66 parlamentarzystów chce prawyborów we Francji. Édouard PHILIPPE odmawia
Prawybory we Francji przed wyborami prezydenckimi 2027 mają wyłonić wspólnego kandydata zdolnego powstrzymać scenariusz drugiej tury z udziałem Zjednoczenia Narodowego i Francji Nieujarzmionej. O takie głosowanie apeluje 66 parlamentarzystów, przede wszystkim z Renaissance. Pomysł popierają Gabriel Attal, David Lisnard i Bruno Retailleau, lecz Édouard Philippe nadal go odrzuca, a lista potencjalnych uczestników pozostaje przedmiotem sporu.
.Apel opublikowany w „La Tribune Dimanche”, jest kolejną próbą uzgodnienia wspólnej kandydatury przed wyborami prezydenckimi we Francji. Sygnatariusze przestrzegają przed finałem, w którym wyborcy musieliby wybierać między kandydatami RN i LFI, określanymi przez nich jako dwie skrajności. Wzywają do postawienia interesu Francji ponad osobistymi ambicjami i przeprowadzenia „prawyborów demokratów i republikanów”.
Pod dokumentem podpisało się 53 deputowanych Zgromadzenia Narodowego, dziewięciu senatorów i czterech eurodeputowanych. Z Renaissance pochodzi 51 deputowanych, sześciu senatorów oraz wszyscy czterej eurodeputowani, czyli łącznie 61 z 66 sygnatariuszy. Wśród pozostałych są deputowany UDI Laurent Mazaury i Richard Ramos z MoDem. Lista podpisów pokazuje zatem przede wszystkim mobilizację zaplecza partii Gabriela Attala, podczas gdy porozumienie między wszystkimi zainteresowanymi ugrupowaniami wymaga dopiero zawarcia.
Autorzy apelu wskazują wspólne wartości, wokół których miałoby powstać porozumienie: państwo prawa, świeckość, przywrócenie autorytetu państwa, integrację europejską, pracę i konkurencyjność przedsiębiorstw, postęp społeczny, poprawę szkolnictwa oraz odpowiedź na kryzys klimatyczny. Nie przedstawiają jednak zamkniętej listy formacji i kandydatów, których chcieliby zaprosić. Znaczenie tego sporu dla całej kampanii wyjaśniamy w tekście „Wybory we Francji 2027. Najważniejsze pytania i odpowiedzi”.
Prawybory we Francji 2027 mają wyłonić wspólnego kandydata
Gabriel Attal przeszedł od dopuszczania prawyborów do zabiegania o ich organizację. Występując 28 października w wieczornym dzienniku TF1, argumentował, że żaden z pretendentów nie uzyskał przewagi pozwalającej zgromadzić pozostałych wokół własnej kandydatury. Wspólne głosowanie miałoby nadać zwycięzcy mandat wykraczający poza jego partię. Wcześniejszy etap tej propozycji przedstawialiśmy w tekście o wspólnym kandydacie proponowanym przez Attala.
2 listopada na antenie TF1 Attal podtrzymał przekonanie, że prawybory ostatecznie się odbędą, i nie wykluczył żadnego rozwiązania prowadzącego do porozumienia, także głosowania bez Philippe’a. Jako graniczny termin wskazywał początek 2027 roku. Oznacza to, że spór dotyczy już zarówno metody wyłonienia reprezentanta, jak i możliwości zorganizowania tej procedury mimo sprzeciwu jednego z najważniejszych kandydatów.
Do zwolenników głosowania dołączył Bruno Retailleau. 3 listopada na BFMTV przewodniczący Republikanów ocenił, że prawybory będą zapewne potrzebne na początku roku, a bez demokratycznego rozstrzygnięcia będzie kontynuował własną kampanię. Zaproponował również trzy debaty przed Bożym Narodzeniem, poświęcone sile nabywczej, bezpieczeństwu i podstawowym funkcjom państwa oraz ekologii. Jego drogę polityczną, program i zaplecze przedstawia portret „Bruno RETAILLEAU. Kim jest? 25 najważniejszych pytań i odpowiedzi”.
Dlaczego Édouard Philippe nie chce prawyborów?
Édouard Philippe uważa, że proponowana procedura pogłębi różnice między kandydatami, podczas gdy powinni oni budować wspólny program. Już 1 listopada na TF1 mówił o ryzyku podziałów i zamieszania. W sobotę 7 listopada, podczas wizyty w La Ciotat, ponownie odrzucił prawybory i apelował o prowadzenie kampanii z poczuciem odpowiedzialności oraz ograniczenie wzajemnych ataków.
Jego obóz proponuje inną kolejność działań: rozmowy o programie i przyszłej większości, a następnie wycofanie słabiej notowanych pretendentów między Bożym Narodzeniem a lutym. Maël de Calan, koordynator rzeczników Philippe’a, zapewnił w rozmowie z Public Sénat, że kandydat Horizons zastosowałby tę zasadę również wobec siebie. Zespół Retailleau odpowiada, że odmowa udziału we wspólnym głosowaniu obciąży Philippe’a odpowiedzialnością za utrzymanie podziałów.
W tle pozostaje sposób działania francuskiej ordynacji. Artykuł 7 konstytucji przewiduje drugą turę, jeśli żaden kandydat nie uzyska bezwzględnej większości w pierwszym głosowaniu; do finału kwalifikują się dwaj najlepsi, z uwzględnieniem ewentualnych rezygnacji. Kilku pretendentów zabiegających o podobnych wyborców może więc utrudnić awans każdemu z nich. Polityczną stawką porozumienia jest zdobycie miejsca w pierwszej dwójce.
74 proc. sympatyków prawicy i centrum popiera prawybory
Zwolennicy wspólnego głosowania mogą powoływać się na sondaż Odoxa przeprowadzony z Backbone dla „Le Figaro”, opublikowany 5 listopada. Prawyborów chce 60 proc. wszystkich badanych oraz 74 proc. sympatyków prawicy i centrum. Wśród sympatyków Republikanów odsetek ten wynosi 79 proc., Renaissance 72 proc., a Horizons aż 81 proc. Ta ostatnia liczba pokazuje, że stanowisko Philippe’a różni się od deklaracji znacznej części osób sympatyzujących z jego ugrupowaniem.
Wyniki udostępnione przez Odoxa wskazują także, że 62 proc. sympatyków prawicy i centrum popiera wariant obejmujący Attala, Philippe’a, Retailleau i Lisnarda. Spośród sprawdzanych składów tylko ten uzyskał większość w tej grupie. Badanie przeprowadzono przez internet 4–5 listopada na reprezentatywnej metodą kwotową próbie 1005 pełnoletnich mieszkańców Francji; wyniki dotyczące poszczególnych sympatii partyjnych opierają się na mniejszych podgrupach.
Poparcie dla zorganizowania prawyborów nie jest jednak deklaracją głosowania na ich przyszłego zwycięzcę. Nie pozwala również obliczyć jego wyniku przez dodanie obecnego poparcia dla konkurentów. Badania intencji wyborczych i ich poszczególne konfiguracje gromadzimy osobno w zestawieniu sondaży wyborów prezydenckich we Francji 2027.
Z Lisnardem czy z Glucksmannem
Najpoważniejsza rozbieżność dotyczy granic porozumienia. David Lisnard od dawna popiera prawybory, ale część polityków centrum kwestionuje jego udział, podczas gdy inni chcieliby zaprosić do wspólnej procedury Raphaëla Glucksmanna. Sam Glucksmann odrzuca tę propozycję. Retailleau przedstawiał natomiast wariant rywalizacji czterech kandydatów prawicy i centrum, bez rozszerzania jej na reprezentanta socjaldemokracji.
Debata krzyżuje się z koncepcją Emmanuela Macrona, który według relacji AFP i „Le Figaro” chciałby współpracy środowisk od Glucksmanna po Lisnarda. W tym podejściu punktem wyjścia miałoby być uzgodnienie programu i zdolności do wspólnego rządzenia. Różnice między takim porozumieniem a propozycją prawyborów opisaliśmy w materiale „Emmanuel MACRON chce koalicji od Glucksmanna po Lisnarda”.
Apel 66 parlamentarzystów zwiększa liczbę głosów za wspólną procedurą, ale nie oznacza jeszcze uzgodnienia jej organizacji. Do ustalenia pozostają uczestnicy, termin, zasady głosowania oraz zobowiązania przegranych wobec zwycięzcy. Dla wyborów prezydenckich we Francji w 2027 roku rozstrzygające będzie to, czy rozmowy doprowadzą do ograniczenia liczby konkurujących kandydatur. Pełną mapę rywalizacji i reguły wyborów przedstawia kompendium „Wybory prezydenckie Francja 2027”.
Arkadiusz Jordan
Paryż
