Rzymska tabliczka z klątwą. Przywoływała egipskie bóstwa i demony

Niemieccy naukowcy z Uniwersytetu w Heidelbergu odczytali pochodzącą z II wieku n.e. rzymską tabliczkę z klątwą, która została odkryta w mieście Heerlen w południowej części Królestwa Niderlandów. Zapisane na przedmiocie mroczne zaklęcie związane z tradycją magiczną Egiptu przywoływało bóstwa i demony.

Rzymska tabliczka z klątwą

Licząca ponad 1800 lat niewielka rzymska tabliczka z klątwą, którą odkryto w mieście Heerlen w południowej Holandii, została wykonana z ołowiu. Starożytny przedmiot odkopano dokładnie na terenie placu ratuszowego tego miasta, którego założycielami byli Rzymianie – w czasach starożytnych było ono znane pod nazwą Coriovallum.

Historia tego ośrodka miejskiego zaczęła się od rzymskiego obozu wojskowego, który z czasem przekształcił się w jedno z miast założonych na terenie pogranicznej prowincji imperium Germania Dolna (Germania Inferior). Archeolodzy od XX wieku odkopują kolejne zabytki, przedmioty i artefakty związane z Coriovallum, rzymskim okresem w historii współczesnego Heerlen. Jednym z takich najbardziej niezwykłych starożytnych znalezisk z tego miasta jest rzymska tabliczka klątwy.

Tabliczka mierzy zaledwie 9,3 × 4,8 centymetra i została niegdyś zakopana w ramach rytuału mającego przywołać siły nadprzyrodzone przeciwko wrogowi. Archeologom z Instytutu Papirologii Uniwersytetu w Heidelbergu udało się odszyfrować tabliczkę z klątwą za pomocą techniki obrazowania z przekształceniem odbicia (RTI) – ta specjalistyczna metoda fotograficzna polega na łączeniu wielu zdjęć wykonanych przy różnym oświetleniu. Pozwoliło to ujawnić szczegóły niewidoczne gołym okiem.

Egipskie zaklęcie przywołujące bóstwa i demony

Na ołowianej rzymskiej tabliczce z Coriovallum znajduje się zapisana po starogrecku klątwa, która przywoływała bóstwa i demony związane z egipską tradycją magiczną. Przeprowadzona przez archeologów analiza wykazała, że egipskie zaklęcie zostało zapisane za pomocą trzech odrębnych grup znaków, z czego jedna z nich zawierała wspomniane wezwanie skierowane do złowieszczych istot nadprzyrodzonych.

Czarnoksięski przedmiot zawiera również trzy tajemnicze symbole znane jako characteres. Były one umieszczane na tego typu magicznych przedmiotach w celu ułatwienia rzucenia klątwy. Wierzono, że za ich sprawą skuteczność czarnomagicznego zaklęcia będzie miała większe szanse powodzenia na zrealizowanie przez bogów, czy demony.

Na kogo została rzucona klątwa z tabliczki z klątwą z Coriovallum?

Na inskrypcji z tabliczki klątwy zostały wymienione cztery osoby: dwóch mężczyzn i dwie kobiety, którzy zostali opisani jako współniewolnicy. Autor tej tabliczki złorzeczącej obłożył klątwą właśnie tę czwórkę ludzi. Z taką interpretacją zgadza się dr Rodney Ast – amerykański papirolog i epigrafik, pełniący funkcję dyrektora naukowego Instytutu Papirologii na Uniwersytecie w Heidelbergu w Niemczech. Jego zdaniem ofiarami demonicznych i boskich sił wezwanych przez tę klątwę miały być cztery wymienione na tej tabliczce z klątwą osoby.

Szczególnie interesujący jest skład tej grupy. Dwaj wymienieni na tabliczce mężczyźni noszą łacińskie imiona, natomiast kobiety mają imiona greckie, co zdaniem archeologów wskazuje na kulturową różnorodność społeczności zamieszkujących Imperium Rzymskie. Dr Julia Lougovaya z instytutu uważa, że możliwe jest, iż jedna z kobiet będąca niewolnicą zleciła wykonanie lub sama sporządziła tę klątwę. Mogła ona pochodzić z rzymskiego Egiptu i przywieźć ze sobą wiedzę o praktykach magicznych związanych z komunikowaniem się z boskimi mocami.

Jak twierdzą archeolodzy, niezwykły artefakt dostarczy nam nowych informacji na temat tego jak egipskie praktyki magiczne rozprzestrzeniały się w całym Imperium Rzymskim. Eksperci podkreślili również, że ujawniona tabliczka stanowi cenny dowód na wymianę kulturową i religijną w świecie rzymskim. Już w pierwszych wiekach naszej ery tradycje magiczne wywodzące się z Egiptu, Bliskiego Wschodu, społeczności żydowskich oraz rodzącego się chrześcijaństwa coraz częściej przenikały się i rozprzestrzeniały po całym imperium.

Marcin Jarzębski