Czego możemy się spodziewać w finansach w czasach geopolitycznego szoku? [Analiza]
Ankieta Makroekonomiczna NBP (AM NBP; ang. NBP Survey of Professional Forecasters, SPF) jest kwartalnym badaniem prognoz makroekonomicznych adresowanym do profesjonalnych prognostów: analityków sektora finansowego, przedstawicieli uczelni wyższych i instytutów naukowych oraz ekspertów organizacji pracowników i pracodawców. Runda marcowa 2026 – pierwsza w bieżącym roku – prowadzona była w dniach 5–20 marca 2026 r. Analiza makroekonomiczna.
.Pytania główne dotyczą prognoz inflacji CPI i dynamiki PKB w ujęciu probabilistycznym: respondenci podają prognozę centralną (medianę – INF50, PKB50) oraz zakres wartości odpowiadający 90-procentowemu przedziałowi prawdopodobieństwa (5. i 95. centyl). Pytania uzupełniające obejmują prognozę punktową stopy referencyjnej NBP, kursu EUR/PLN, stopy bezrobocia, dynamiki wynagrodzeń, cen ropy Brent i PKB strefy euro. Wyniki prezentowane są jako mediany i rozstępy kwantylowe indywidualnych prognoz.
Runda marcowa 2026 miała wyjątkowy charakter ze względu na szok geopolityczny zaistniały w trakcie jej trwania: 7 marca 2026 r. siły USA i Izraela zaatakowały irańskie instalacje nuklearne, co doprowadziło do blokady Cieśniny Ormuz i skokowego wzrostu cen ropy naftowej powyżej 100 USD za baryłkę. Część odpowiedzi wpłynęła przed szokiem, część po – co może objaśniać szerszy rozrzut prognoz w tej rundzie i relatywnie umiarkowane rewizje mediany.
Analiza makroekonomiczna – marzec 2026
Tabela 1. Wyniki rundy AM NBP, marzec 2026 (5–20.03.2026). Mediana i typowe scenariusze (Q25–Q75) prognoz indywidualnych. Bezrobocie: stopa rejestrowana. Źródło: NBP / PAP Biznes, 1.04.2026.
Prognozy inflacji CPI
Inflacja CPI – prognozy centralne, przedziały typowych scenariuszy i porównanie rund
Wykres 1. Prognozy inflacji CPI AM NBP, marzec 2026 vs. grudzień 2025. Pomarańczowe słupki: przedziały Q25–Q75. Linia zielona: cel inflacyjny NBP (2,5%) ± 1 pp.
.Prognoza centralna (mediana) inflacji CPI na rok 2026 wynosi 2,9% – wzrost o 0,3 pp względem rundy grudniowej (2,6%). Rewizja ta odzwierciedla częściowe uwzględnienie przez prognostów ryzyka wzrostu cen ropy po 7 marca 2026 r. Typowe scenariusze (przedział Q25–Q75) zawierają się między 2,4% a 3,5%, co oznacza istotne poszerzenie rozrzutu prognoz względem rundy grudniowej – sygnał wzrostu niepewności.
Na lata 2027–2028 mediany prognoz (2,7% i 2,5%) wciąż wskazują na zbliżenie do celu inflacyjnego NBP. Prawdopodobieństwo utrzymania średniorocznej inflacji w przedziale 1,5–3,5% (pasmo dopuszczalnych odchyleń od celu) wynosi, według rozkładów zagregowanych, ok. 75% dla roku 2026.
Dla kontekstu: marcowa projekcja NECMOD (model NBP, dane do 19.02.2026 r., przy założeniu niezmienionych stóp) wskazuje przedział 50-procentowy 1,6–2,9% dla roku 2026 – wyraźnie niżej niż mediana AM NBP, co wynika z faktu, że projekcja NECMOD nie uwzględniała jeszcze marcowego szoku naftowego.
Analiza makroekonomiczna: prognozy wzrostu PKB
Wzrost PKB – prognozy centralne, przedziały typowych scenariuszy i porównanie rund
Wykres 2. Prognozy dynamiki PKB AM NBP, marzec 2026 vs. grudzień 2025. Przedział zielony: projekcja NECMOD z 50-procentowym prawdopodobieństwem dla 2026 (3,1–4,7%).
.Prognoza centralna wzrostu PKB na rok 2026 pozostaje bez zmian względem rundy grudniowej na poziomie 3,6%, przy typowych scenariuszach 3,2–3,9%. Stabilność mediany przy jednoczesnych rewizjach w górę inflacji sugeruje, że progności postrzegają szok naftowy jako bardziej inflacyjny niż recesyjny – zgodnie z charakterystyką szoku podażowego o punktowym, a nie strukturalnym charakterze.
Projekcja NECMOD (przedział 50%: 3,1–4,7%) jest zdecydowanie szersza i mniej zachowawcza od prognoz AM NBP. Wynika to z charakteru modelu – NECMOD uwzględnia szersze scenariusze makroekonomiczne i wyższe tempo wzrostu konsumpcji wspierane rosnącymi realnymi wynagrodzeniami oraz wydatkami z KPO. Na lata 2027–2028 progności zakładają stopniowe wyhamowanie: 3,2% i 2,9%.
Prognoza stopy referencyjnej NBP
Stopa referencyjna NBP – prognozy i typowe scenariusze
Wykres 3. Prognozy stopy referencyjnej NBP, AM NBP marzec 2026 vs. grudzień 2025. Linia zielona: aktualna stopa (3,75% po obniżce RPP 4.03.2026).
.Mediana prognoz stopy referencyjnej na rok 2026 wynosi 3,74% – praktycznie równa aktualnej stopie referencyjnej (3,75%), co oznacza, że konsensus prognostów zakłada brak kolejnych obniżek w roku 2026 po marcowej decyzji RPP. Przedziały typowych scenariuszy (3,57–3,94%) wskazują, że część ankietowanych liczy się z podwyżką (górny kraniec powyżej aktualnego poziomu), podczas gdy inni zakładają jedną dodatkową obniżkę.
To istotna zmiana względem rundy grudniowej, w której mediana na 2026 rok wynosiła 3,69%, a konsensus dopuszczał dwie–trzy obniżki. Geopolityczny szok naftowy przesunął bilans ryzyk w stronę wyższej inflacji, zamrażając oczekiwania dotyczące dalszego luzowania polityki pieniężnej. W horyzoncie długim (do roku 2030) ankietowani widzą stopę na poziomie ok. 3,52%, co odpowiada naturalnej stopie procentowej dla polskiej gospodarki w tym scenariuszu.
Zmienne uzupełniające
Kurs EUR/PLN, bezrobocie, wynagrodzenia, cena ropy Brent
Wykres 4. Prognozy zmiennych uzupełniających AM NBP, runda marzec 2026.
.Kurs EUR/PLN prognozowany jest na stabilnym poziomie 4,25–4,26 zł przez cały horyzont, co odzwierciedla przekonanie o odporności złotego na szok naftowy – wspierają go solidne fundamenty zewnętrzne Polski (nadwyżka rachunku bieżącego lub zbliżenie do równowagi, wysokie rezerwy NBP przekraczające 1 bln zł).
Stopa bezrobocia rejestrowanego prognozowana jest w przedziale 5,4–5,6% przez cały horyzont – nieznaczny wzrost względem realizacji 2025 r. (5,2%), odzwierciedlający spowolnienie popytu na pracę w środowisku wyższych kosztów energii. Dynamika wynagrodzeń nominalnych spada z 7,8% w 2025 r. do 6,4% w 2026 r. i 5,3% w 2028 r. – zgodnie z dezinflacyjną ścieżką kosztów pracy.
Kluczową zmienną ryzyka jest cena ropy Brent: mediana prognoz na 2026 r. wynosi 85 USD/baryłkę – wyraźnie powyżej realizacji 2025 r. (72 USD) i powyżej poziomów sprzed szoku naftowego. Szok bliskowschodni, sygnalizowany przez ceny rynkowe zbliżające się do 100 USD/b w trakcie ankiety, mógł nie zostać w pełni skonsumowany w medianie ze względu na timing odpowiedzi.
Analiza makroekonomiczna: rewizje prognoz i porównanie instytucji
Rewizje mediany AM NBP: marzec 2026 vs. grudzień 2025
Wykres 5. Zmiany mediany prognoz centralnych: marzec 2026 minus grudzień 2025 [pp].
Prognozy inflacji i PKB 2026 – porównanie instytucji analitycznych
Wykres 6. Prognozy inflacji CPI i PKB na 2026 r. według wybranych instytucji (marzec 2026, po szoku geopolitycznym). Źródła: Analizy.pl, Stockwatch.pl, PAP Biznes.
.Zestawienie prognoz instytucjonalnych ujawnia wyraźną dywergencję w ocenie skutków szoku naftowego. Credit Agricole i mBank prognozują inflację CPI na 2026 r. na poziomie 3,9% i 3,5% – znacznie powyżej mediany AM NBP (2,9%). Rozbieżność wynika ze scenariuszy cen ropy: banki stosujące założenie utrzymania ceny powyżej 100 USD/b przez dłuższy okres uzyskują wyraźnie wyższe ścieżki inflacyjne. PKO BP i ING przyjmują bardziej umiarkowane założenia (2,8–3,2%), podobnie jak Santander (2,6%).
Tabela 2. Zestawienie prognoz makroekonomicznych na 2026 r. – instytucje analityczne, marzec 2026. Źródło: opracowanie własne na podstawie raportów instytucji.
Wnioski analityczne
Marcowa runda AM NBP dostarcza kilku istotnych obserwacji dla oceny sytuacji makroekonomicznej Polski:
- Geopolityczny szok naftowy w trakcie ankiety. Atak na Iran (7.03.2026) i blokada Cieśniny Ormuz spowodowały wzrost cen ropy powyżej 100 USD/b w czasie, gdy część ankiet była już złożona. Median prognozy inflacji wzrosła o 0,3 pp (do 2,9%), jednak pełny efekt szoku może być widoczny dopiero w kolejnej rundzie (czerwiec 2026).
- Konsensus: brak obniżek stóp NBP w 2026 r. po marcu. Mediana prognoz stopy referencyjnej (3,74%) niemal równa aktualnej stopie (3,75%) oznacza, że rynek oczekuje zawieszenia cyklu obniżek. RPP przeszła w tryb „wait and see” – co potwierdzają komunikaty po posiedzeniu z 4 marca i wypowiedzi prezesa NBP.
- Wzrost PKB odporny na szok. Mediana prognozy PKB (3,6%) nie uległa rewizji, co sugeruje, że progności nie widzą ryzyka recesyjnego w bieżącym szoku naftowym – oceniają go jako przejściowy i o ograniczonym efekcie drugiej rundy.
- Dezinflacja płac postępuje. Dynamika wynagrodzeń nominalnych spada ze szczytu 7,8% (2025) do 6,4% (2026) i 5,3% (2028), co przy inflacji 2,5–2,9% oznacza nadal dodatni realny wzrost płac, lecz malejącą presję kosztową po stronie pracodawców.
- Kurs złotego stabilny. Progności nie oczekują istotnego osłabienia złotego pomimo szoku surowcowego, co świadczy o zaufaniu do fundamentów zewnętrznych Polski i polityki kursowej NBP.
Oprac. AJ na podst.: NBP, Ankieta Makroekonomiczna Q1 2026 (5–20.03.2026); NBP, Projekcja NECMOD marzec 2026; NBP, Raport o inflacji marzec 2026; NBP, Komunikat RPP po posiedzeniu 3–4 marca 2026 r.
