonięta po alarmującym zgłoszeniu lokalnych mieszkańców, którzy poinformowali archeologów, że w okolicy prowadzone są nielegalne wykopaliska.
Za właściwe wykopaliska prowadzone na terenie Castel di Guido odpowiadał zespół archeologów, na czele którego stoi Alessia Contino, będąca archeologiem z jednej z instytucji działających przy włoskim Ministerstwie Dziedzictwa Kulturowego i Działalności Kulturalnej, jaką jest Specjalny Nadzór Archeologii, Sztuk Pięknych i Krajobrazu Rzymu.
Ratunkowe wykopaliska, które miały powstrzymać rabusiów skarbów archeologicznych przed splądrowaniem bezcennego miejsca, doprowadziły do jednego z najbardziej niezwykłych i sensacyjnych odkryć archeologicznych w zachodniej części administracyjnego Rzymu. Castel di Guido to 45. strefa Rzymu, w skrócie Z.XLV, stolicy Włoch, Rzymu. W przeciwieństwie do Rioni, Quartieri i Suburbi, tereny takie jak Castel di Guido mają wiejski charakter.
Lorium – ulubiona podrzymska miejscowość Marka Aureliusza
W czasach starożytnych na obszarze dzisiejszego Castel di Guido znajdowała się miejscowość Lorium. Była ona położona w odległości 19 km na zachód od stolicy Cesarstwa Rzymskiego. Lorium leżało tuż przy rzymskiej drodze Via Aurelia, która łączyła Rzym z Pizą. Piętnasty cesarz Cesarstwa Rzymskiego Antoninus Pius (ur. 19 września 86, zm. 7 marca 161) zbudował w tej wiosce pałac, w którym zmarł. Miejscowość Lorium była również ulubionym miejscem wypoczynkowym następcy Antoninusa Piusa na tronie cesarza rzymskiego, którym był Marek Aureliusz.
Nic dziwnego, że na terenie Castel di Guido archeolodzy natrafili na pozostałości okazałych willi, czy rozmaitych innych budowli i konstrukcji pochodzących z rzymskich czasów. Teraz do kolekcji takich zabytków dołączyła kolejna podrzymska willa. Wiejskie tereny dawnej posiadłości rzymskich cesarzy stały się celem nielegalnych wykopalisk, które przerwała interwencja archeologów. Badacze ocalili w ten sposób przed potencjalnym zniszczeniem pozostałości tej rzymskiej willi oraz mogli przejść do właściwych wykopalisk.
Mozaiki, malowidła oraz rzeźba Sylwana
Jak poinformowali archeolodzy na okazałą willę składały się mozaikowe podłogi, malowane ściany oraz biały, marmurowy posąg przedstawiający najpewniej Sylwana – rzymskiego boga pól, lasów, dzikiej przyrody, trzód, zagajników, życia rolniczego. Bóstwo to najczęściej było przedstawiane jako starzec, którego głowa opleciona była bluszczem, często przedstawiano go także w formie starego drzewa bądź kamienia; niekiedy w towarzystwie psa. Rzeźba Sylwana z Lorium zachowała się we fragmentarycznym stanie i przedstawia brodatego mężczyznę niosącego niewielkie zwierzę domowe – prawdopodobnie cielę lub prosię.
Willa licząca 2 tys. lat
Archeolodzy datowali odkrytą willę na czasy Cesarstwa Rzymskiego – tym samym pochodzi ona z czasów, gdy starożytna miejscowość Lorium przechodziła swój złoty okres, będąc odwiedzaną przez rzymskich cesarzy, z czego dwóch z nich sobie szczególnie ją upodobało. Willa ta najprawdopodobniej została zbudowana i ozdobiona mozaikami oraz malowidłami dokładnie najpewniej w pierwszej połowie I wieku n.e. To właśnie w tym okresie bogata dekoracja mozaikowa i malarska stała się powszechna w rezydencjach rzymskich arystokratów.
W przekonaniu badaczy okazały budynek najpewniej był stopniowo opuszczany w III wieku n.e., kiedy to rzymscy cesarze przestali interesować się tym podrzymskim terenem lub kiedy to przynajmniej ich zainteresowanie Lorium znacząco zmalało. Niezbędne będą dalsze badania pozyskanych materiałów.
Castel di Guido i podział administracyjny Rzymu
Rzym podzielony jest obecnie na 15 gmin i 155 stref. Z kolei w starożytności stolica Włoch była podzielona na cztery, a później na 14 regionów. Zajmujący powierzchnię 84,24 km2 Castel di Guido (Z. XLV) pozostaje pod kątem powierzchni największym obszarem Rzymu. Jest on zamieszkany przez 17 tys. ludzi.
Marcin Jarzębski
