Astronomowie odkryli supernową typu II z początków Wszechświata

supernowa typu II

Naukowcy zaobserwowali niezwykły kosmiczny wybuch w odległym kosmosie – była to supernowa typu II, która miała miejsce zaledwie miliard lat po Wielkim Wybuchu.

.W ramach nowego badania, naukowcy pod kierownictwem Davida A. Coultera Johns z Hopkins wykorzystując Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba odkryli nową supernową typu II. Kosmiczna eksplozja, nazwana SN Eos, eksplodowała, gdy Wszechświat miał zaledwie miliard lat. Badanie zostało opublikowane w serwisie arXiv.

Supernowe (SNe) to silne i jasne eksplozje gwiazd. Astronomowie badają je, ponieważ dostarczają one istotnych wskazówek dotyczących ewolucji gwiazd i galaktyk. Te kosmiczne wybuchy dzieli się na dwie grupy w oparciu o ich linie widmowe – typ I (brak linii wodoru) i typ II (obecne linie wodoru).

Supernowe typu II są wynikiem gwałtownego zapadnięcia się i eksplozji masywnych gwiazd, o masie powyżej 8,0 mas Słońca. Supernowe typu II z zapadnięciem się jądra (core-collapse supernovae – CC SNe), które mogą być jaśniejsze niż całkowita emisja ich galaktyk macierzystych, pozwalają naukowcom badać końcowe etapy ewolucji gwiazd, a badanie eksplozji tego typu we wczesnym Wszechświecie może mieć kluczowe znaczenie dla lepszego poznania pierwszych gwiazd, jakie pojawiły się w kosmosie.

W ramach nowego badania, naukowcy odkryli właśnie supernową typu II we wczesnym Wszechświecie. Astronomowie twierdzą, że dzięki metodzie soczewkowania grawitacyjnego, która poprzez załamanie światła powoduje niejako powiększenie obrazów obiektów znajdujących się za innym niezwykle masywnym obiektem przez jego grawitację, zidentyfikowali supernową, która byłaby zbyt słaba, aby wykryć ją za pomocą innych technik.

Supernowa została nazwana Eos na cześć bogini z mitologii greckiej uosabiającej świt. Miała ona miejsce w słabej galaktyce i posiadała ona przesunięcie ku czerwieni wynoszące 5,133 – jest to najdalej położona supernowa potwierdzona spektroskopowo, jaką kiedykolwiek odkryto.

Zdaniem astronomów, zebrane dane wskazują, że SN Eos eksplodowała, gdy Wszechświat miał zaledwie około 1 miliarda lat, krótko po erze rejonizacji (okres ewolucji Wszechświata, w którym rozproszony w przestrzeni kosmicznej wodór został ponownie zjonizowany przez promieniowanie jonizujące).

.Naukowcy podkreślają, że okrycie dzięki Teleskopowi Webba niezwykłego obiektu, jakim jest ta supernowa typu II, pomaga lepiej zrozumieć, jak powstawały i umierały pierwsze gwiazd we Wszechświecie, pochodzenie pierwiastków oraz powstawanie i ewolucję najmłodszych galaktyk.

Oprac. EG

Materiał chroniony prawem autorskim. Dalsze rozpowszechnianie wyłącznie za zgodą wydawcy. 20 stycznia 2026
Fot. NASA/CXC/Meiji Univ./T. Sato et al.