Jak ekrany w dzieciństwie obciążają serce na lata

Nadmierne korzystanie z ekranów w dzieciństwie przestaje być wyłącznie problemem wychowawczym. Coraz więcej dowodów wskazuje, że to także kwestia zdrowia publicznego, z konsekwencjami sięgającymi dorosłości, a nawet układu sercowo-naczyniowego.

Ekrany i rozwój: koszt, który rośnie

.W ostatnich latach badania konsekwentnie pokazują, że długotrwałe korzystanie z ekranów negatywnie wpływa na neurorozwój i socjalizację dzieci. Oderwanie od rzeczywistego otoczenia oraz ryzyko uzależnień, wymagających niekiedy interwencji specjalistów zdrowia psychicznego, to tylko część problemu.

Na etapie kształtowania osobowości pojawiają się również zaburzenia neurokognitywne związane z uczeniem się. Jednak najbardziej konsekwentnym i mierzalnym skutkiem pozostaje wzrost siedzącego trybu życia. To właśnie on staje się osią problemu.

Bezczynność jako nowy czynnik ryzyka

.Związek między nadużywaniem ekranów a siedzącym trybem życia u dzieci został jasno potwierdzony. Najnowsze badanie, kierowane przez Andrew Agbaje i zaprezentowane podczas Kongresu Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego w 2023 roku, przesuwa jednak punkt ciężkości jeszcze dalej.

Wyniki wskazują, że dzieci prowadzące siedzący tryb życia są narażone na uszkodzenia serca już we wczesnej dorosłości. Oznacza to, że godziny bezruchu w dzieciństwie mogą zwiększać ryzyko zawału serca i udaru mózgu w przyszłości, nawet przy prawidłowej masie ciała i ciśnieniu krwi.

Dane, które trudno zignorować

.Analiza opiera się na projekcie Children of the 90s, obejmującym 14 500 osób urodzonych w latach 1990–1991. W szczegółowej części badania uczestniczyło 766 dzieci, z czego 55% stanowiły dziewczynki, a 45% chłopcy.

Uczestnicy byli monitorowani za pomocą urządzeń rejestrujących aktywność przez siedem dni w wieku 11, 15 i 24 lat. Równolegle oceniano masę lewej komory serca w wieku 17 i 24 lat, uwzględniając czynniki takie jak wzrost, płeć, ciśnienie krwi, poziom tkanki tłuszczowej, palenie tytoniu, aktywność fizyczna i status społeczno-ekonomiczny.

Wyniki opisane na łamach „The Conversation” pokazują wyraźny trend: 362 minuty dziennie bez ruchu w wieku 11 lat, 474 minuty w wieku 15 lat i 531 minut w wieku 24 lat. W ciągu trzynastu lat oznacza to wzrost o 2,8 godziny dziennie. Znaczna część tego czasu była związana z korzystaniem z ekranów.

Serce pod wpływem bezruchu

.Najbardziej niepokojący wniosek dotyczy bezpośredniego wpływu siedzącego trybu życia na serce. Wzrost masy lewej komory był proporcjonalny do czasu spędzanego w bezruchu. To zmiana, która w dorosłości zwiększa ryzyko zawału i udaru.

Kluczowe jest to, że zależność ta pozostaje niezależna od masy ciała i ciśnienia krwi. Oznacza to, że tradycyjne wskaźniki zdrowia nie wystarczają, by uchwycić pełne ryzyko.

Dzieciństwo jako punkt wyjścia

.Od dawna wiadomo, że siedzący tryb życia sprzyja chorobom sercowo-naczyniowym, metabolicznym i neurodegeneracyjnym u dorosłych. Nowe dane pokazują jednak, że jego konsekwencje mogą zaczynać się znacznie wcześniej.

Zachowania utrwalone w dzieciństwie, zwłaszcza niekontrolowane korzystanie z ekranów, mogą przyspieszać rozwój chorób w dorosłości. W tym kontekście czas spędzony w bezruchu staje się czynnikiem ryzyka, który powinien być traktowany na równi z klasycznymi, takimi jak palenie tytoniu, cukrzyca czy nadciśnienie.

Ruch jako konieczność, nie wybór

.Wnioski prowadzą do jednoznacznego kierunku: ograniczenie czasu spędzanego przed ekranami i zwiększenie aktywności fizycznej wśród dzieci nie jest już tylko zaleceniem, lecz koniecznością.

To decyzje podejmowane na wczesnym etapie życia mogą kształtować zdrowie serca w dorosłości.

Laura Wieczorek