Paleontolodzy odkryli nowy gatunek wymarłego krokodyla. Ma związek z Wielkim Sfinksem

wymarły gatunek krokodyla

Naukowcy odkryli nowy wymarły gatunek krokodyla na podstawie skamieniałości znalezionych w Egipcie. Szczątki pochodzą sprzed 45 milionów lat, a zachowana czaszka nie miała przedniej części pyska.

Co łączy wymarły gatunek krokodyla z Wielkim Sfinksem?

.W ramach nowego badania naukowcy pod kierownictwem Paula Burke’a z Swedish Museum of Natural History odkryli w Egipcie nowy gatunek wymarłego krokodyla. Nazwany Herugavialis cairensis, został znaleziony w tych samych skałach, których użyto do budowy Wielkiego Sfinksa. Podobnie jak temu starożytnemu zabytkowi, któremu brakuje czubka nosa, również odkrytemu okazowi brakowało przedniej części pyska. Badanie zostało opublikowane w czasopiśmie „Royal Society Open Science”.

Gawialowate to grupa krokodyli charakteryzujących się długimi, wąskimi pyskami. Obecnie występują wyłącznie w środowiskach słodkowodnych na subkontynencie indyjskim i w Azji Południowo-Wschodniej. Do dziś przetrwały tylko dwa gatunki: gawial gangesowy (Gavialis gangeticus) oraz krokodyl gawialowy (Tomistoma schlegelii). Jak wskazują paleontolodzy, zapis kopalny świadczy o ich występowaniu niemal na całym świecie przez ponad 100 milionów lat. Wiele gatunków zamieszkiwało płytkie środowiska morskie.

W latach 20. XX wieku w Egipcie odkryto kilka skamieniałości pochodzących z liczącej 45 milionów lat formacji Mokattam. Znaleziska te, w tym niemal kompletna czaszka, uznano za szczątki przedstawiciela rodzaju Tomistoma ze względu na ich powierzchowne podobieństwo do krokodyla gawialowego.

Ponowna analiza skamieniałości ujawniła różnice między gatunkami

.Postęp w metodach analizy paleontologicznej, w tym wykorzystanie tomografii komputerowej do badania wnętrza czaszki, pozwolił naukowcom zidentyfikować kilka różnic między krokodylem gawialowym a skamieniałościami odkrytymi w formacji Mokattam.

Czaszka Herugavialis cairensis została stosunkowo dobrze zachowana, jednak szczególną uwagę badaczy zwrócił brak przedniej części pyska. Zbieżność z brakiem nosa u Wielkiego Sfinksa skłoniła badaczy do nazwania nowego krokodyla na cześć egipskiego boga Heru, który mógł być inspiracją do stworzenia tego słynnego zabytku.

Jak opisują paleontolodzy, Herugavialis nie był wówczas jedynym krokodylem żyjącym w Egipcie. Płytkie środowiska morskie, które pokrywały znaczną część tego regionu, stanowiły również siedlisko co najmniej dwóch innych gatunków gawialowatych.

Krokodyle zniknęły z regionu Morza Śródziemnego około 6 milionów lat temu

.Przez większą część ostatnich 50 milionów lat region Morza Śródziemnego zamieszkiwały liczne gatunki krokodyli. Zdaniem naukowców ich różnorodność zmieniała się w czasie, najpewniej w związku ze zmianami globalnej temperatury i poziomu mórz. Ostatecznie krokodyle zniknęły z tego regionu około 6 milionów lat temu, gdy doszło do niemal całkowitego wyschnięcia Morza Śródziemnego.

Emil Gołoś

Materiał chroniony prawem autorskim. Dalsze rozpowszechnianie wyłącznie za zgodą wydawcy. 16 października 2026
Fot. Ilustracja wygenerowana przez AI.