Czy u dorosłych można pomylić biegunkę z zespołem jelita drażliwego (IBS)?

Nagła biegunka przed wyjściem do pracy, bóle brzucha po stresującym dniu, przelewanie się w jelitach po każdym posiłku… W pewnym momencie zadajesz sobie pytanie: czy to zwykła infekcja, czy może zespół jelita drażliwego (IBS)? U dorosłych te dwa problemy rzeczywiście czasem są mylone, ale da się je od siebie odróżnić.

IBS a inne przyczyny biegunki

IBS to przewlekłe zaburzenie pracy jelit. Typowe są bóle brzucha, wzdęcia i zmiany rytmu wypróżnień: biegunki, zaparcia albo jedno na przemian z drugim. Podobne objawy daje zwykła infekcja jelitowa, zatrucie pokarmowe czy reakcja na zażywane leki.

Zarówno w IBS, jak i przy „zwykłej” biegunce, pojawia się luźny stolec, przelewanie w brzuchu, uczucie parcia. Od razu należy zaznaczyć, że rozwolnienie a biegunka to pojęcia, które można stosować zamiennie. Różnica między zespołem jelita drażliwego a zatruciem czy infekcją dotyczy raczej przyczyny i czasu trwania niż samej formy stolca.

Na oba stany mocno wpływa styl życia. Objawy IBS często nasila przewlekły stres. Dieta uboga w błonnik, duża ilość tłustych i wysoko przetworzonych produktów, nieregularne posiłki – to czynniki ryzyka dla każdego rodzaju biegunki, zarówno tej wynikającej z niestrawności, jak i z IBS-u.

Najważniejsze różnice między infekcją a IBS

Infekcyjna biegunka ma zwykle nagły początek. Wczoraj czułeś się dobrze, dziś wstajesz z bólem brzucha, nudnościami, bardzo luźnymi stolcami. Często pojawia się podwyższona temperatura, dreszcze, ogólne rozbicie. Taki epizod trwa najczęściej od kilku godzin do kilkunastu dni i zazwyczaj stopniowo ustępuje przy zastosowaniu odpowiedniego postępowania.

IBS wygląda inaczej. Objawy:

• mogą utrzymywać się miesiącami,
  
  
• mają zmienny przebieg – raz jest lepiej, raz gorzej,
  
  
• ból brzucha często wyraźnie zmniejsza się po wypróżnieniu,
  
  
• nie ma wysokiej gorączki ani ciężkiego odwodnienia.
  

W IBS nie obserwuje się zwykle wyniszczającej utraty płynów po kilku godzinach. Dolegliwości męczą, ale nie prowadzą nagle do bardzo ciężkiego stanu, tak jak ostra biegunka bakteryjna.

Jak samodzielnie ocenić sytuację?

Zwróć uwagę na kilka prostych elementów:

• Czas trwania biegunki – ostra biegunka infekcyjna trwa krótko. Gdy luźne stolce, bóle brzucha i wzdęcia powtarzają się od tygodni lub miesięcy, podejrzenie IBS rośnie.
  
  
• Okoliczności – infekcja często zaczyna się po spożyciu podejrzanego posiłku, podczas podróży, po kontakcie z osobą chorą. IBS częściej wiąże się z długotrwałym stresem, niekorzystną dietą, zmianami w stylu życia.
  
  
• Dieta – przy IBS objawy zaostrzają konkretne grupy produktów, np. bardzo tłuste czy zawierające cukry fermentujące (np. jabłka, śliwki, czereśnie, kalafior, warzywa cebulowe).
  

Na pierwsze objawy biegunki reaguj szybko: zwiększ ilość płynów, wprowadź lekkostrawną dietę, odpoczywaj. Przy ostrej biegunce pomocne są substancje o działaniu adsorpcyjnym, na przykład zawierające diosmektyt. Wiąże on w jelicie wirusy, bakterie i toksyny, co wspomaga mechaniczne usuwanie czynników wywołujących infekcję i sprzyja łagodzeniu objawów.

Jeśli mimo takiego postępowania objawy szybko nie słabną albo powtarzają się regularnie, udaj się do lekarza.

Kiedy potrzebujesz wizyty u lekarza?

Bez względu na to, czy podejrzewasz IBS, czy infekcję, do objawów alarmowych podczas biegunki należą:

• krew w stolcu, czarny smolisty stolec,
  
  
• wysoka gorączka, silny ból brzucha,
  
  
• wyraźne odwodnienie (bardzo rzadkie oddawanie moczu, zawroty głowy, silne osłabienie),
  
  
• nagły spadek masy ciała, utrata apetytu.
  

W takich sytuacjach nie czekaj – zgłoś się pilnie do lekarza.

Przewlekła biegunka też wymaga diagnostyki. Za długotrwałymi objawami może stać nie tylko IBS, ale też choroby zapalne jelit, celiakia, nietolerancje pokarmowe, zaburzenia hormonalne.

Gastroenterolog w pierwszym kroku zbiera dokładny wywiad, pyta o czas trwania objawów, związek z posiłkami i stresem, obecność krwi w stolcu, spadek masy ciała. Potem zwykle zleca badania krwi i stolca, czasem kolonoskopię lub inne badania obrazowe. Celem jest jedno: wykluczyć groźne choroby i dopiero wtedy zająć się długofalowym planem leczenia IBS.

*To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

SMECTA, Diosmectite, 1 saszetka zawiera 3 g diosmektytuw postaci glinokrzemianu. Substancje pomocnicze o znanym działaniu: glukoza, sacharoza. 1 saszetka zawiera 0,679 g glukozy i 0,27 g sacharozy. Postać farmaceutyczna: proszek do sporządzania zawiesiny doustnej. Wskazania do stosowania: leczenie ostrej biegunki u dzieci w wieku powyżej 2 lat w połączeniu ze stosowaniem doustnego płynu nawadniającego oraz ostrej biegunki u dorosłych, leczenie objawowe przewlekłej biegunki czynnościowej u dorosłych. Przeciwwskazania:Nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą (glukoza jednowodna, sacharynian sodu, aromat pomarańczowy, aromat waniliowy). Podmiot odpowiedzialny: MAYOLY PHARMA FRANCE, 3 Place Renault, 92500 Rueil-Malmaison, Francja, Numer pozwolenia na dopuszczenie do obrotu wydanego przez MZ: R/0538 Data ostatniej aktualizacji: maj 2025 r.

Artykuł nie zastępuje konsultacji lekarskiej, jeśli występują u Ciebie objawy, konieczna jest konsultacja z lekarzem, aby ustalić przyczynę i wdrożyć odpowiednie leczenie.

Artykuł zweryfikowany merytorycznie przez: lek. Michała Dąbrowskiego