Jak wyglądają błyskawice na Jowiszu?

Dzięki danym z sondy Juno astronomowie mogli lepiej poznać błyskawice występujące na Jowiszu. Odkryli, że mogą być one znacznie bardziej zróżnicowane, niż dotąd sądzono.

.Błyskawice występujące na Jowiszu od dawna interesują naukowców, ponieważ wskazują burzliwe obszary, w których badacze mogą dowiedzieć się więcej o konwekcji (proces przekazywania ciepła związany z makroskopowym ruchem materii w gazie, cieczy lub plazmie) w atmosferze gazowego olbrzyma. Obserwowanie tego typu wyładowań z dużej odległości jest trudne, dlatego badacze skupiają się na zjawiskach najłatwiejszych do uchwycenia – silnych błyskach występujących nocą. W rezultacie niektóre badania wykazały, że błyskawice na Jowiszu są podobne do najsilniejszych występujących na Ziemi, zwanych „superbolts”.

Jednak w ramach nowego badania, naukowcy pod kierownictwem Michaela Wonga z University of California, Berkeley, przyjrzeli się bliżej, występującym w górnych warstwach atmosfery wyładowaniom, znanym jako „shallow lightning”, wykrytym przez niezwykle czułą kamerę śledzącą gwiazdy na pokładzie należącej do NASA sondy Juno. Astronomowie skoncentrowali się na danych pozyskanych w 2021 i 2022 roku, kiedy błyskawice w północnym pasie równikowym Jowisza były skupione w potężnych, izolowanych burzach, które badacze nazwali „ukrytymi superburzami” („stealth superstorms”). Pozwoliło to naukowcom dokładniej określić położenie błyskawic. Badanie zostało opublikowane w czasopiśmie „AGU Advances”.

.Zamiast analizować wyłącznie światło widzialne, astronomowie wykorzystali dane z instrumentu Microwave Radiometer oraz detektorów fal radiowych, wchodzących w skład eksperymentu Waves, znajdujących się na pokładzie Juno, która od 10 lat krąży wokół Jowisza. Fale radiowe są jedną z form promieniowania elektromagnetycznego wytwarzanego przez błyskawice, dostarczają również wielu informacji, ponieważ można je badać nawet wtedy, gdy chmury lub inne składowe atmosfery blokują sygnały wizualne. Pozwoliło to astronomom przyjrzeć się innym zjawiskom niż tylko, silne nocne wyładowania, na których dotąd skupiali się naukowcy.

Badacze odkryli, że impulsy radiowe błyskawic w ukrytych superburzach występowały z częstością trzech wyładowań na sekundę, co jest podobne do częstości obserwowanych w niektórych wcześniejszych badaniach obrazowania w czasie nocy na planecie. Astronomom nie udało się jednak dokładnie poznać siły tych wyładowań. Zdaniem badaczy, możliwe, że niektóre z nich są podobne pod względem intensywności do przeciętnego wyładowania w atmosferze Ziemi. Jednak ze względu na duże różnice między częstotliwościami radiowymi sygnałów z Jowisza i naszej planety, możliwe jest również, że niektóre z tego typu zdarzeń są nawet milion razy silniejsze niż ziemskie błyskawice.

Emil Gołoś