Jak zachodziła ewolucja mrówek?

Badania skamieniałości sprzed około 67 milionów lat rzucają nowe światło na to, jak zachodziła ewolucja mrówek, i pokazują, w jaki sposób przedstawiciele jednej z ich grup zmienili sposób życia na przestrzeni milionów lat.

Ewolucja mrówek zapisana w bursztynie

.W ramach nowego badania naukowcy pod kierownictwem Elyssy Loewen z University of Regina przeanalizowali dwie częściowo zachowane skamieniałości mrówek pochodzące sprzed 72–56 milionów lat, obejmujące część głowy jednego okazu i fragment ciała drugiego, znalezione w południowej części kanadyjskiej prowincji Saskatchewan. Analizy pomogły lepiej zrozumieć historię ewolucyjną tych owadów oraz to, co się stało z nimi i innymi insektami w okresie, gdy masowe wymieranie doprowadziło do zagłady wszystkich nieptasich dinozaurów. Badanie zostało opublikowane w czasopiśmie „Insect Systematics and Diversity”.

Obie skamieniałości pochodziły ze złoża bursztynu Big Muddy, gdzie zachowała się żywica drzew z pradawnego bagiennego lasu. Przez miliony lat stwardniała, tworząc bursztyn, w którym niezwykle szczegółowo zachowały się owady, rośliny oraz ślady pradawnego środowiska.

Naukowcy odtworzyli budowę pradawnych mrówek

.Naukowcy początkowo zatopili bursztyn w żywicy epoksydowej i wypolerowali go za pomocą narzędzi, aby odsłonić znajdujące się w środku owady. Następnie zeskanowali próbki za pomocą mikrotomografii rentgenowskiej, dzięki czemu udało im się opracować szczegółowe modele 3D budowy anatomicznej zachowanych mrówek.

Badacze porównali stworzone modele ze współczesnymi gatunkami mrówek. Choć mieli do dyspozycji jedynie częściowo zachowane skamieniałości, udało im się przypisać je do konkretnych podrodzin, które występują również obecnie. W odległej przeszłości były one liczne w Ameryce Północnej, natomiast dziś spotyka się je głównie w południowych częściach globu. Paleontolodzy wykorzystali również specjalnie opracowany model uczenia maszynowego, dzięki któremu mogli lepiej zrozumieć, jak te pradawne owady mogły funkcjonować.

Jak owady zmieniały sposób życia

.Naukowcy uważają, że częściowo zachowana skamieniałość głowy należała do grupy, która 67 milionów lat temu zakładała gniazda na ziemi. Mrówki z tej samej rodziny żyjące później, już po wymarciu dinozaurów, zamieszkiwały natomiast drzewa, podobnie jak ich współcześni krewni. Odkrycie może sugerować, że grupa ta na przestrzeni milionów lat przeszła zmianę ewolucyjną, przenosząc się z poszycia lasu do roślinności tworzącej korony drzew.

W tym czasie region Big Muddy był bujnym, podmokłym lasem porośniętym metasekwojami, paprociami i roślinami kwitnącymi. Mrówki te żyły wśród różnorodnych owadów zaledwie milion lat przed masowym wymieraniem pod koniec kredy.

Małe skamieniałości pomagają poznać przeszłość

.Naukowcy podkreślają, że mrówki są ważnym elementem ekosystemów. Zrozumienie tego, jak przetrwały i przystosowały się po wymarciu nieptasich dinozaurów, pomaga odtworzyć proces powstawania współczesnych środowisk. Badanie pokazuje, że nawet najmniejsze skamieniałości mogą dostarczyć istotnych informacji na temat ewolucji mrówek.

Emil Gołoś