Europa nie może być stawką w rozmowach Trumpa z Xi [Jan PARYS]

Rozmowy Donalda Trumpa z Xi Jinpingiem mają znaczenie dla bezpieczeństwa Europy i przyszłości światowej gospodarki. Zakończenie wojny na Ukrainie nie może odbywać się kosztem suwerenności państw europejskich ani oznaczać zgody na narzucanie im warunków przez mocarstwa. Trwała stabilizacja wymaga poszanowania granic, ograniczenia zagrożeń militarnych i takich zasad rywalizacji gospodarczej, które pozwolą uniknąć wojen celnych oraz chaosu w handlu międzynarodowym.
.Jest niewątpliwie sukcesem USA, że po długich staraniach doszło do rozmów dwóch walczących na Ukrainie stron. Podczas tych negocjacji strona ukraińska zajmowała stanowisko, które nie miało pokrycia w jej potencjale militarnym i gospodarczym. Z kolei strona amerykańska, pragnąc uruchomienia rozmów, deklarowała otwarcie na wszelkie tematy bez żadnych warunków. W ten sposób rozmowy o konflikcie na Ukrainie przekształciły się w debatę o bezpieczeństwie całej Europy.
Tym samym Rosja narzuciła państwom zachodnim swoją agendę, którą przedstawiła w formie ultimatum w grudniu 2021. W rezultacie nastąpiła eskalacja żądań ze strony Rosji, co przynajmniej w tej chwili wykluczyło kompromis. Warto przypomnieć, że kraje NATO (w tym oczywiście USA) udzieliły odpowiedzi na rosyjskie ultimatum w styczniu 2022. Nie ma powodu, by kraje sojuszu zmieniały swoje krytyczne stanowisko wobec rosyjskiego ultimatum.
Pokój na Ukrainie i bezpieczeństwo Europy
Rosyjska agresja na Ukrainę jest wojną napastniczą. Stanowi także podważenie granic ustalonych po zakończeniu zimnej wojny pod egidą KBWE. Rosyjska agresja na jedno z państw europejskich skłoniła państwa NATO do ponownego zdefiniowania zagrożeń. Sojusz, który do lutego 2022 był w stanie pasywnym, w tym momencie wszedł w fazę rewitalizacji. Jeżeli Rosja chce uspokoić sytuację w Europie, musi zatrzymać agresję wobec Ukrainy. Konieczna będzie także redukcja rosyjskiego potencjału bojowego, rozbudowanego na potrzeby wojny na Ukrainie, zmiana rozmieszczenia jej wojsk i ograniczenie rosyjskiego arsenału rakietowego.
Kraje europejskie są zainteresowane zakończeniem wojny na Ukrainie. Dziś ten konflikt jest nadal traktowany przez Rosję jako wojna zastępcza, która ma doprowadzić do zmiany architektury bezpieczeństwa europejskiego.
Europejskie kraje NATO nie godzą się, by kosztem ich bezpieczeństwa i suwerenności dochodziło do układów między supermocarstwami. Panuje na świecie konsensus, iż konflikt globalny skończy się katastrofą dla wszystkich stron. Warto z naciskiem podkreślić, że także wojny zastępcze nie rozwiązują żadnego problemu. Warunkiem rozwoju poszczególnych państw jest stabilizacja polityczna, której nie będzie bez powszechnej akceptacji obecnych granic. Stabilność geopolityczna przynosi większe korzyści niż zdobycze osiągane podczas konfliktów zbrojnych.
Rozmowy Trumpa z Xi a rywalizacja mocarstw
Nikt nie może mieć złudzeń, że nagle nastąpi idealna pokojowa kooperacja wszystkich ze wszystkimi. Ale jest możliwe ucywilizowanie rywalizacji między państwami, zwłaszcza między supermocarstwami. Wystarczy ograniczyć rywalizację do sfery pozamilitarnej. To oznacza, że polityce bezpieczeństwa trzeba nadać ramy racjonalne. Jeżeli stabilizacja geopolityczna będzie priorytetem, to polityka bezpieczeństwa poszczególnych państw ma szansę być przewidywalna.
Zatem jeżeli państwa NATO mają prowadzić negocjacje w sprawie bezpieczeństwa na świecie, to nasze poczucie zagrożenia w obliczu potencjału militarnego Rosji, Chin, Iranu i Korei Północnej musi wyznaczać nasze stanowisko. Stąd rozmowy między prezydentem USA i przywódcą Chin Xi są ważne także dla mieszkańców Europy. Nie możemy się godzić na to, by ktokolwiek przystawiał pistolet do głowy 450 milionom Europejczyków.
Dziś Chiny wspierają Iran, który chce zdominować region Zatoki Perskiej. Chiny wspierają także Rosję, która walczy z Ukrainą. Równocześnie Chiny łamią zasady wolnego rynku, bo dofinansowują z budżetu gałęzie eksportowe swojego przemysłu. W rezultacie swej polityki gospodarczej Chiny mają już dziś nadwyżkę w handlu zagranicznym o wartości ponad bilion USD. To jest źródłem problemów w wielu państwach. Ta sytuacja dezorganizuje handel międzynarodowy. I albo zostanie opanowana na drodze negocjacji, albo doprowadzi do wojen celnych i chaosu w gospodarce światowej.
Taki rozwój sytuacji nie jest w niczyim interesie. Zatem zarówno w dziedzinie bezpieczeństwa międzynarodowego, jak i w sprawach gospodarki światowej nasza pomyślność zależy od rozmów Trumpa z Xi.
Jan Parys




