Piotr ORAWSKI: "Piękno muzyki (33). O naszym byciu"
Piotr ORAWSKI

Piotr ORAWSKI

"Piękno muzyki (33). O naszym byciu"

Bycie człowieka jest nie tylko krótkie, ale i dość problematyczne. Nigdy nie możemy być pewni, co i kiedy nam się zdarzy, kładąc byciu czy istnieniu kres. Byt ma dwie zasadnicze, ale i różne właściwości: życia i nieżycia. Katedra św. Wita w Pradze jest niewątpliwie bytem, ona istnieje, jest i przemija znacznie wolniej niż życie organizmów żywych.

Piotr ORAWSKI: "Piękno muzyki (29). O mądrości Brahmsa"
Piotr ORAWSKI

Piotr ORAWSKI

"Piękno muzyki (29). O mądrości Brahmsa"

Są tacy twórcy, których dzieła ujawniają nie tylko wartości estetyczne, ale także intelektualne, które inspirują do myślenia poza warstwą czysto brzmieniową. Jednym z nich jest dla mnie Johannes Brahms, człowiek, który uważał, że urodził się za późno, chociaż myślę, że żył we właściwym czasie dla swojej sztuki.

Piotr ORAWSKI: "Piękno muzyki (27). O muzyce Mahlera"
Piotr ORAWSKI

Piotr ORAWSKI

"Piękno muzyki (27). O muzyce Mahlera"

Na przełomie XIX i XX wieku było wielu znakomitych kompozytorów muzyki symfonicznej – chociażby Ryszard Strauss – ale żadnemu z nich nie udało się w tym stopniu, co Mahlerowi dotknąć z jednej strony materii życia, a z drugiej strony istoty bytu, jego metafizyki, a więc wyjścia poza krąg rzeczywistości i dotarcie do tego, co tej rzeczywistości jest sensem najgłębszym.

Piotr ORAWSKI: "Piękno muzyki (26). O śmiechu"
Piotr ORAWSKI

Piotr ORAWSKI

"Piękno muzyki (26). O śmiechu"

W Cyruliku sewilskim humor jest wpisany w wiele scen, ale pod maską humoru kryje się w nich czułość, wzruszenie, miłość, a nawet coś więcej niż opera komiczna potrafiła i chciała nam dać.

Piotr ORAWSKI: "Piękno muzyki (25). O muzyce"
Piotr ORAWSKI

Piotr ORAWSKI

"Piękno muzyki (25). O muzyce"

Już w starożytnej Grecji, w pismach nie tylko Platona i Arystotelesa, jako twórców dwóch głównych nurtów europejskiej myśli filozoficznej, pojawiły się pytania o istotę i naturę sztuki dźwięku, przy czym odpowiedzi powiązane były zwykle ze sferą etyki i moralności. To dziwne, że właśnie wtedy wielcy myśliciele uznali te aspekty muzyki za najbardziej istotne.

Piotr ORAWSKI: "Piękno muzyki (24). O pięknie"
Piotr ORAWSKI

Piotr ORAWSKI

"Piękno muzyki (24). O pięknie"

Nasz świat jest w ten sposób zbudowany, że istnieje niepisana i wyznaczona sferą tabu granica między tym, co w kulturze wysokiej można powiedzieć, a czego powiedzieć pod żadnym pozorem nie można. Czym jest piękno? Przede wszystkim tym, co nas fascynuje fizycznie albo intelektualnie.

Piotr ORAWSKI: "Piękno muzyki (20). O Mszy Pange lingua Josquina des Pres"
Piotr ORAWSKI

Piotr ORAWSKI

"Piękno muzyki (20). O Mszy Pange lingua Josquina des Pres"

Ileż trzeba było wiedzy – z naszego punktu widzenia właściwie niepojętej – żeby wznieść gotycką katedrę? Ile trzeba było czasu? Chyba ta w Kolonii wymagała go najwięcej, ale i dziś już zgoła niegotyckie kościoły wznosi się przez dziesięciolecia, o czym świadczy chociażby Sagrada Familia w Barcelonie Antonia Gaudiego.

Piotr ORAWSKI: "Piękno muzyki (21).  Symfonia z Nowego Świata"
Piotr ORAWSKI

Piotr ORAWSKI

"Piękno muzyki (21). Symfonia z Nowego Świata"

W trakcie wieloletniej pracy kompozytorskiej wypracował własny styl, który wprawdzie mógł ulegać zmianom i dostosowywać się do nowych podniet i wpływów, jednak owe przypadkowe modyfikacje nie mogły zmienić jego podstawowej istoty.

Piotr ORAWSKI: "Piękno muzyki (13). O fenomenie Claudio Abbado"
Piotr ORAWSKI

Piotr ORAWSKI

"Piękno muzyki (13). O fenomenie Claudio Abbado"

To, co robi w swojej artystycznej drodze Claudio Abbado jest zdumiewające, zachwycające, wręcz niewiarygodne. Człowiek, muzyk, dyrygent, jeden z najświetniejszych włoskich kapelmistrzów swojej epoki, który od kilku dekad zachwycał nas swoimi kreacjami wielkich oper romantycznych i tych, które powstały już w wieku dwudziestym, a także repertuarem symfonicznym, nagle, ni stąd, ni zowąd, spojrzał na wiek XVIII, i to tak wnikliwie, że odkrył dla nas i Mozarta, i Bacha, i paru jeszcze innych kompozytorów tamtych czasów.

Piotr ORAWSKI: "Piękno muzyki (9). O radości w muzyce"
Piotr ORAWSKI

Piotr ORAWSKI

"Piękno muzyki (9). O radości w muzyce"

Musica est scientia – głosiła klasyczna formuła, bez względu na to, czy wyrażał ją św. Augustyn, czy któryś z jego następców lub oponentów. Muzyka w wiekach średnich i jeszcze później, w czasach renesansu, a nawet baroku, zawsze była wiedzą, nie było więc tam miejsca na radość; trudno bowiem przyjąć założenie, że akord C-dur wyraża radość lub wesołość, a akord d-moll jest obszarem doznań albo tragicznych, albo dramatycznych, a najpewniej jednych i drugich.

Piotr ORAWSKI: Piękno muzyki (8). "O malarstwie i innych sztukach wzrokiem postrzeganych"
Piotr ORAWSKI

Piotr ORAWSKI

Piękno muzyki (8). "O malarstwie i innych sztukach wzrokiem postrzeganych"

Dobre nagrania – i technicznie, i wykonawczo – są w stanie przekazać nam bogactwo brzmienia i semantyki sztuki dźwięku, więcej nawet – ktoś, kto czyta partytury, nie potrzebuje takich nagrań; jest w stanie usłyszeć w dźwiękowej wyobraźni taką interpretację, którą uważa za najlepszą. Jest to kod językowy muzyki. W malarstwie takiego kodu nie ma. Jest obraz albo katedra czy pałac, który trzeba zmysłowo poczuć.

Piotr ORAWSKI: Piękno muzyki (7). "Die Kunst der Fuge"
Piotr ORAWSKI

Piotr ORAWSKI

Piękno muzyki (7). "Die Kunst der Fuge"

Jak odnieść do siebie dwie największe syntezy twórczości Bacha? Wielką Mszę h-moll i Kunst der Fuge? Są to światy osobne, ale zarazem dopełniające się w rzeczywistości, której my ogarnąć nie możemy, nie umiemy, nie potrafimy. Jak można porównać coś, co jest abstrakcją muzyczną i niemal matematyczną, z czymś, co ma kształt wyznania wiary tak żarliwego, jakiego w historii sztuki dźwięku wcześniej nie było?

Piotr ORAWSKI: Piękno muzyki (5). O Chopinie
Piotr ORAWSKI

Piotr ORAWSKI

Piękno muzyki (5). O Chopinie

Jego polonezy czy mazurki nie są jedynie afirmacją polskości jako cechy narodowej; są manifestacją tego wszystkiego, co mieści się w obszarze kultury narodowej pojmowanej jako takiej. Naszej codziennej tożsamości, naszej identyfikacji, naszego języka. Chopin mówił po polsku. Mówił po polsku w muzyce.

Piotr ORAWSKI: Piękno muzyki (4). O Wielkiej Mszy c-moll Mozarta
Piotr ORAWSKI

Piotr ORAWSKI

Piękno muzyki (4). O Wielkiej Mszy c-moll Mozarta

Poznanie wielkiej sztuki Bacha z kolei uświadomiło Mozartowi, czym może być polifonia i muzyka w ogóle, jeśli wzniesie się ponad trywialność konwencji, jeśli stanie się sztuką głęboką, której przesłanie nie ogranicza się tylko do wrażeń czysto zmysłowych. Takie rozumienie sztuki dźwięku było dla Mozarta nowe i szokujące zarazem.

Piotr ORAWSKI: Piękno muzyki (1). O istocie polifonii
Piotr ORAWSKI

Piotr ORAWSKI

Piękno muzyki (1).
O istocie polifonii

Polifonia jest jednak nie tylko zasadą muzyczną, jest także – a może przede wszystkim – zasadą naszego myślenia. Wymyślona gdzieś w odległym średniowieczu jako sposób pojmowania i rozumienia sztuki dźwięku, stała się prawem naszego myślenia – wielokierunkowego, wielomyślnego, swobodnego i wolnego.