Kim jest Rumen Radew? Prezydent, który wygrał wybory parlamentarne w Bułgarii

Rumen Radew wraca do polityki z silnym mandatem wyborczym. Były pilot i prezydent Bułgarii, krytyk wsparcia Ukrainy i zwolennik inicjatyw pokojowych, zwyciężył w wyborach parlamentarnych.

Zwycięstwo wyborcze i powrót do polityki

Kierowana przez Rumen Radew koalicja Postępowa Bułgaria zwyciężyła w wyborach parlamentarnych, zdobywając niemal 45 proc. głosów.

Według wyników przedstawionych przez bułgarską Centralną Komisję Wyborczą, po przeliczeniu 97,5 proc. głosów ugrupowanie uzyskało 44,7 proc. poparcia. Niezależne ośrodki szacują, że może to oznaczać samodzielną większość parlamentarną.

Od pilota do prezydenta

.63-letni Radew przed wejściem do polityki był pilotem sił powietrznych Bułgarii, a następnie ich dowódcą. Ze stanowiska ustąpił w 2016 roku, krytykując plan zaproszenia wojsk sojuszniczych do wspólnego monitorowania przestrzeni powietrznej kraju.

Rok później został prezydentem Bułgarii z poparciem Bułgarskiej Partii Socjalistycznej, pokonując kandydatkę partii GERB Bojko Borisowa. W drugiej turze uzyskał ponad 59 proc. głosów.

Poparcie społeczne wzrosło podczas reelekcji w 2021 roku, gdy zdobył ponad 49 proc. głosów w pierwszej turze i 66,7 proc. w drugiej.

Polityk ponad podziałami

.Jako prezydent Radew pozycjonował się jako krytyk elit i korupcji, starając się zachować równowagę między proeuropejską orientacją Bułgarii a jej historycznymi relacjami z Rosją.

Krytyka wsparcia Ukrainy

.Jeszcze przed rozpoczęciem przez Rosję pełnoskalowej inwazji na Ukrainę w lutym 2022 roku Radew krytykował sankcje wobec Moskwy, a okupowany Krym określił jako „obecnie rosyjski”.

W 2023 roku mówił, że bułgarski rząd powinien „przestać traktować krajowe zapasy broni jako magazyn zagranicznej armii”, a także zarzucał Kijowowi „chęć kontynuowania wojny, za którą płacą Europejczycy”.

Po podpisaniu przez rząd tymczasowy w Sofii 10-letniej umowy o współpracy z Ukrainą oskarżył gabinet o „wciąganie Bułgarii w wojnę”.

Sympatia wobec inicjatyw Trumpa

.W 2025 roku Radew wyrażał poparcie dla wysiłków pokojowych administracji Donald Trump.

„Uważam, że jest on pragmatycznym biznesmenem, który nie akceptuje zniszczeń spowodowanych jakąkolwiek wojną” – mówił w rozmowie ze stacją CNN, wskazując jednocześnie na brak wystarczającego wsparcia dla tych inicjatyw w Unii Europejskiej.

Decyzja o rezygnacji i nowy projekt

.Na początku 2026 roku, po ogłoszeniu przedterminowych wyborów – ósmych w ciągu pięciu lat – Radew zrezygnował z urzędu prezydenta na rok przed końcem kadencji.

Tydzień przed dymisją cieszył się zaufaniem społecznym na poziomie 44 proc.

Koalicję Postępowa Bułgaria zaprezentował zaledwie miesiąc przed wyborami, wskazując jako jej główny cel „demontaż modelu oligarchicznego w kraju i stworzenie warunków dla rozwoju gospodarczego”.

Między eurosceptycyzmem a pragmatyzmem

.Christo Panczugow z Nowego Uniwersytetu Bułgarskiego ocenił, że przekaz polityczny Radewa koncentruje się na „populizmie i eurosceptycyzmie”.

Jego zdaniem ewentualny rząd Radewa byłby „ostrożnie eurosceptyczny” w kwestiach takich jak wojna na Ukrainie, przy jednoczesnym zachowaniu proeuropejskiego kursu w innych obszarach.

.Ekspert podkreślił, że w bułgarskim społeczeństwie utrzymuje się silny konsensus proeuropejski, co ogranicza możliwość zasadniczej zmiany kierunku polityki państwa.

PAP/MJ