Rzymskie okucie z emaliowaną dekoracją. Kolejne sensacyjne odkrycie w Vindolandzie

W trakcie wykopalisk prowadzonych na terenie stanowiska Vindolanda w północnej Anglii przez archeologów zostało odkryte rzymskie okucie z emaliowaną dekoracją, które liczy przynajmniej 1800 lat.

Rzymskie okucie z emaliowaną dekoracją

Archeolodzy prowadzący wykopaliska w Vindolandzie w północnej Anglii odkryli ozdobne okucie pochwy miecza pochodzące z czasów rzymskich. Wykonany ze stopu miedzi przedmiot zachował emaliowaną dekorację i został odnaleziony w warstwie datowanej na II wiek n.e.

Vindolanda ponownie dostarczyła badaczom zabytku związanego z obecnością armii rzymskiej na północnych rubieżach Brytanii. Tym razem podczas prac archeologicznych wydobyto niewielkie metalowe okucie, które pierwotnie znajdowało się przy dolnej części pochwy miecza. Znalezisko pochodzi z dobrze rozpoznanego kontekstu archeologicznego z II wieku n.e., stanowiącego część stanowiska Vindolanda.

Przedmiot wykonano ze stopu miedzi i ozdobiono emalią, której pozostałości przetrwały około 1800 lat pod ziemią. Takie elementy wyposażenia wojskowego nie miały wyłącznie znaczenia praktycznego. Dolne okucie pochwy chroniło jej zakończenie, lecz jednocześnie mogło być starannie dekorowane i stanowić widoczny element uzbrojenia właściciela.

Zachowana ornamentyka tego artefaktu sprawia, że przedmiot wyróżnia się spośród wielu drobnych elementów wojskowego wyposażenia odnajdywanych na stanowiskach rzymskich.

Rzymska forteca na północnej granicy imperium

Vindolanda powstała około 85 r. n.e., kiedy Rzymianie stopniowo umacniali kontrolę nad północną częścią Brytanii. W kolejnych dziesięcioleciach na miejscu wznoszono następne drewniane, a później również kamienne forty. Osada wojskowa rozwijała się przy Stanegate, ważnej drodze wykorzystywanej przez rzymską armię jeszcze przed powstaniem Wału Hadriana.

Położenie Vindolandy sprawiło, że miejsce to przez długi czas pełniło istotną rolę w systemie zabezpieczającym północną granicę imperium. Wielowiekowa obecność ludzi pozostawiła po sobie niezwykle bogate warstwy archeologiczne, dzięki którym badacze mogą odtwarzać nie tylko funkcjonowanie fortu, lecz także codzienność jego mieszkańców.

Na stanowisku odkryto już tysiące zabytków związanych z życiem żołnierzy i ludności przebywającej w ich otoczeniu. Wśród znalezisk znajdują się m.in. obuwie, tabliczki do pisania, broń, narzędzia oraz przedmioty osobiste. Każdy kolejny element wyposażenia pozwala uzupełniać obraz życia ludzi stacjonujących na jednym z najważniejszych rzymskich stanowisk archeologicznych w Wielkiej Brytanii.

Zabytek czeka na szczegółowe badania

Nowo znalezione okucie może okazać się istotne również dla badań nad wyglądem i sposobem zdobienia rzymskiego uzbrojenia. Na obecnym etapie nie opublikowano jednak jego szczegółowej klasyfikacji typologicznej ani pełnego datowania. Nie przedstawiono również analogicznych zabytków, które umożliwiłyby dokładniejsze określenie pochodzenia zastosowanego motywu dekoracyjnego.

Nie wiadomo także, do kogo należał miecz wyposażony niegdyś w ozdobioną emalią pochwę ani z jaką jednostką mógł być związany jego właściciel. Dalsze analizy mogą pozwolić lepiej osadzić znalezisko w realiach rzymskiego pogranicza. Już teraz zabytek pozostaje jednak kolejnym świadectwem materialnej kultury żołnierzy, którzy niemal dwa tysiące lat temu służyli na północnym krańcu rzymskiej Brytanii.

Czym była Vindolanda?

Vindolanda była rzymskim fortem wojskowym oraz osadą położoną pod tym fortem. Twierdza ta znajdowała się na terenach dzisiejszej północnej Anglii, niedaleko Wału Hadriana. Założono ją około 85 r. n.e., początkowo jako drewniany fort przy strategicznej drodze wojskowej Stanegate. W kolejnych stuleciach obiekt wielokrotnie przebudowywano – powstawały następne forty drewniane, a później kamienne. Stacjonowały tam jednostki pomocnicze armii rzymskiej, których zadaniem była kontrola północnego pogranicza rzymskiej Brytanii.

Wokół fortu rozwinęła się także osada cywilna (vicus), zamieszkana m.in. przez rodziny żołnierzy, kupców, rzemieślników i osoby świadczące usługi dla garnizonu. Vindolanda nie była więc wyłącznie koszarami, lecz większym kompleksem wojskowo-cywilnym.

Dziś Vindolanda jest jednym z najważniejszych stanowisk archeologicznych pochodzących z czasów rzymskiej Brytanii. Szczególną sławę przyniosły temu stanowisku archeologicznemu, słynne już tabliczki z Vindolandy – drewniane dokumenty i prywatne listy, które pozwalają bardzo szczegółowo odtworzyć codzienne życie mieszkańców rzymskiego pogranicza.

Marcin Jarzębski