Iliana JOTOWA faworytką wyborów prezydenckich w Bułgarii

Aktualizacja z 1 listopada 2026 roku. Sondaże exit poll po drugiej turze wskazały na zwycięstwo Iliany Jotowej nad Andrejem Giurowem, a oficjalne wyniki zapowiedziano na 2 listopada. Wyniki drugiej tury wyborów w Bułgarii przedstawiamy w osobnym materiale. Poniższy tekst opisuje stan kampanii przed pierwszym głosowaniem 25 października.
Iliana Jotowa prowadzi w sondażu przed wyborami prezydenckimi w Bułgarii 2026, lecz jej przewaga nad Andrejem Giurowem maleje. Głosowanie 25 października prawdopodobnie nie wyłoni zwycięzcy. O konieczności przeprowadzenia drugiej tury może przesądzić także frekwencja, a końcówkę kampanii zdominował spór o bezpieczeństwo na Morzu Czarnym i pomoc dla Ukrainy.
Sporowi o model państwa oraz jego relacje z Unią Europejską i NATO poświęcona była opublikowana przed kwietniowymi wyborami parlamentarnymi analiza wyborów w Bułgarii 2026 na łamach „Wszystko co Najważniejsze”. Jesienne głosowanie przenosi tę rywalizację na urząd prezydenta.
Sondaże przed wyborami prezydenckimi w Bułgarii 2026
Według opublikowanego 23 października badania Alpha Research urzędującą prezydent Ilianę Jotową popiera 41,1 proc. zdecydowanych uczestników głosowania. Były premier rządu tymczasowego Andrej Giurow uzyskał 28,3 proc., a lider prorosyjskiego Odrodzenia Kostadin Kostadinow 12,8 proc.
Jotowa pozostaje zdecydowaną liderką, ale porównanie z wcześniejszym badaniem tej samej pracowni pokazuje zmniejszenie dystansu do głównego konkurenta. Na początku października miała 44,5 proc. poparcia, a Giurow 26,1 proc. Z tych wartości wynika, że przewaga Jotowej zmalała z 18,4 do 12,8 punktu procentowego.
Badanie Alpha Research przeprowadzono od 18 do 22 października na próbie 1000 pełnoletnich mieszkańców kraju. Pracownia sfinansowała je ze środków własnych. Zastosowała dwustopniowy dobór próby z kwotami według podstawowych cech społeczno-demograficznych oraz bezpośrednie, standaryzowane wywiady w domach respondentów z wykorzystaniem tabletów.
Na podobną kolejność kandydatów wskazuje badanie Market Links dla bTV, opublikowane 21 października. W jego prognozie udziału w ważnych głosach oddanych na kandydatów Jotowa uzyskała 47,3 proc., Giurow 30,6 proc., a Kostadinow 10,3 proc. Badanie, finansowane i realizowane wspólnie przez bTV i Market Links, przeprowadzono od 13 do 19 października wśród 1006 dorosłych, metodą wywiadów bezpośrednich i ankiety internetowej. Prognozowana frekwencja wynosi 37–41 proc.
Oba badania wskazują na przewagę Jotowej i wyraźne drugie miejsce Giurowa. Ich wyników nie należy jednak traktować jako kolejnych pomiarów jednej serii. Różnią się terminem, metodą i sposobem przedstawienia preferencji wyborczych.
Kiedy druga tura wyborów w Bułgarii?
Pierwszą turę wyborów prezydenckich wyznaczono na niedzielę 25 października 2026 roku. O urząd ubiega się 27 kandydatów. Jeżeli nie dojdzie do rozstrzygnięcia, druga tura odbędzie się 1 listopada.
Bułgarska konstytucja ustanawia dwa warunki zwycięstwa w pierwszym głosowaniu. Kandydat musi uzyskać ponad połowę ważnych głosów, a w wyborach musi uczestniczyć ponad połowa uprawnionych. Nawet przekroczenie 50 proc. poparcia nie wystarczy więc przy zbyt niskiej frekwencji.
Alpha Research przewiduje udział około 40 proc. wyborców, wobec 37 proc. na początku kampanii. Utrzymanie się takiej frekwencji oznaczałoby konieczność drugiej tury. Zgodnie z konstytucją biorą w niej udział dwaj kandydaci z największą liczbą głosów; wygrywa ten, który otrzyma ich więcej. Nie obowiązuje już wymóg udziału ponad połowy uprawnionych.
Iliana Jotowa i Andrej Giurow reprezentują różne podejścia do Ukrainy
Jotowa ma poparcie Postępowej Bułgarii premiera Rumena Radewa oraz socjalistów. Wcześniej była wiceprezydentem u boku Radewa. Obowiązki głowy państwa przejęła w styczniu 2026 roku po jego rezygnacji i przejściu do polityki parlamentarnej. Obecnie zabiega o własny mandat w wyborach powszechnych.
Polityczną drogę obecnego szefa rządu, od dowódcy lotnictwa i prezydenta do zwycięzcy kwietniowych wyborów parlamentarnych, przedstawiliśmy w tekście o Rumenie Radewie. Jego stanowisko wobec Rosji oraz pomocy dla Ukrainy pozostaje ważnym punktem odniesienia dla obecnej kampanii.
Jotowa akcentuje potrzebę dyplomatycznego zakończenia wojny w Ukrainie i sceptycznie odnosi się do zwiększania dostaw uzbrojenia dla Kijowa. Giurow, wspierany przez proeuropejski blok Kontynuujemy Zmiany – Demokratyczna Bułgaria, opowiada się za ścisłą współpracą z NATO i potępia rosyjską agresję.
Jako premier rządu tymczasowego Giurow podpisał 30 marca w Kijowie dziesięcioletnie porozumienie o współpracy obronnej z Ukrainą. W komunikacie bułgarskiego rządu z tego dnia wskazano, że traktował je jako wkład w bezpieczeństwo euroatlantyckie całego regionu. Podkreślał także znaczenie ochrony infrastruktury krytycznej i swobody żeglugi na Morzu Czarnym.
Ataki na statki zmieniły końcówkę kampanii
W ocenie Alpha Research zainteresowanie wyborami zwiększyły przede wszystkim ataki dronów na statki handlowe w bułgarskiej wyłącznej strefie ekonomicznej oraz debaty o reakcji władz. Zagrożenie na Morzu Czarnym sprawiło, że spór o stosunki z Rosją, Ukrainą i sojusznikami stał się dla wyborców bardziej bezpośredni.
Po atakach z połowy października zaginęło 11 marynarzy. Premier Radew wskazywał, że zebrane materiały przemawiają za odpowiedzialnością Rosji, zastrzegając jednocześnie brak jednoznacznego dowodu. Bułgarski resort obrony zwrócił się do NATO o wsparcie w ochronie przestrzeni powietrznej i morskiej.
Ocena działań rządu ujawniła znaczne różnice w społeczeństwie. Za w pełni adekwatną uznało jego reakcję 19 proc. ankietowanych przez Alpha Research. Największa grupa, 37 proc., uważała, że Sofia powinna zabiegać o aktywniejszą pomoc Unii Europejskiej i NATO. Za całkowitą neutralnością opowiedziało się 24 proc.
Pracownia wiąże te podziały ze wzrostem poparcia zarówno dla Giurowa, jak i dla Kostadinowa. Jej zdaniem wyraźniej określone stanowiska kandydatów zyskały większą uwagę w warunkach napięcia. W przypadku Giurowa wskazuje na pozyskanie części wahających się wyborców i większą mobilizację. W przypadku Kostadinowa dostrzega przyciąganie wcześniejszych wyborców Postępowej Bułgarii, osłabiające poparcie dla Jotowej.
Co może rozstrzygnąć wybory prezydenckie w Bułgarii?
Prezydent Bułgarii jest wybierany na pięć lat. Jako głowa państwa reprezentuje kraj w stosunkach międzynarodowych, jest zwierzchnikiem sił zbrojnych i może kierować ustawy do ponownego rozpatrzenia przez parlament. Obsada tego urzędu ma zatem znaczenie dla sporów o bezpieczeństwo i współpracę zagraniczną, choć bieżącą politykę prowadzi rząd.
Alpha Research zwraca uwagę, że 17 proc. badanych zamierzało zdecydować o wyborze kandydata dopiero w ostatnich dniach przed głosowaniem. To grupa wystarczająco duża, by jej mobilizacja zmieniła ostateczne proporcje poparcia.
Przed 25 października Jotowa pozostaje faworytką, a Giurow jej najpoważniejszym rywalem. Sondaż pierwszej tury nie przesądza jednak wyniku ewentualnego pojedynku 1 listopada. Wówczas znaczenie będą miały także decyzje wyborców pozostałych kandydatów oraz to, ilu obywateli ponownie pójdzie do urn.
Sebastian Nizio/PAP/AlphaResearch




