Warszawa z nowym zabytkiem. Jest nim praska kamienica ze „spiczastym hełmem”

Jedna z najbardziej rozpoznawalnych kamienic przy Ząbkowskiej – ta z charakterystycznym, spiczastym hełmem na narożnym wykuszu – zyskała formalną ochronę konserwatorską – poinformował mazowiecki konserwator zabytków. Chodzi o kamienicę Lejzora Szejny przy ul. Ząbkowskiej 2 na warszawskiej Pradze.

Warszawa z nowym zabytkiem

Do rejestru wpisany został budynek frontowy z dwiema oficynami wraz z całym terenem posesji. „Kamienica reprezentuje stylistykę wczesnomodernistyczną, popularną wówczas wzdłuż ulicy Targowej i Ząbkowskiej. Jej największą ozdobą jest ścięty narożnik z zaokrąglonym, trzykondygnacyjnym wykuszem zwieńczonym hełmem z iglicą – element, który od ponad stu lat współtworzy krajobraz architektoniczny tej części Pragi” – przekazał konserwator.

Zaznaczył, że wewnątrz zachował się czytelny układ funkcjonalno-przestrzenny, bogata sztukateria z motywami roślinnymi, drewniane parkiety ułożone w jodełkę oraz oryginalna stolarka drzwiowa. „Choć budynek został poważnie zniszczony podczas II wojny światowej, a jego elewację zrekonstruowano na podstawie archiwalnej dokumentacji dopiero na początku XXI wieku, wciąż czytelne są elementy nawiązujące zarówno do renesansu, jak i wczesnego modernizmu” – dodał.

Przekazał, że historia działki, znajdującej się na terenie dawnej jurydyki Skaryszew, sięga początku XIX wieku, kiedy stał tu murowany dom mieszkalny zaprojektowany przez samego Henryka Marconiego. „Prawdziwa przemiana nastąpiła jednak w 1913 roku, gdy nieruchomość kupił Lejzor Szejn – przedsiębiorca związany m.in. z warszawskimi firmami cukierniczymi »Lilia« i »Nelma«” – zaznaczył.

Historia przedwojennej kamienicy przy ulicy Ząbkowskiej

Rok później, w 1914 roku, wzniesiono dla niego okazałą kamienicę frontową wraz z dwiema oficynami – datę zakończenia budowy do dziś można odczytać na attyce elewacji frontowej. Przed wojną w budynku działały m.in. gabinety dentystyczne i lekarskie, biuro prawnicze oraz skład wędlin, a wśród lokatorów można wymienić Zdzisława Singera, dyrektora zakładu przemysłowego „Felzytyn i Trocal”. W 1939 roku planowano nawet nadbudowę kamienicy o kolejną kondygnację – plany te przerwał wybuch wojny.

Na starych zdjęciach kamienicy można zobaczyć szyld sklepowy z napisem „Szerpas”. Był to przedwojenny sklep z ubraniami męskimi należący do praskiego żyda Joska Hermana. Sklep miał poważne problemy, gdy w 1928 r. niejaki Józef Głowacki podający się za kierownika szkoły w Otwocku zamówił kilka kosztownych wtedy palt. Towar rzecz jasna odebrał, lecz późniejsze poszukiwanie nabywcy celem wyegzekwowania kolejnych rat płatności okazało się bezcelowe.

Na parterze, na samym rogu znajduje się wejście do Baru Ząbkowska – popularnego praskiego baru mlecznego. Bardzo podobna kamienica jak ta przy Ząbkowskiej 2 znajdowała się przy Wolskiej 59 i była najpewniej dziełem tego samego architekta.

PAP/MJ